LAVA KURDÊ

Haber Merkezi - 4 Kasım 2026’da, iki yılı aşkın süredir çalışmalarına ara veren ve kapıları kapalı olan Kürdistan Parlamentosu’nun 6’ncı dönem çalışmaları, KDP ve kendilerini bağımsız olarak tanımlayan diğer bazı fraksiyon milletvekillerinin katılımıyla yeniden başladı.

Ancak parlamentonun yeniden faaliyete geçmesiyle Güney Kürdistan Bölgesi’nin birliğini sağlamak ve yapısını güçlendirmek için çaba gösterilmesi gerekirken, bu gelişme uzlaşmazlık ve parçalanmanın gerekçesine dönüştü.

Parlamento toplantısına katılmayan YNK, Güney Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nden çekilme kararı aldı.

Bu gelişmeler, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın 2 Ağustos’ta Ortadoğu’daki gelişmeler ve Güney Kürdistan’ın siyasi durumu hakkında bazı mesajlar yayımladığı bir dönemde yaşandı. Abdullah Öcalan, tarihsel senaryoların tekrarlanması konusunda uyarıda bulunarak siyasi tıkanıklığın aşılması için olumlu çözümler geliştirilmesi çağrısı yaptı. Güney Kürdistan için tüm toplumun taleplerini temsil eden, yalnızca iki ailenin iktidarını esas almayan bir ulusal birlik hükümeti kurulmasını önerdi. Abdullah Öcalan, KDP ile YNK arasındaki anlaşmazlıkların devam etmesinin barış sürecine doğrudan zarar vereceğini ve dış müdahalelerin önünü açacağını söyledi.

Çağrının temel nedenleri

Bu çağrının arkasındaki en önemli nedenler şunlardır:

İktidarın tekel altına alınmasına son verilmesi: Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan, Güney Kürdistan’daki iktidar sisteminin değişime ihtiyaç duyduğunu biliyor. İktidarın yalnızca iki büyük parti arasında paylaşılması, diğer siyasi güçlerin dışlanmasına ve toplumsal hoşnutsuzluğa yol açıyor.

Dış tehditlerle mücadele: Abdullah Öcalan’a göre iç birlik ve tüm tarafların siyasi karar alma süreçlerine katılması, Güney Kürdistan Bölgesi’nin komşu ülkelerin müdahale ve saldırıları karşısındaki gücünü artırıyor.

Radikal demokrasi ve ulusal demokrasinin yerleştirilmesi: Abdullah Öcalan, siyasi teorilerinde, özellikle Demokratik Konfederalizm’de ortak ve çoğulcu yönetimi vurguluyor. Farklı bileşenleri ve siyasi akımları temsil eden geniş tabanlı bir hükümetin kurulması, bu modelin hayata geçirilmesine yönelik bir adım olarak değerlendiriliyor.

İç savaş ve kargaşanın önlenmesi: Muhalif güçlerin ve yeni siyasi tarafların iktidara katılması, Güney Kürdistan’da siyasi ve askeri gerilimlerin ortaya çıkmasını engelliyor.

Ulusal birlik hükümeti nedir?

Güney Kürdistan Bölgesi’nde ulusal birlik hükümeti, başta Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ve Kürdistan Yurtseverler Birliği (YNK) olmak üzere diğer siyasi taraflarla birlikte, tüm veya büyük çoğunluktaki temel siyasi güçlerin hükümet kabinesinin oluşturulmasına katıldığı bir siyasi modeldir. Bu modelde bir parti veya küçük bir ittifakın hükümeti kurması ve diğer tarafların muhalefette kalması yerine, siyasi güçler birlikte yönetimde yer alır. Güney Kürdistan Bölgesi’nin siyasi tarihinde bu tür bir hükümet, krizlerin aşılması ve istikrarın korunması için birçok kez bir seçenek olarak gündeme gelmiş, ancak kurulamaması sürekli bir sorun olarak varlığını sürdürmüştür.

Birlik hükümetinin temel hedefleri arasında ikili yönetimin sona erdirilmesi yer alıyor. En önemli hedeflerden biri, hükümet kurumlarının, Peşmerge güçlerinin ve gelirlerin iktidar bölgeleri (Hewlêr ve Silêmanî) arasında yeniden birleştirilmesidir. Ayrıca dış sorunlarla mücadele edilmesi, mali hakların ve anayasal hakların savunulması için bölgenin Bağdat karşısında ortak bir tutum sergilemesi ve bölge topraklarına yönelik her türlü dış plan ve saldırıya karşı koyması amaçlanıyor.

Parlamentonun yeniden faaliyete geçmesinin ardından Güney Kürdistan Bölgesi’nin konumunu güçlendirmek amacıyla ulusal birlik hükümeti kurmak için çaba gösterilmesi gerekirken, aksine anlaşmazlıklar daha da derinleşti. Eylül 2026’da Güney Kürdistan Bölgesi Peşmerge Bakanlığı, 70 ve 80 birliklerinin birleştirilmesi sürecinin tamamlandığını duyurdu. Ancak bugün bu mesele, son yılların en karmaşık ve hassas dosyalarından biri haline geldi.

Resmi ve komuta düzeyinde çok sayıda tugayın Peşmerge Bakanlığı’na bağlanması gibi adımlar atılmış olsa da KDP ile YNK arasındaki sert siyasi rekabet, askeri kararların gerçek anlamda birleştirilmesinin önünde engel oluşturuyor. Gözlemciler, siyasi kriz, gelir sorunu ve parlamento ile hükümet arasındaki anlaşmazlıkların “Sarı Bölge” ile “Yeşil Bölge” arasında bir tür soğuk savaş yarattığını belirtiyor. Bu durum, güçlerin birleştirilmesi sürecinin samimi bir ulusal birleşmeden ziyade “idari” bir nitelik kazanmasına ve “bütçenin aktarılması” biçiminde ilerlemesine yol açtı.

Gelecekteki tehlike

En büyük tehlike, siyasi gerilimlerin çıkmaza girmesi halinde sözde birleştirilmiş güçlerin herhangi bir iç kriz sırasında yeniden genel silahlı kuvvetler komutanlığından veya Peşmerge Bakanlığı’ndan değil, kendi parti yönetimlerinden emir almasıdır. Bu nedenle güçlerin birleştirilmesi, özünde “siyasi güven eksikliği” gibi ciddi bir engelle karşı karşıya kaldı. İktidardaki taraflar arasındaki temel sorunlar çözülmediği sürece bu birleşme kırılganlığını koruyacaktır.