ROCHELLE JUNİOR

Süveyda - Suriye’nin güneyindeki Süveyda, rejimin düşüşünün ardından yalnızca siyasi bir belirsizlik değil, aynı zamanda derin bir güven krizi yaşıyor. Katliamlar, mezhepsel gerilimler ve Suriye geçici yönetimine yönelik artan güvensizlik, kentte yeni bir yönelim doğurdu: Önce güvenlik ve iç dayanışma.

Ulusal düzeyde güveni yeniden inşa edecek somut adımlar atılmadıkça, siyasi sürecin toplumda karşılık bulması mümkün görünmüyor.

Kadın hakları aktivisti Necva el-Tavil, ajansımıza yaptığı değerlendirmede, yaşananların yalnızca siyasi bir anlaşmazlık olmadığını, varoluşsal bir güven krizine dönüştüğünü söyledi. Necva El-Tavil’e göre bu süreç, yerel toplumu hesaplarını yeniden yapmaya ve güvenliği birinci sıraya koymaya itti. Necva el-Tavil’e göre Süveyda bugün dış destek aramıyor; kendi imkanlarıyla ayakta kalmaya, toplumsal yapısını korumaya ve geleceğini yeniden tanımlamaya çalışıyor.

‘Nefret söylemi ve devam eden ihlaller kaygıları derinleştiriyor’

Necva el-Tavil, sahil bölgesindeki katliamlarla başlayan, Sahnaya, Eşrefiyê ve Sura’daki olaylarla devam eden ve Süveyda’daki katliamlarla doruğa ulaşan kanlı sürecin, geçici yönetimle ilişkide temel bir kırılma yarattığını ifade etti.

Kentte geniş bir kesim için meselenin artık yalnızca siyasi olmadığını, fiziksel güvenlik ve dini kimlik temelinde hedef alınma korkusuna dönüştüğünü belirten Necva el-Tavil, “Silahların teslim edilmesinin ardından başka bölgelerde yaşananlar ile kadınlara yönelik ihlal ve kaçırma iddialarının, ulusal kimliği netleşmemiş askeri yapılara entegrasyon konusunda endişeleri arttırdı. Bu nedenle silahların teslimi meselesi son derece hassas bir konu haline geldi’ dedi.

Necva El-Tavil, özellikle Dürzilere yönelik nefret söyleminin artması ve Suriye üniversitelerinde Dürzi öğrencilere yönelik şiddet olaylarının yaşanmasının, kaygıları daha da derinleştirdiğini ifade etti.

Duygusal kopuş ve güven kaybı

Necva el-Tavil, coğrafi bir ayrılıktan değil, yaşanan hayal kırıklığının sonucu olarak ortaya çıkan bir “duygusal kopuş”tan söz etti. Bu kopuşun yalnızca geçici yönetime değil, aynı zamanda ihlaller karşısında sessiz kalan ya da yaşananları inkar eden bazı Suriyeli kesimlere yönelik güvensizlikten kaynaklandığını belirten Necva el-Tavil, bu duygunun, ulusal yarılmayı derinleştirdiğini ve yönetime karşı ortak mücadele yıllarında var olan güveni zayıflattığını söyledi.

Özerk yönetim ve yerel güvenlik yapılanması

Necva el-Tavil, Süveyda’nın 2015 yılından bu yana merkezi devlet kurumlarının temel görevlerini yerine getirmedeki gerilemesi nedeniyle fiilen yarı özerk bir şekilde kendi işlerini yönettiğini belirtti.

Necva el-Tavil, bugün yerel aktörlerin güvenlik alanındaki mevcut durumu kurumsallaştırmak için iç güvenlik güçlerine yönelik daha net bir yapılanma oluşturmaya çalıştıklarını söyledi. Maaşların ödenmemesine rağmen polis ve kriminal güvenlik birimlerinin görevlerini sürdürdüğünü ifade eden Necva el-Tavil, ayrıca “ulusal muhafız” olarak bilinen yapının çalışma düzeninin organize edildiğini ve yerel silahlı grupların idari bir hiyerarşi içine alınarak, denetim altına sokulmaya çalışıldığını aktardı. Bu düzenlemenin amacının kaosu azaltmak ve tek bir referans otorite oluşturmak olduğunu vurguladı.

