Haber Merkezi- UNESCO tarafından tehlike altındaki diller arasında değerlendirilen Kirmanckîyi (Zazakî) ve Kürt tarihini müzik aracılığıyla yaşatmayı amaçlayan bağımsız müzik kolektifi Vengê Ma, “DEJ ÊŞ (Acı)” adlı sinematik enstrümantal çalışmasını yaptı.

Sözsüz bir ağıt niteliğindeki eser, Kürtlerin tarih boyunca maruz kaldığı asimilasyon politikaları, dil ve kültür üzerindeki baskılar ile kimliğini koruma mücadelesine odaklanıyor. Geleneksel müzik enstrümanlarını sinematik bir anlatımla buluşturan çalışma, özellikle anadilde eğitim, kültürel haklar ve kendini ifade etme hakkına yönelik engelleri müzikal bir anlatıyla gündeme getiriyor.

Vengê Ma, “DEJ ÊŞ”i Kürt halkının farklı coğrafyalara bölünmüş tarihsel deneyiminin ve ortak hafızasının müzikal bir ifadesi olarak kurguluyor. Eserde, dil, kültür, coğrafya ve kimliğe dönük geliştirilen soykırım politikalarına karşı gelişen toplumsal direniş de öne çıkıyor.

“Dilin susturulduğu yerde teller konuşuyor”

Eserin merkezinde Kürt tamburunun sesi yer alıyor. Tamburun tellerinden yükselen hüzünlü ezgiler, parçanın temel duygusal atmosferini oluştururken, geleneksel enstrümanın sesi aynı zamanda kültürel hafızanın taşıyıcısı olarak ele alınıyor. Vengê Ma, “Dilin kendi kederini konuşması yasaklandığında, tamburun telleri yeri sarsacak kadar ağır ağlamalıdır” sözleriyle ifade ediyor.

“DEJ ÊŞ” boyunca tarifsiz keder, susturulan sesler, kaybolma korkusu, yolculuk, hafıza ve kültürel devamlılık gibi temalar işleniyor. Söz kullanılmadan oluşturulan sinematik yapı, dinleyiciyi bir ağıt atmosferine taşırken, geleneksel müzik ile modern sinematik düzenleme arasında bir bağ kuruyor. Kolektif, Kürt tamburunun sesini yalnızca müzikal bir enstrüman olarak değil, geçmişten bugüne aktarılan kültürel hafızanın bir parçası olarak değerlendiriyor. Bu yönüyle “DEJ ÊŞ”, kültürel asimilasyona karşı kimliği, dili ve müzikal mirası koruma çağrısını enstrümantal bir anlatımla ortaya koyuyor.

Vengê Ma’nın çalışması, Kürt müziğinin geleneksel seslerini sinematik müzik diliyle yeniden yorumlarken, özellikle Kirmanckînin korunması ve Kürt kültürel hafızasının gelecek kuşaklara aktarılması tartışmalarına sanatsal bir katkı sunmayı amaçlıyor.