RAHMA SHANZOUR

Yemen - Yemen’de on yılı aşkın süredir devam eden çatışmalar, milyonlarca insanı evlerinden ve geçim kaynaklarından mahrum bıraktı. 2026 yılı başında ise insani kriz giderek derinleşiyor. Yıpranmış ve yırtık çadırlarda yaşayan yerinden edilmiş Yemenliler, yazın kavurucu sıcağına ve kışın dondurucu soğuğuna karşı korumasız şekilde hayatta kalmaya çalışıyor. Barınakların kırılganlığı, battaniye ve ısıtma eksikliği, çocuklar, hamile kadınlar ve hastalar gibi en savunmasız grupların yaşamını tehdit ederken, tedaviye erişim büyük ölçüde maddi imkanlara bağlı. Bu durum, kamplarda yaşanan insani krizin yalnızca barınak veya gıda eksikliğiyle sınırlı olmadığını gösteriyor.

Birleşmiş Milletler’in verilerine göre Yemen’de yaklaşık 4,8 milyon yerinden edilmiş insan bulunuyor. Ancak 2025 Yemen İnsani Yardım Planı, gerekli 2,48 milyar doların yalnızca yüzde 27,8’ini alabilmiş durumda, bu da milyonlarca insanın temel gıda, barınak ve sağlık hizmetlerine ulaşmasını engelliyor. Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'nin (OCHA) Başkanı, 2026 yılının başlarında insani durumun kötüleştiğini vurgulayarak, artan ihtiyaçlara rağmen fon yetersizliği nedeniyle yardım erişiminin sınırlı kaldığını ve milyonlarca Yemenlinin hayatta kalmak için gereken desteği alamadığını belirtti.

Uluslararası Göç Örgütü’nün (IOM) raporu, 2025’in son çeyreğinde Yemen’de 13 bin 572 kişinin yerinden edildiğini ortaya koyuyor. 2 bin 262 aileden oluşan bu nüfus, Marib, Taiz, Hodeidah, Shabwa ve Hadramawt vilayetlerinde yoğunlaşırken, vakaların yüzde 85’inin silahlı çatışmalar nedeniyle meydana geldiği, geri kalanının ise ekonomik nedenlerden kaynaklandığı bildirildi. Artan yerinden edilme dalgaları ve sınırlı insani yardım, Yemen’deki kriz koşullarının daha da ağırlaşacağını gösteriyor.

‘Hayati ihtiyaçlara ulaşamıyoruz’

Yemenli 56 yaşındaki Fatima Ahmed, çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş milyonlarca kadından biri. El-Kadha kampında yaşayan Fatima Ahmed, savaşın sadece onları evlerinden değil, topraklarından, hayvanlarından ve geçim kaynaklarından da mahrum bıraktığını belirtiyor. Aynı zamanda, istikrardan yoksun kalmalarının hayatlarını daha da zorlaştırdığını ifade ediyor. Kampa ulaşan insani yardımın yetersizliğine dikkat çeken Fatima Ahmed, temel ihtiyaçların bile karşılanamadığını söyleyerek, “Un, yağ gibi gıda maddelerinin yanı sıra, battaniye, yatak ve içme suyu gibi hayati ihtiyaçlara ulaşamıyoruz” diyor.

Sağlık sektöründe çöküş

Yemen'deki yerinden edilmiş kamplardaki trajedi, açlık ve barınak eksikliğiyle sınırlı kalmıyor, sağlık sektörü de neredeyse tamamen çökmüş durumda. El-Kadha kampında yerinden edilmiş 48 yaşındaki Lul Muhammed, hamile kadınların durumu hakkında endişelerini paylaşıyor. Yakınlardaki eczanelere ve sağlık birimlerine erişimlerinin olmadığını belirten Lul Muhammed, “Sağlık tesislerine ulaşmak için iki veya üç saat yolculuk yapıyoruz. Hamile bir kadın bitkin bir şekilde varıyor ve daha oraya varmadan ölebilir” diye belirtiyor.

Acil yardım çağrısı

Yerinden edilmiş kadın ve erkeklerin yaşadığı zorlukların sadece sağlık hizmetleri eksikliğiyle sınırlı olmadığını dile getiren Lul Muhammed, yaşanan zorlukları şu sözlerle dile getiriyor: “Aileler günlük su ihtiyaçlarını karşılayabilmek için bazen üç saate kadar yol yürümek zorunda kalıyor. Savaş ve füzeler yüzünden yerimizden edildik. Önce El-Barh'a, sonra da El-Bireen'e kaçtık. Yanımıza hiçbir şey almadık. Yakıtımız yok, şekerimiz yok. Sadece temel ihtiyaçlarımızı ve ısınmayı istiyoruz. Kamplardaki tedaviye erişim ise maddi imkanlara bağlı. Bu nedenle parası olmayan aileler sağlık hizmetinden mahrum kalıyor. Ayrıca yerinden edilmiş insanlar, yıpranmış battaniyelerle ısınmaya çalışıyor. Çadırlar yırtık ve kullanılamaz halde. Yeni çadırlar, battaniyeler ve gerekli diğer yaşamsal ihtiyaçlarımız için acil yardım sağlanması gerekiyor. Gelinim soğuktan hastalandı ve tedavisini sağlayamadık.”