ŞİLÊR KOYÎ

Koye – Güney Kürdistan Bölgesi’nde geleneksel kültürün etkisi ve ekonomik krizler yaşamın her alanında hissedilirken, yalnız yaşayan kadınlar da toplumsal baskı ve geçim sıkıntısıyla karşı karşıya kalıyor. Boşanma, yakınlarını kaybetme veya eşlerinin vefatı nedeniyle tek başına yaşamak zorunda kalan kadınlar, toplumun bağımsız yaşamlarını kabul etmemesi nedeniyle ağır sorunlar yaşıyor. Ailevi sorunlarla karşılaştıklarında ailelerinin kendilerine ve çocuklarına sahip çıkmaması, kadınları çoğu zaman şiddete ve haksızlığa katlanmak zorunda bırakıyor. Eşlerinden şiddet gördüklerinde dahi ailelerinden “Geri dön, uyum sağlamaya çalış” baskısıyla karşılaşan kadınlar için barınma ve geçim desteği büyük önem taşıyor. Sosyal işler uzmanları Sûzan Heme Seîd ile Şehîn İbrahim, konuya ilişkin olarak ajansımıza değerlendirmelerde bulundu.

‘Kadınların maddi imkanları çok kısıtlı’

Ülkede yaşanan felaketlerin birçok kadını toplumsal sorunlarla karşı karşıya bıraktığını belirten Sûzan Heme Seîd, “Bazıları yakınlarını veya eşlerini kaybetti, bazıları ise boşandı. Toplumumuzda hala bir kadının tek başına yaşamasına, kendi sorumluluğunu üstlenmesine ve hayatını bağımsız şekilde sürdürmesine alışılmış değil. Kadınların bir kısmının maddi imkanları çok kısıtlı ve kalabilecekleri bir yerleri yok. Bu kadınlara hangi kurumların barınma imkanı sağladığı ve sorunlarının nasıl çözüldüğüne bakıldığında, geçmişte Güney Kürdistan Bölgesi Hükümeti Sosyal İşler Bakanlığı tarafından yürütülen Aileyi Koruma Ağı projesi kapsamında bir kısmına maaş bağlandığı görülüyor. Geliri ve işi olmayan, kendi geçimini sağlayamayan kadınlara bu proje aracılığıyla maddi destek veriliyordu. Ancak ne yazık ki Güney Kürdistan Bölgesi’nde yaşanan bütçe yetersizliği nedeniyle bu küçük destek de ortadan kalktı. Bu durum, söz konusu kadınların üzerindeki yükü daha da ağırlaştırdı ve kendi yaşamlarını idare etmelerini zorlaştırdı” ifadelerinde bulundu.

‘Hükümet kadınlara destek olmalı’

Kadınlara sunulan barınma imkanlarının sınırlı ve geçici olduğuna dikkat çeken Sûzan Heme Seîd, sözlerine şöyle devam etti:

“Güney Kürdistan Bölgesi’nin bazı kentlerinde, özellikle toplumsal sorunlarla karşı karşıya kalan kadınların barınabileceği yerler bulunuyor. Ancak bu imkanlar, sorunları çözülene kadar belirli ve kısa bir süre için sağlanıyor. Gençlik merkezlerinde de bu kadınlara yer açılmış durumda. Bizim ülkemizde kadınlara, diğer ülkelerde olduğu gibi tek başlarına yaşama özgürlüğü tanınmıyor. Aksine, birinin yanında yaşamaları gerektiği düşünülüyor. Bakanlığın bütün çabaları, bu kadınların dayılarının, amcalarının veya başka bir yakınlarının yanında kalmalarını sağlamak üzerine yoğunlaşıyor. Ancak ne yazık ki bu kadınların çok büyük sorunları var. Hükümetin bu kadınları dikkate almasını ve en azından onlara maddi destek sağlamasını ya da kalabilecekleri bir yer tahsis etmesini öneriyorum. Böylece sokaklarda kalmaz ve bulundukları yerlerde kötü olaylarla karşı karşıya gelmezler. Çünkü toplumsal ve ekonomik açıdan birçok sorun yaşayabilirler. Bu nedenle onlara destek olmak ve bakım sağlamak, öncelikle hükümetin sorumluluğudur. Hükümet, bu insanların yaşamlarını düşünmelidir.”

‘Kadınlar bağımsız bir yaşam sürdürmek istiyorlar’

Aktivist ve sosyal işler uzmanı Şehîn İbrahim ise, yalnız yaşayan veya kendisine sahip çıkacak kimsesi bulunmayan kadınların evsiz ve desteksiz kalmasının toplumda büyük bir sorun olduğunu, ancak yeterince dikkate alınmadığını belirtti. Çok sayıda kadının, hiç evlenmemiş olanlar da dahil, kalabilecekleri ve ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri bir yerinin bulunmadığını ifade eden Şehîn İbrahim, boşanmış, ailesiyle yaşamak istemeyen veya ailesinin yanında kalması uygun olmayan kadınların da bağımsız bir yaşam sürdürmek istediğini söyledi. Özellikle boşanmış ve çocuk sahibi kadınların aileleri tarafından yanlarına alınmadığını vurgulayan Şehîn İbrahim, bu soruna yönelik ciddi çözümler geliştirilmesi gerektiğini kaydetti.

Şehîn İbrahim, “Birçok insan kendi başına ve bağımsız yaşamak istiyor. Kendilerine ait, özgür olabilecekleri bir yer istiyorlar. Kendi ifadeleriyle, kimseye minnet etmek istemiyorlar. Bu nedenle toplumsal hizmetler kapsamında bu kadınlara özel daireler veya evler inşa edilmesi gerekiyor. Bu konunun ilgili kurumların gündemine alınmasını ve kadınlar için bir çözüm bulunmasını umuyorum. Böylece kadınlar yaşamları boyunca bağımsız, rahat ve huzurlu bir hayat sürdürebilirler. Diğer ülkelerde hükümet bu kadınlara ev veriyor, ayrıca yaşamlarını daha iyi sürdürebilmeleri için maaş bağlıyor. Keşke burada da böyle olsaydı” dedi.