Necva el-Tavil, söz konusu düzenlemelerin bazı eksikliklere rağmen, Süveyda’da güvenlik açısından Suriye’nin diğer bölgelerine kıyasla görece istikrarlı bir ortamın korunmasına katkı sağladığını belirtti. Necva El-Tavil ayrıca, yerel grupların Süveyda kent sınırları dışında herhangi bir çatışmaya katılmadığını; rollerini yalnızca bölgeyi korumak ve kentin daha geniş çaplı çatışmalara sürüklenmesini engellemekle sınırlı tuttuklarını ifade etti.

Kuşatma ve hizmet krizleri

Necva el-Tavil, Süveyda’daki mevcut durumu örtük bir kuşatma olarak tanımladı. Bu kuşatmanın; un, elektrik ve bazı temel ihtiyaç malzemelerinin kente girişinin engellenmesi, ticari malların hareketi için gerekli izinlerin geciktirilmesi şeklinde yaşandığını ifade etti.

Buna rağmen toplumun büyük ölçüde kendi öz kaynaklarına ve yurtdışındaki Süveydalıların desteğine dayandığını belirten Necva el-Tavil, geniş çaplı altyapı tahribatına ve onlarca köyün boşaltılmasına rağmen, asgari düzeyde hizmet ve ekonomik istikrarın sağlanmaya çalışıldığını söyledi.

Siyasi gelişmeler ve geçiş otoritesiyle ilişkinin geleceği

Necva el-Tavil, Süveyda’nın da diğer bölgeler gibi eşit yurttaşlık temelinde bir devlet hayaliyle yola çıktığını ancak Ulusal Diyalog Konferansı ve ardından yapılan anayasal bildirinin, Suriyelilerin geniş bir kesiminin beklentilerini karşılamadığını belirtti.

Özellikle İslam fıkhının yasama kaynağı olarak kabul edilmesinin, çoğulculuğu güvence altına alacak açık düzenlemeler olmaksızın duyurulmasının, güven kaybına dayalı siyasi bir reddiyeye yol açtığını ifade etti.

Necva el-Tavil, geçici yönetimle ilişkinin kayda değer bir gelişme göstermediğini belirterek, Süveyda içinde bu otoriteyle müzakereye yönelik geniş bir itiraz olduğunu söyledi. Bu itirazın temelinde, kanlı olayların ardından güvenin aşınmış olması ve olaylara ilişkin açık bir tanıma, hesap verebilirlik ya da zararların giderilmesine yönelik somut adımların atılmamış olması bulunduğunu vurguladı.

Necva el-Tavil, krizin çözümü için inisiyatif almasının mağdurdan beklenmesinin mantıklı olmadığını belirterek, bunun ancak siyasi sürecin güven verici somut adımlarla desteklenmesi halinde mümkün olabileceğini ifade etti. Necva el-Tavil, “Siyasi süreç, topluma yeniden güven verecek somut uygulamalarla ve açık bir geçiş dönemi adalet mekanizmasıyla desteklenmedikçe, mağdurdan çözüm için adım atmasını beklemek gerçekçi değildir” dedi.

Geleceğe dair iç tartışma

Süveyda içinde, devletle ilişkinin geleceğine dair çeşitli seçenekler tartışılıyor. Genişletilmiş idari adem-i merkeziyetçilikten federal modele ve farklı yönetim biçimlerine kadar çeşitli öneriler gündeme geliyor. Ancak güvenlik geriliminin sürmesi ve kışkırtıcı söylemlerin devam etmesi nedeniyle bu tartışmalar pratikte ertelenmiş durumda. Şu an için önceliğin iç istikrarın sağlamlaştırılması olduğu belirtiliyor.

Öncelik güvenlik ve iç inşa

Necva el-Tavil, yerel toplumun şu aşamada dış siyasi destek beklentisi içinde olmadığını vurgulayarak, önceliğin sivillerin korunması, eğitim ve temel hizmetlerin devamının sağlanması ile toplumsal dayanışmanın güçlendirilmesi olduğunu söyledi.

Necva el-Tavil, Süveyda’nın bugün kendi iç kapasitesine dayanarak kendini yeniden inşa etmeye çalıştığını ve daha geniş ulusal bir sürecin güveni yeniden tesis ederek gerçek bir kurumsal devlet yapısının temellerini atmasını beklediğini ifade etti.