Haber Merkezi- Orta Doğu Araştırmaları Enstitüsü (MERI) tarafından her yıl düzenlenen MERI 2026 Forumu, Güney Kürdistan’ın Hewlêr kentinde başladı. Güney Kürdistan, Irak, Rojava, Türkiye ve uluslararası alandan çok sayıda siyasetçi ve diplomatın katıldığı forumda, bölgenin güvenlik durumu, Kürtlerin karşı karşıya olduğu sorunlar, Irak’ın geleceği ve Rojava ile Suriye arasındaki siyasi süreç ele alınıyor.

İki gün sürecek forumun ilk panelinde Suriye ve Rojava’daki gelişmeler değerlendirildi. Panelde konuşan Kürt siyasetçi Îlham Ehmed, Kürtlerin haklarının tanınması, Kürtçenin resmi statüsü ve entegrasyon sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

‘Kürt kimliğinin tanınması temel bir adımdır’

Kürtçenin Suriye Devlet Başkanlığı kararıyla tanındığını belirten Îlham Ehmed, bunun Suriye tarihinde bir ilk olduğunu ifade etti. Îlham Ehmed, “Suriye ilk kez Kürtleri resmi olarak tanıdı. Kürt kimliğinin tanınması en temel adımdır. Kürt dili meselesi bizim için çok önemli” dedi.

Entegrasyon süreci ve sınır kapıları

Entegrasyon sürecinin Suriye’deki kentlerin yeniden kontrol altına alınmasına, sınır kapılarının açılmasına ve Suriye ile Rojava halkının geri dönüşünün kolaylaşmasına katkı sunduğunu belirten Îlham Ehmed, Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) Suriye ordusuna entegrasyon sürecine de değindi. Îlham Ehmed, sürecin şu ana kadar önemli ölçüde ilerlediğini ve istikrarın sağlanmasına katkıda bulunduğunu söyledi.

‘Kadınların rolünde belirgin bir gerileme var’

Rojava’daki Özerk Yönetim deneyiminin kadınların toplumsal yaşam, siyaset ve ekonomi alanlarına katılımı açısından öncü bir model oluşturduğunu kaydeden Îlham Ehmed, mevcut süreçte kadınların konumuna ilişkin kaygılarını dile getirdi.

Îlham Ehmed, “Özerk Yönetim deneyimi, kadınların kamusal yaşamda, siyasette ve ekonomide yer alması bakımından öncü bir model sundu. Ancak bugün askeri güçler ve Özerk Yönetim kurumları devlet kurumlarına entegre edilirken kadınların rolünde belirgin bir gerileme görüyoruz. Bunu kadınların karar alma merkezlerine katılımının önünde bir engel olarak değerlendiriyoruz” diye konuştu.

‘Kararname tarihi ancak uygulamada yetersiz’

Entegrasyon sürecinin hala deneme aşamasında olduğunu belirten Îlham Ehmed, Kürt halkının varlığını, kültürünü ve dilini tanıyan devlet başkanlığı kararnamesinin önemli bir kazanım olduğunu söyledi. Îlham Ehmed, söz konusu kararnamenin Suriye tarihinde ilk kez böyle bir tanıma gerçekleştirmesi bakımından tarihi önem taşıdığını ancak uygulamada eksiklikler bulunduğunu vurguladı. Özellikle Kürtçe eğitim hakkının hayata geçirilmesine yönelik sahada açık ve somut mekanizmaların bulunmadığına dikkat çekti.

Kalıcı istikrar için somut mekanizmalar gerekli

Hükümet kararlarının nasıl uygulanacağına ilişkin belirsizliklerin zaman zaman sorunlara yol açtığını belirten Îlham Ehmed, devletin açık uygulama mekanizmaları oluşturması, ekonomik istikrarı güçlendirmesi ve güvenlik alanında denetimi sağlaması gerektiğini ifade etti.

Bölgede hala çeşitli sorunların bulunduğunu kaydeden Îlham Ehmed, bazı çevrelerin bölgedeki istikrarı bozmayı amaçlayan müdahalelerde bulunduğunu söyledi. Bazı gruplardaki ırkçı ve aşırılıkçı anlayışların dış müdahalelerle birleşmesinin istikrarı zedelediğini ve iç uzlaşmanın önünü tıkadığını dile getirdi. Kalıcı istikrarın henüz güvence altına alınmadığını belirten Îlham Ehmed, bunun için sürecin yakından izlenmesi, kararlılığın sürdürülmesi ve somut uygulama mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini vurguladı.