Haber Merkezi - İran’ın Rojhilat Kürdistanı’nda düzenlenen festivaller, dünyanın en eski medeniyetlerinden birinin zengin kültürel ve inançsal mirasını, tarihini ve geleneklerini yansıtan canlı bir hafıza niteliği taşır. Bu festivaller, Mezopotamya halklarının kök kültürünü, doğayla uyumlu yaşam anlayışını ve folklorik zenginliğini güçlü bir biçimde ortaya koyar. Bu bağlamda “Hezar Def Festivali”, her yıl Kürt kültürünün zengin müzik mirasını toplumla buluşturan görkemli ve renkli bir şenlik olarak kutlanır.

Festival, özellikle Def (arbane) enstrümanının Kürt müziğindeki önemini ve tarihsel-kültürel yerini vurgular. Kürt sanatçılar, kadınlar ve gençler bu etkinliğe doğal ve içten performanslarıyla katılır. Festivalin organizasyonu da halkın kolektif emeğiyle gerçekleşir. Hazırlık komiteleri, bölgede Def çalmayı bilen gençleri bir araya getirir. Kutlamaların önemli bir parçası olarak dağların zirvelerinde ateşler yakılır. Üç gün üç gece boyunca genç kadınlar ve erkekler bu ateşin etrafında nöbet tutarak onun sönmemesini sağlar. Üçüncü günün sonunda ise deflerin eşliğinde dağlardan köylere doğru iniş başlar.

Her ne kadar bazı çevreler bu etkinliği bir festival olarak tanımlasa da, bu kutlama Kürt halkı için yalnızca bir şenlik değil, aynı zamanda kültürel ve inançsal bir bayramdır. Doğa ile insan arasındaki bağı, toplumsal dayanışmayı ve baharın karşılanışını simgeler. Hezar Def, kültür, ekoloji, sanat ve topluluk arasında güçlü bir bağ kuran, ruhani ve düşünsel bir derinlik taşır.

Kürdistan Eyaleti’nin cennetine yolculuk

Rojhilat Kürdistan’ın Hawraman bölgesine özgü, teras şeklinde üst üste dizilmiş köy evlerinin damları ve avluları Def çalanlara açılır. Dağ yamaçlarından vadilere uzanan bu yerleşimlerde yankılanan ritimler, rengarenk geleneksel kıyafetlerle birleşerek baharın gelişine görkemli bir anlam katar. Zagros Dağları’nın kalbinde, Sirvan Nehri’nin sesiyle birleşen binlerce Def’in yankısı eşliğinde gerçekleştirilen bu kutlama, baharın görkemini selamlar. Rojhilat Kürdistan eyaletinin batısı ile Kirmanşan eyaletleri sınırında, Hawraman bölgesinde yer alan Palangan köyü bu bayramın merkezi konumundadır. Mart ve Nisan aylarını kapsayan süreçte, Newroz ile birlikte başlayan kutlamalar geniş bir coğrafyaya yayılır.

Rojhilat Kürdistan eyaletinin Palangan köyü, “Hezar Def bayramıyla” ateş tapınakları, eski köprüleri, tarihi kaleleri ve Kufi yazılı mezar taşlarıyla bölgenin kadim geçmişini yansıtır. Bu yapılar, Medler dönemine kadar uzanan farklı tarihsel süreçlerin izlerini taşır.

Bir kültürü onurlandırmak

Hezar Def töreni, Kürt halkı için derin bir anlam taşır. Geçmişte bir performans sırasında bir Def kırıldığında ona “şehit” denmesi, enstrümana verilen değeri gösterir. Bu saygının bir göstergesi olarak Def’e beden temiz olmadan dokunulmazdı. Günümüzde ise Palangan’daki hemen her evde en az bir Def bulunur ve birçok kişi bu enstrümanı çalmayı bilir.

Son yıllarda festival, binlerce ziyaretçiye ev sahipliği yapmaktadır. Festivale katılan herkes, bu ortak kültürel deneyimin bir parçası olarak kabul edilir.