ŞİLÊR KOYİ

Koye - Kürt sanatçı Xelat Halid Diler, müzik yaşamına 1980’li yıllarda Baas rejiminin Kürtçe sanat ve kültür üzerindeki baskılarının sürdüğü bir dönemde başladı. Babasının kendisi için bestelediği ve daha sonra rejim tarafından yasaklanan “Bahara Bahara” ile sanat dünyasına adım atan Xelat Halid Diler, farklı dönemlerde sahne ve kayıt çalışmalarıyla Kürt müziğine katkı sundu. Sanatçı, müzik yolculuğunu, karşılaştığı engelleri ve sanat yaşamında babasının rolünü anlattı.

Sekiz yaşında şarkı söylemeye başlayan Xelat Halid Diler, sanat ve edebiyatla iç içe bir ailede büyüdü. Besteci, şair ve edebiyatçı olan babasının desteğiyle müziğe yönelen Xelat Halid Diler’in seslendirdiği eserler, dönemin siyasi koşulları nedeniyle çeşitli engellerle karşılaştı.

Sanata uzanan yolun başlangıcı

Sanatçı Xelat Halid Diler, sanat yaşamına 1980'li yıllarda başladı. Sanat ve edebiyatla iç içe bir ailede büyüyen Xelat Halid Diler 'in babası besteci, şair, edebiyatçı ve güçlü bir ses sanatçısıydı. Babası, çocukluk yıllarından itibaren Xelat Halid Diler'in sanatla ve müzikle ilgilenmesini destekleyen en önemli isim oldu.

Xelat Halid Diler, babasının desteğiyle müzik alanındaki yeteneklerini geliştirdiğini belirterek, ilk kez şarkı söylemeye başladığında 8 yaşında olduğunu söyledi.

Xelat Halid Diler'in sanat yaşamı dönemin siyasi ve toplumsal koşulları nedeniyle kolay ilerlemedi. Baas rejimi döneminde Kürtçe müzik çalışmalarının yayımlanması ve sanatçıların eserlerini kaydetmesi çeşitli engellerle karşılaştı. Xelat Halid Diler'in seslendirdiği ve ulusal bir içeriğe sahip olan “Bahara Bahara” adlı şarkı da bu nedenle yasaklandı.

‘Bahara Bahara’ Baas rejimi tarafından yasaklandı

Sanat yaşamının başlangıcını anlatan Xelat Halid Diler, ilk şarkısının babasının kendisi için bestelediği Bahara Bahara olduğunu söyledi. Xelat Halid Diler, “Şu anda Silêmanî'de yaşıyorum. Sanat yaşamımın başlangıcında babam benim için ‘Bahara Bahara’ adlı şarkıyı besteledi. Bunu Mamosta Enwer Qeredaxî ile kaydetmek istedik ancak dönemin hükümeti şarkıya izin vermedi” dedi.

Xelat Halid Diler, 1980'li yılların başında İran-Irak savaşı sırasında şarkıyı yeniden kaydettiklerini belirterek, “Bahara Bahara’yı Bêxudî Çocuk Müzik Grubu ile kaydettik. Şarkının yasaklanmasının iki nedeni vardı. Birincisi, şiiri babam yazmıştı. İkincisi ise hükümet, şiirin Baas karşıtı dönemde yazıldığını biliyordu. Hükümet, şarkının aslında bahardan değil, Baas karşıtı dönemden söz ettiğini anlamıştı” diye konuştu.

Savaş koşulları nedeniyle durumun değiştiğini belirten Xelat Halid Diler, şarkının daha sonra kaydedilerek Kerkük Televizyonu'nda yayımlandığını söyledi.

‘Ay Qemrî’ ve sahne çalışmaları

Xelat Halid Diler, 1980'li yılların sonlarında Kerkük Müzik Grubu ile “Ay Qemrî” adlı şarkıyı da kaydettiklerini belirtti. Xelat Halid Diler, babası ile Şewket Reşîd'in kendisine koro eşlik ettiğini söyledi.

Sanatçı, “Ay Qemrî’yi kaydettik. Bunun dışında iki şarkım daha var. Bunlardan biri Bêxudî Çocuk Müzik Grubu ile, diğeri ise sahnede seslendirdiğim bir şarkıydı. Tayyar Tevfik Festivali'nde ve birçok festivalde şarkılarımı tekrar tekrar söyledim” dedi.

Xelat Halid Diler, “Ejîn Ejîn” adlı şarkıyı da sahnede seslendirdiğini ancak bu eserin kaydının bulunmadığını belirterek, “Bu şarkının başka birilerinde kayıtlı olup olmadığını bilmiyorum. Ben görmedim. ‘Ejîn, barışa doğru, özgürlüğe doğru’ diyerek sahnede söyledim” ifadelerini kullandı.

‘Babam sanat yolunda beni destekledi’

Babasıyla olan ilişkisine ve sanat yaşamındaki etkisine de değinen Xelat Halid Diler, babasının besteci, edebiyatçı ve şair olduğunu söyledi. Xelat Halid Diler, “Babamın güzel bir sesi vardı, şarkı söylerdi. Çocukluğumdan itibaren benimle ilgilendi. Bana ‘Sesin güzel’ dedi ve başladığım yolda devam etmem için destek oldu. O zaman 8 yaşındaydım” ifadelerini kullandı.

‘İyi ve yetenekli şarkıcılarımız var’

Xelat Halid Diler, 1990'lı yıllarda müzik çalışmalarını bırakma kararı aldığını belirtti. 1992-1993 yıllarında herkesin şarkı söylediğini ve sanat alanında birçok kişinin yer aldığını ifade eden Xelat Halid Diler, “O dönemden sonra müziği bıraktım ve bir daha şarkı söylemedim. İyi şarkıcılarımız var, çok yetenekli sanatçılarımız da var” dedi.

Xelat Halid Diler, son olarak “Ay Qemrî” adlı şarkının annesi için yazıldığı yönündeki iddialara da açıklık getirdi. Annesinin adının Qemrî olduğunu doğrulayan Xelat Halid Diler, şarkının annesine yazılmadığını kaydetti.

Xelat Halid Diler, “Doğru, annemin adı Qemrî'ydi. Ancak bu eser 1958 yılında babam tarafından yazıldı. Hayır, bu şiiri babam annem için değil, Qemrî adlı kumru kuşu için yazmıştı” dedi.