BAHARİN LEHİB

Kabil – Taliban'ın yönetime el koymasından bu yana Afganistan'ın farklı vilayetlerinden gelen çok sayıda rapor, bu grubun üyelerinin eğitimli kadınlarla evlenmeye çalıştığını gösteriyor. Bu kadınlar, birçok durumda ikinci, üçüncü ya da dördüncü eş olmaya zorlanıyor. Afganistanlı kadınlar acı ve alaycı bir dille, "Taliban bir yandan kız çocuklarının eğitimini yasaklıyor, diğer yandan eğitimli kadınları tehdit ve baskıyla kendileri ya da yakın akrabalarıyla evlenmeye zorluyor" diyor.

Şüpheli şekilde yaşamını yitirdi

Köylerde ve dijital medyada paylaşılan çok sayıda anlatım, kadınların Taliban üyeleriyle zorla evlendirilmeye çalışıldığını ortaya koyuyor. Bu vakalardan en çok bilinenlerden biri, Gur vilayetinden 20 yaşındaki Abide'nin hikayesi. Abide, Taliban komutanlarından birinin kardeşiyle evlenmeyi reddetmesinin ardından 27 Nisan 2025'te şüpheli şekilde yaşamını yitirdi. Yakınları ve hak savunucuları, genç kadının zorla evlendirilmeye çalışıldığını ve ölümünün bu süreçten bağımsız değerlendirilemeyeceğine dikkat çekiyor.

Cinsel saldırıda bulunuldu

Bir diğer çarpıcı örnek ise eski hükümet komutanlarından birinin kızı, tıp fakültesi ikinci sınıf öğrencisi ve kadın hakları eylemcisi Elahe Delaverzade'nin yaşadıkları. Elahe Delaverzade, 5 Temmuz 2023'te yayımladığı videoda, Taliban yetkililerinden Said Hosti'nin gözaltında kendisine cinsel saldırıda bulunduğunu, ardından da zorla kendisiyle evlendirildiğini anlattı. Pakistan'a kaçtıktan sonra yeniden Taliban'a teslim edilen Elahe Delaverzade, beş ay boyunca cezaevinde işkence gördü. Yüksek miktarda para ödenmesinin ardından serbest bırakılan Elahe Delaverzade, daha sonra Avrupa ülkelerinden birine gitmek zorunda kaldı.

Cezaevine girmeyi tercih etti

Badgis vilayetinin Bala Murghab ilçesinden Bibi Sıddıka da, Taliban üyesi, 70 yaşındaki ve üç eşli Hudayinazar ile evlenmeyi reddetti. Bibi Sıddıka, iki yılı aşkın süredir cezaevinde tutuluyor. Yerel kaynaklara göre kendisine, "Ya onunla evleneceksin ya da hapse gireceksin" denildi. Ancak Bibi Sıddıka, zorla evlendirilmek yerine cezaevine girmeyi tercih etti.

Anne ve kızı katlettiler

Bir diğer çarpıcı olay ise 8 Mayıs 2026'da Serpul vilayetinin Kuhistanat ilçesinde yaşandı. Aslen Rojhilat Kürdistan'ın Bukan kentinden olan ve yaklaşık 20 yıl önce Afgan bir erkekle evlenerek Afganistan'a yerleşen Çimen Hüseyinzade ile 15 yaşındaki kızı Sara Yusufi katledildi. Bölgede "Bibi Çemengül" adıyla tanınan Çimen Hüseyinzade'nin kızı Sara Yusufi, Taliban'ın aynı vilayetteki Hac ve Evkaf Dairesi sorumlusu Müftü Muhammedullah'ın evlenme teklifini reddetti. Anne ve kızın bu teklifi kabul etmemesi üzerine ikisi de katledildi.

