BAHARİN LEHİB

Kabil— Afganistan’da kadınların yaşamın her alanından tecrit edilmesine yönelik politikalar, kadınların ekonomik ve toplumsal alandaki varoluş mücadelesini hedef almaya devam ediyor. Yıllardır karanlığa karşı emeğiyle direnen kadınların açtığı alanlar, Taliban tarafından kapatılıyor.

Afganistanlı kadınlar; el sanatları, resim, yöresel giyim ve gıda üretimi gibi alanlarda hem ekonomik hayata tutunuyor hem de bir araya gelme kanalları yaratıyor. Yılın belirli dönemlerinde düzenlenen sergiler, kadınların üretimlerini paylaştığı ve dayatılan tecride karşı ördüğü önemli dayanışma alanlarıydı. Ancak 5–9 Kasım tarihleri arasında Badambag’da yapılması planlanan sergi, yoğun bir abluka ve korku atmosferine çevrildi.

‘Emir’in emriyle’ engellenen emek

Önceden katılım sağlayabilecekleri belirtilen kadın girişimciler, açılışa günler kala silahlı tehditlerle karşı karşıya kaldı. Sözde "İyiliği Emretme ve Kötülükten Sakındırma" bakanlığına bağlı görevliler kadınlara, ‘İyiliği Emretme Kötülükten Sakındırma’ emri budur; kadınlar ürünlerini sergileyemez” diyerek kapıları kapattı. Badambag’a çıkan tüm yollar askeri kordon altına alınırken, halkın deyimiyle Taliban, elinde sadece el emeği ürünleri ve belki birkaç döviz taşıyacak kadınlar karşısında adeta askeri bir operasyona hazırlanır gibi yığınak yaptı.

‘Taliban’ın korkusu kadınların örgütlü mücadelesidir’

Üniversitedeki akademik kariyeri ellerinden alınan ve bugün evlerindeki 20 kadınla birlikte üretime devam eden Sofya Safi, o gün yaşananları şu sözlerle anlatıyor:

“Yaklaşık 60-70 kadın Badambag’ın kapısında toplandık. Bize ürünlerimizi sattırmayacaklarını söylediler, silah zoruyla bizi dağıttılar.”

Sadece fuar alanı değil, Kabil’deki açık dükkânlar da günlerce abluka altında tutuldu. ‘İyiliği Emretme Kötülükten Sakındırma’ mensupları, kadınların olası bir protesto eyleminden duydukları korkuyla dükkânları mesken tuttu, saatlerce içeride kalarak baskı kurdu.

Ancak onca baskıya ve aileler üzerinden yürütülen tehditlere rağmen Sofya’nın ve Kabil’in direngen kadınlarının mesajı net:

“Taliban kadınların ayağa kalkmasından ölümcül bir korku duyuyor. Sesimizi bugün kıstılar ama eminim ki, bir gün yine bu kadın elleriyle o istibdat rejiminin boğazı sıkılacaktır.”