Tunus - Tunus'un başkenti Tunus'ta, Cumhuriyet Bayramı kapsamında Nefes Hareketi ile muhalefet güçlerinin çağrısıyla kitlesel bir protesto ve yürüyüş düzenlendi. Gençlerin ve sivil toplum temsilcilerinin yoğun katılım gösterdiği eylemde, ülkedeki siyasi, ekonomik ve sosyal kriz protesto edildi.

Göstericiler, artan hayat pahalılığı, sık sık yaşanan su ve elektrik kesintileri, işsizlik ve kötüleşen yaşam koşullarına tepki gösterirken, taşıdıkları döviz ve attıkları sloganlarda Tunus'un "açık hava hapishanesine" dönüştüğünü ifade etti.

Devrimin umutları hayal kırıklığına dönüştü

2011'de Arap coğrafyasında halk ayaklanmalarının simgesi haline gelen Tunus'un, devrim sonrasında demokratikleşme ve ifade özgürlüğü alanında önemli kazanımlar elde ettiği belirtilirken, 2019 seçimlerinin ardından Cumhurbaşkanı Kays Said döneminde bu umutların yerini hayal kırıklığına bıraktığı değerlendirmeleri yapıldı.

Ekonomik kriz derinleşiyor

Protestolarda yalnızca siyasi gelişmeler değil, günlük yaşamı etkileyen ekonomik sorunlar da öne çıktı. Eylemciler, temel gıda fiyatlarındaki artış, alım gücündeki düşüş, işsizlik ve kamu hizmetlerindeki gerilemeye dikkat çekti.

Meslek örgütlerinin raporlarına göre, sağlık sistemindeki yetersizlikler nedeniyle kamu hastanelerinde 150 ila 200 kişinin yaşamını yitirdiği, elektrik kesintileri nedeniyle evlerde de ölümlerin yaşandığı belirtildi.

‘Vatandaş karanlık, yoksulluk ve susuzluk içinde yaşıyor’

Kadın hakları savunucusu ve insan hakları aktivisti Nejat Arari, Cumhuriyet Bayramı'nın 69'uncu yılında düzenlenen yürüyüşe katılma nedenlerinin, ülkede art arda yaşanan krizlere dikkat çekmek olduğunu söyledi.

Demokrasinin yalnızca seçimlerden ibaret olmadığını belirten Nejat Arari, yurttaşların onurunun, özgürlüklerinin, sosyal adaletin ve ekonomik haklarının korunması gerektiğini ifade etti. Bugün ise Tunusluların karanlık, susuzluk, yoksulluk ve güvencesizlik içinde yaşamaya zorlandığını dile getirdi.

Bir başka protestocu Azize ise hayat pahalılığı nedeniyle çocuklarını okuldan almak zorunda kaldıklarını belirterek, yaşlıların ilaç ve sağlık hizmetlerine erişemediğini söyledi. Açlık, susuzluk ve yoksulluğun günlük yaşamın parçası haline geldiğini ifade eden Azize, birçok kişinin geçimini atık toplayarak sağlamaya çalıştığını, kronik hastaların ise hastanelerde ilaç bulamadığını kaydetti.

Siyasi tutuklu yakınları da yürüyüşteydi

Siyasi tutuklu eşi Zeynep Merayhi de gösteriye katılarak, halkın artık kötüleşen yaşam koşullarına dayanacak gücünün kalmadığını söyledi.

Eşinin Tunus cezaevlerinde siyasi tutuklu olarak bulunduğunu belirten Zeynep Merayhi, cezaevlerinde aşırı sıcak, yetersiz havalandırma ve sık sık yaşanan su kesintileri nedeniyle tutukluların ağır koşullarda yaşam mücadelesi verdiğini ifade etti.

Özgürlükler ve kadın haklarında gerileme

25 Temmuz 2021'den bu yana Tunus'ta temel hak ve özgürlüklerde ciddi gerileme yaşandığı belirtiliyor. Basın özgürlüğü endeksinde ülke 2025 yılında 180 ülke arasında 129'uncu sırada yer alırken, en az dört gazetecinin tutuklu olduğu ve 2024 yılında Bilgiye Erişim Kurumu'nun kapatılmasının basın üzerindeki baskıyı artırdığı ifade ediliyor.

Ülkede enflasyon gerilemiş olsa da yüksek vergi yükü, artan yaşam maliyetleri ve işsizlik ekonominin temel sorunları arasında yer alıyor. İşsizlik oranı genel nüfusta yüzde 16'nın, üniversite mezunları arasında ise yüzde 38'in üzerinde seyrediyor.

Kadın örgütleri ise 2022 Anayasası'nda eşit temsil ilkesinin kaldırılmasının ardından kadın haklarında gerileme yaşandığını ve kadın hakları savunucularına yönelik soruşturma ve baskıların arttığını belirtiyor.