Haber Merkezi- "Adem ve Havva" uygulaması, İran hükümeti tarafından lisanslanan ve nüfus artışı ile evliliği teşvik etme politikaları kapsamında geliştirilen resmi platform olarak kuruldu. Ancak kız çocukların evliliğini teşvik ettiği nedeniyle tepkilere neden oldu ve Google ile Meta platformlarından kaldırıldı.

İktidarın desteği ve resmi bütçelerle finanse edilen bu platform, yüzeyde "evliliği kolaylaştırma" iddiasıyla hareket etse de, derinlemesine incelendiğinde küçük yaşta kız çocuklarının evlilik adı altında ticaretinin yapıldığı bir sisteme kapı aralıyor.

Sistemde 13 ila 17 yaş arasındaki kız çocuklarının profillerinin "Ebeveyn denetimi altındaki form" etiketiyle yer alması, çocukların kendi iradeleri dahi yok sayılarak birer nesne gibi vitrine konulduğunu kanıtlıyor. Kadın hakları savunucuları, her ne kadar sistemin daimi evliliği baz aldığı iddia edilse de, bu mecraların asıl işlevinin geçici evliliklerin (muta nikahı) önünü açmak ve yasallaştırmak olduğunu vurguluyor.

Sivil toplum örgütlerinin baskısı ve 24 kurumun uluslararası teknoloji devlerine yaptığı çağrı sonrasında platform yöneticileri suç ortaklıklarını gizlemek için refleks gösterdi.

Yaş sınırı oyunlarına başvuran yöneticiler, 15 yaş altı çocukların bilgilerini apar topar sistemden sildi. Ardından veri manipülasyonuna gidilerek 18 yaş altı formlar yeniden düzenlendi, yaş sınırları kâğıt üstünde 18’e çekildi ve bu yaş grubundaki profil yoğunluğu yapay bir şekilde artırıldı. Ancak tüm bu gizleme çabalarına rağmen, 15-17 yaş arasındaki çok sayıda kız çocuğunun profili ve doğrudan iletişim ağları hâlâ erişilebilir durumda tutulmaya devam ediliyor.

Yapısal bir politika: Ataerkil kontrol ve normalleştirme

Bu tür uygulamaların varlığı, münferit birer teknolojik girişimden ziyade, devlet politikalarının toplumsal yaşamı ve özellikle kadın bedenini denetleme aracıdır. "Adem ve Havva" gibi uygulamaların kayıt aşamasından bütçelendirilmesine kadar tüm idari süzgeçlerden resmi onay alarak geçmesi, çocukların evlilik piyasasına sunulmasının devlet eliyle meşrulaştırıldığını gösteriyor.

Ayrıca uygulamanın kayıt formlarında kadınların giyim kuşamından davranış biçimlerine kadar sorgulama yapılması, bu platformların yalnızca birer çöpçatanlık servisi değil, kadınların bireysel özgürlüklerini ve bedenlerini kıskaca alan ataerkil birer ideolojik denetim mekanizması olduğunu net bir şekilde ortaya koyuyor. Uygulamanın silinmesi önemli bir adım olsa da, benzer zihniyetle çalışan "Visal" veya "Hemdem" gibi onlarca yapının varlığını sürdürmesi, mücadelenin sadece dijital mecralarla sınırlı kalamayacağını, zihniyetin ve destekleyici politikaların kökten hedef alınması gerektiğini gösteriyor.