RAHMA SHANZOUR

Yemen- On yılı aşkın süredir Yemen, hayatın tüm alanlarını derinden etkileyen uzun bir savaşın gölgesinde yaşıyor. Savaşın etkileri yalnızca altyapı ve ekonomiyle sınırlı kalmadı; milyonlarca insanın, özellikle de kadın ve kız çocuklarının ruh sağlığına da ağır biçimde yansıdı.

Zorunlu göç, artan günlük yaşam yükü ve ekonomik sıkıntılarla birlikte Yemenli kadınlar, depresyon, kaygı bozuklukları ve travma sonrası stres gibi psikolojik sorunlarla tek başına mücadele etmek zorunda kalıyor. Ancak ülkede neredeyse hiç psikolojik destek hizmeti bulunmuyor.

Veriler ise durumun vahametini ortaya koyuyor. Yemen’de 7 milyondan fazla kişinin psikolojik destek veya tedaviye ihtiyaç duyduğu tahmin edilirken, bu hizmetten yararlanabilenlerin sayısı yalnızca 120 bin civarında. Ülkede sadece 46 psikiyatri uzmanı bulunuyor; bu da yaklaşık 700 bin kişiye bir doktor düştüğü anlamına geliyor.

En çok etkilenen grup, kadınlar

Psikolog Mervet Ahmed Kasım, Yemenli kadınların savaş ve ekonomik krizlerden en çok etkilenen kesim olduğunu belirtiyor. Kadınların gelir kaynaklarını kaybettiğini, bunun da hem yaşam koşullarını hem de psikolojik durumlarını ve çocuklarının hayatını doğrudan etkilediğini ifade ediyor.

Mervet Ahmed Kasım, “Savaş sadece ekonomik değil, derin psikolojik yaralar da bıraktı. Birçok kadın ağır stres ve travmalara bağlı ruhsal bozukluklar yaşıyor” diyor. Kuruma başvuran kadınların önemli bir kısmının uzun süreli tedaviye ihtiyaç duyduğunu ifade eden Mervet Ahmed Kasım, bunun onların günlük yaşamını sürdürmesini zorlaştırdığını sözlerine ekliyor.

Mervet Ahmed Kasım, bazı kadınların yaşadığı baskılar nedeniyle eğitimini veya işini bırakmak zorunda kaldığını, bazılarının ise ağır depresyon nedeniyle tamamen hayatın dışına itildiğini belirtiyor.

Mervet Ahmed Kasım’a göre psikolojik destek, toplumların gelişimi ve istikrarı için temel bir unsur ve eğitim ile ekonomik iyileşme politikalarıyla birlikte yürütülmesi gerekiyor.

Artan vaka sayısı

Yemen Kadınlar Birliği proje koordinatörü Atal Abdulhakim ise savaşın genel olarak toplumun ruh sağlığını etkilediğini, ancak kadınların en kırılgan grup olduğunu söylüyor. Birliğe başvuran kadın ve kız çocuklarının sayısının her geçen gün arttığını belirtiyor.

Atal Abdulhakim “Birlik, savaş mağduru kadınlara ve şiddete maruz kalanlara psikolojik destek hizmeti sunmaya çalışsa da, talep hızla artıyor” şeklinde konuşuyor.

Uzman eksikliği

Atal Abdulhakim ayrıca ülkede psikolojik destek alanında ciddi bir uzman açığı olduğunu vurguluyor. Atal Abdulhakim sorunun sadece psikolog eksikliği değil, ileri düzey psikiyatri uzmanlarının da yok denecek kadar az olması olduğunu söylüyor.

Taiz kentinde bile ihtiyacı karşılayacak sayıda uzman bulunmadığını kaydeden Atal Abdulhakim, durumun ülke genelinde benzer olduğunu ifade ediyor.

Bu tablo, Yemenli milyonlarca kadının göç, kayıp ve şiddetin yarattığı sessiz bir psikolojik kriz içinde yaşadığını gösteriyor. Yerel ve uluslararası çabalara rağmen, ihtiyaç ile mevcut hizmetler arasındaki uçurum giderek büyüyor.

Bu nedenle uzmanlar; ruh sağlığının birinci basamak sağlık hizmetlerine entegre edilmesini, kadınlara yönelik topluluk temelli destek mekanizmalarının kurulmasını ve uzak bölgeler için uzaktan psikolojik destek hatlarının oluşturulmasını öneriyor. Ayrıca kadınların ekonomik olarak güçlendirilmesinin de bu sürecin önemli bir parçası olduğu vurgulanıyor.