MEYS MUNİR

Lazkiye- Eğitim alanında verdikleri uzun yıllara dayanan emek ile yaşam ve aile koşullarını yok sayan görevlendirme kararları arasında bırakılan Suriye Sahili’ndeki kadın öğretmenler, zorlu bir yol ayrımında: Ya bir yaşam ve toplum inşası olarak gördükleri mesleklerini sürdürecekler ya da güvenlik, ekonomi, idari baskı ve toplumsal kısıtlamaların kıskacında emeklerinden vazgeçmeye zorlanacaklar.

Suriye Sahili’ndeki kadınlar başta olmak üzere tüm dünyada öğretmenlik; yalnızca aylık bir gelir ve aile geçimi sağlayan bir iş değil, aynı zamanda yeni nesillerin bilincini ören ve toplumsal inşada öncü rol üstlenen yaşamsal bir alan. Nitekim bölgedeki kadın öğretmenler, ülkede yaşanan tüm siyasi, ekonomik ve güvenlik krizlerine rağmen okulları terk etmedi, eğitim mücadelesini sürdürdü.

Binlerce kadın öğretmen istifaya zorlandı

Ancak son dönemde çalışma merkezlerinin iptal edilmesi, sözleşmelerin keyfi koşullara bağlanması ve kadroların yeniden dağıtılması adı altında alınan kararlar, kadın öğretmenlerin geleceğini belirsizliğe sürükledi. Öğretmenlerin aktardığı tanıklıklara göre; ulaşım zorlukları, can güvenliği kaygıları ve katlanan ekonomik maliyetler, birçok kadını meslekten kopma noktasına getirdi.

Krizin boyutunu gözler önüne seren gelişmeler kapsamında; Lazkiye, Tartus, Humus ve Hama kırsalındaki uzak ve izole bölgelere yapılan nakillere yönelik itirazların reddedilmesinin ardından binlerce kadın öğretmen istifa etmek zorunda kaldı. Görevlendirildikleri bölgelerde mezhepçi tehdit ve hakaretlere maruz kalan, ulaşım engelleriyle karşılaşan ve evli kadınların bakım sorumlulukları tamamen göz ardı edilerek yerleri değiştirilen öğretmenler, fiilen işten uzaklaştırıldı.

Yaşanan bu süreç, idari kararların çalışan kadınların gerçekliğini ne ölçüde gözettiğini ve kadınların güvenli, onurlu ve eşit koşullarda çalışma hakkının nasıl korunacağını yeniden tartışmaya açtı.

Ataerkil kısıtlamalar ve güvencesizliğe karşı kadın emeği

Kadın öğretmenlerin karşı karşıya kaldığı bu tabloyu, Suriye’de çalışan kadınları kuşatan toplumsal baskılardan ve kadını geleneksel rollere hapsederek kamusal ve ekonomik alandan dışlamaya çalışan zihniyetten bağımsız okumak mümkün değil.

Eğitim alanında varlık gösteren kadınlar; hem toplumun geleceğini ve bilincini inşa ediyor hem de aile geçiminde kurucu bir rol üstlenerek kendi ekonomik ve toplumsal özgürlüklerinin zeminini yaratıyor.

Ancak ayrımcı tehditler ve sözlü saldırılar, şikayet mekanizmalarının işlevsizliği ve güvenli bir eğitim ortamının sağlanamamasıyla birleştiğinde, kadınların omuzlarındaki yük mesleki sorumluluklarının çok ötesine geçiyor. Bu noktada mesele basit bir yer değişikliği veya kadro planlaması olmaktan çıkıyor; kurumların, kadınların güvenli ve eşit çalışma hakkını gasp eden idari ve toplumsal engellere karşı ne kadar sorumluluk aldığı sorusuna dönüşüyor.

Kadro planlaması çıkmazında kadınların güvenlik ve geçim mücadelesi

Suriye’deki eğitim sistemi altyapı yetersizliği ve kadro dağılımındaki dengesizliklerle boğuşurken, bir yanda deneyimli eğitimcilere duyulan acil ihtiyaç, diğer yanda kadın öğretmenleri sistem dışına iten politikalar derin bir çelişki yaratıyor.

Eğitim Bakanı’nın Eylül 2026’da Halk Meclisi’nde sunduğu verilere göre, bakanlık bünyesindeki 339 bin çalışanın iller arası dağılımında ciddi sorunlar yaşanıyor. Lazkiye’de yaklaşık 9 bin 500 kadrolu "fazla" öğretmen bulunduğunu öne süren Bakanlık, bu eğitimcileri Lazkiye’nin kuzey kırsalında yeni açılan okullara yönlendirmeyi planladığını açıkladı. Ayrıca Şubat 2025’te 15 binden fazla sözleşmeli öğretmenin geçici olarak ikamet bölgelerine alındığı, ancak 28 Temmuz’da açıklanan yeni kriterlerle sözleşme yenilemenin; ilk sözleşme yeri, boş kadro durumu ve branş şartına bağlandığı duyuruldu.

Bu veriler, kadın öğretmenlerin yaşadığı mağduriyetin doğrudan sözleşmeli istihdam ve merkezileşmiş atama politikalarının bir sonucu olduğunu gösteriyor. Ancak bu kararlar alınırken şu hayati sorular cevapsız bırakılıyor: Nakil kararlarının kadınların geçim ve can güvenliği üzerindeki yıkıcı etkileri hesaplanıyor mu? Kadınların toplumsal koşulları ve aile içi bakım yükleri dikkate alınıyor mu?

Okuluna ulaşmak için uzun ve tehlikeli yolları aşmak zorunda bırakılan, maaşını aşan ulaşım giderleriyle boğuşan ve can güvenliğinden endişe duyan kadın öğretmenler; yılların birikimini ve geçim kaynağını bırakmak zorunda kalıyor. Deneyimli kadın eğitimcilerin sistem dışına itilmesi ise yalnızca kadınları değil, doğrudan öğrencileri ve nitelikli eğitim hakkını da tehdit ediyor.

‘Ya can güvenliği ya geçim kaynağı’ dayatması

Resmi rakamların ve idari genelgelerin ardında, her biri farklı bir yaşam mücadelesi veren kadınların ortaklaştığı tek bir soru var: Asgari güvenlik ve istikrar koşullarının dahi sağlanmadığı bir ortamda emeğimizi nasıl sürdüreceğiz?

Çalışan kadınların deneyimleri, ekonomik bağımsızlığın yalnızca gelir elde etmekle değil, karar mekanizmalarına katılmak ve kamusal alanda özneleşmekle doğrudan bağlantılı olduğunu kanıtlıyor. Dolayısıyla kadınları güvenlik kaygısı ve adaletsiz uygulamalarla işlerinden koparmak, eğitim sektörünün ötesinde kadınların toplumsal yaşamdaki varlığına yönelik doğrudan bir müdahale anlamı taşıyor.

Yıllarını toplumun inşasına adayan kadın öğretmenler; can güvenlikleri ile geçim kaynakları arasında bir tercihe zorlanmayı değil, emeklerinin, onurlarının ve güvenli çalışma haklarının güvence altına alınmasını talep ediyor.