Taliban üyelerinden gelen evlilik tekliflerini defalarca reddetti

22 Haziran 2026'da Nangarhar vilayetinin Surhrod ilçesinde görev yapan kadın doktor Gulali, evinde katledildi. Taliban, birçok benzer olayda olduğu gibi bu katliamı da "şüpheli" olarak nitelendirerek, silahlı kişilerin gece eve girip işkence ettikten sonra Gulali'yi katlettiğini açıkladı. Saldırıda babasının da eli kırıldı. Ancak yerel tanıklar olayın arka planına ilişkin farklı bilgiler paylaşıyor. Devlet kliniğinde görev yapan Gulali'nin, Taliban üyelerinden gelen evlilik tekliflerini defalarca reddettiği belirtiliyor.

Aile üyelerinden birinin aktarımına göre, katledilmesinden birkaç gün önce Taliban komutanlarından biri sesli mesaj göndererek evlenme teklifinde bulundu. Olumsuz yanıt almasının ardından gece saatlerinde eve saldırı düzenlendi. Olayın ardından Taliban, Gulali'nin babasına katliamın kişisel husumetten kaynaklandığı yönünde zorla ifade imzalattı. Tanıklar ise saldırıdan önce el arabasıyla meyve satarak geçimini sağlayan babanın, yaşananların ardından ağır psikolojik sorunlar yaşamaya başladığını söylüyor.

'Genç meslektaşımın Taliban sorumlusu ile zorla evlendirildiğine tanık oldum'

Konuyla ilgili Kabil ve Serpul'daki iki farklı hastanede görev yapan iki doktorla da görüşüldü. Doktorlar, kadın sağlık çalışanlarının görev yaptıkları hastanelerde bulunan Taliban üyeleriyle evlenmeleri için baskıya maruz bırakıldığını anlattı. Kabil'deki bir hastanede çalışan Rana Veli, "Genç meslektaşlarımdan birinin, doktorların çalışmalarını denetleyen Taliban sorumlusu tarafından zorla evlendirildiğine tanık oldum. O erkeğin dördüncü eşi oldu" dedi.

Rana Veli, meslektaşı Şerife Sıddıki'nin yaşadıklarını ise şu sözlerle dile getirdi: "Şerife umut dolu, neşeli bir genç kadındı. Ancak birden içine kapandı ve sessizleşti. Annesi de aynı hastanede temizlik görevlisi olarak çalışıyor. Nedenini sorduğumuzda gözyaşları içinde, Taliban sorumlusunun evliliği kabul etmezlerse genç oğlunu öldürmekle, kızını da zorla götürmekle tehdit ettiğini anlattı. Bu yüzden evliliği kabul etmek zorunda kaldılar."

Şerife'nin annesinin ilk Taliban döneminde eşini kaybettiğini ve iki çocuğunu büyük zorluklarla büyütüp okuttuğunu söyleyen Rana Veli, "Oğlunun hayatını kurtarmak için kızını bu evliliğe razı etmek zorunda kaldı. Üstelik bu Taliban üyesinin dört eşi daha olduğu söyleniyordu" ifadelerinde bulundu.

Taliban’ın tehditleri nedeniyle ülkesini terk etmeye karar verdi

Daha önce Serpul Devlet Hastanesi'nde görev yapan doktor Zekiye Rahmani de Taliban'ın tehditleri nedeniyle işini bırakıp Kabil'e sığınmak zorunda kaldığını söyledi. Zekiye Rahmani, "Nişanlıydım ve birkaç gün sonra Londra'ya gitmeye hazırlanıyordum. Ancak Taliban komutanlarından biri bana evlenme teklifi gönderdi. Ailem nişanlı olduğumu söylemesine rağmen bunu kabul etmedi. 'Nişanlın burada değil, onu beklemene gerek yok' diyordu" dedi. Artan tehditler nedeniyle hem işini hem de evini terk etmek zorunda kaldığını belirten Zekiye Rahmani, "Kabil'e sığındım. Şimdi ben, annem, babam ve iki küçük kardeşim Afganistan'ı terk etmeye karar verdik. Çünkü beni burada da bulacağından korkuyorum" sözleriyle yaşadığı kaygıya dikkat çekti.