HANAN HARITE

Fas – Geleneksel el sanatları günlük yaşamdaki yerini korurken, zamanla değişen zevk ve ihtiyaçlara göre yeniden şekilleniyor. Bu sanatlar arasında cüce palmiye yapraklarından örülen Fas sepetleri de öne çıkıyor. Geleneksel kullanımının yanı sıra süsleme ve tasarımla yeni bir kimlik kazanan sepetler, kadınlar için de yaratıcılık ve gelir alanı oluşturuyor.

Geleneksel zanaatkar Nuzha Habibi, renkli yün ipliklerle süslediği cüce palmiye yaprağından örülmüş sepetler üzerinde çalışıyor. Büyük bir sabır ve emek gerektiren bu işi herhangi bir uzmanlık eğitimi almadan, kendi çabasıyla öğrenen Nuzha Habibi, önce sepetleri çizimlerle süslemeye başladı. Zamanla deneyimini geliştiren Nuzha Habibi, kendine özgü bir çalışma tarzı oluşturarak bu becerisini gelir kaynağına dönüştürdü.

Kişiye özel tasarımlar

Başlangıçta üzerinde çalıştığı sepetlerin sade olduğunu ve müşterilerin taleplerine yanıt vermek için onlara kendi dokunuşunu katmaya başladığını dile getiren Nuzha Habibi, “Bu zanaat ve ürün başlangıçta basit sepetlerden oluşuyordu. Sonrasında sepetleri süslemeye başladım. Müşterilerin taleplerine göre çalışıyordum. Biri gelip benden belirli bir şekil ya da tasarım istiyordu, ben de yapmaya çalışıyordum. Zamanla araştırarak ve deneyerek işimi geliştirdim. Bazı tasarımları müşterilerden alıyorum; onlar istiyor, ben de uyguluyorum. Renkleri ise bazen kendim öneriyorum, bazen de müşteri istediği rengi seçiyor ve o renk üzerinde çalışıyorum. Bu alana girdiğimde çalışanların çoğunun erkek olduğunu gördüm. Ancak kararlılıkla kendi yolumu açtım, tarzımı ve deneyimimi geliştirdim. Sonunda bu zanaatta kendi ismimi oluşturmayı başardım” dedi.

Dükkanını yıktılar

Nuzha Habibi, faaliyetlerini genişletmek amacıyla Kazablanka’nın Lissasfa Mahallesi’nde kendi imkanlarıyla bir dükkan satın aldığını belirterek, yaşadıklarını şöyle anlattı:

“Projemi geliştirmek için kendi paramla bir dükkan satın aldım. Burada sadece ürünlerimi sergileyip satmıyordum, aynı zamanda çalışıyor, müşterilerimle doğrudan iletişim kuruyor ve tasarımlarımı geliştiriyordum. Çocuklarım da çalışmama yardımcı oluyordu ve projemin büyüyerek devam etmesini umuyordum. Ancak dükkanım, kaçak yapılaşma gerekçesiyle yıkılan bir grup mağaza ve iş yeri arasında yer aldı. O günden bu yana ürünlerimi ve çalışma araçlarımı eve taşımak zorunda kaldım. Şimdiye kadar herhangi bir tazminat almadım ve zarar gören dükkan sahipleri için bir çözüm bekliyorum. Dükkanın yıkılması benim için sadece bir iş yerini kaybetmek anlamına gelmedi, çalışma biçimimi, yaratıcılığımı ve müşterilerimle iletişim kurma imkanımı da etkiledi. Dükkan yıkıldıktan sonra ürünlerimi sergileyebileceğim bir yerim kalmadı. Tüm ürünler ve araç gereçler evde. Artık yaratıcılık da eskisi gibi değil.”

Nuzha Habibi, dükkanını kaybetmesinin ardından çalışmasını sürdürebilmek için alternatif yollar aradığını belirterek, “Çalışmak için başka bir yer kiralamayı denedim, ancak kira bedelleri benim karşılayabileceğim düzeyde değildi. Bu nedenle devam edemedim. Bir fuar olduğunda ürünlerimi çıkarıp sergiliyorum. Ancak fuarlar sürekli düzenlenmiyor, zaman zaman yapılıyor ve bir fuarla diğeri arasında uzun bir süre geçebiliyor” dedi.

Fuarlar ve aldığı siparişler ile çalışmalarını sürdürüyor

Nuzha Habibi’nin çalışmaları yalnızca sepetlerin süslenmesiyle sınırlı kalmıyor. Kırsal bölgelerde yaşayan kadınlarla işbirliği yapan Nazhi Habibi, bu kadınların cüce palmiye yapraklarından ördüğü sepetleri satın alıyor ve ardından renkli yün ipliklerle süsleyerek son haline getiriyor. Nuzha Habibi, “Kırsal bölgelerde benim için bu sepetleri yapan kadınlar var. Onlardan sipariş ediyorum, ardından ipliği satın alıp süslemeye başlıyor ve son haline getiriyorum. Birbirimizle işbirliği yapıyoruz” ifadelerinde bulundu.

Müşterilerinin çalışmalarına gösterdiği ilgi ve beğeni Nuzha Habibi’yi zanaatını sürdürmeye ve geliştirmeye teşvik etti. Bazı müşterilerinin çalışma biçimi karşısında şaşkınlıklarını dile getirdiğini belirten Nuzha Habibi, bu tepkilerin kendisine yeni fikirler deneme ve çalışmalarını geliştirme konusunda motivasyon verdiğini kaydetti. Dükkanını kaybetmesine rağmen çalışmayı bırakmayan Nuzha Habibi, sepetler üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor. Kırsal bölgelerdeki kadınlarla işbirliğini devam ettiren Nuzha Habibi, fuarlar ve aldığı siparişler aracılığıyla çalışmalarını sürdürmeye çalışıyor.