AYA İBRAHİM

Sudan - Sudan’ın kuzey eyaleti, tarihi eserler bakımından zengin bölgelerden biri olarak, başkenti Dongola üzerinden bu yıl turistik konumunu yeniden kazanmayı hedefliyor. Bu kapsamda “2026 Turizm Başkenti Dongola Festivali” başlatıldı.

Festivalin temel amacı, altyapının onarılması ve Sudan uygarlığının dünyaya tanıtılması. Zira kültürel miras alanları ve müze koleksiyonları yağma ve çatışma alanlarına dönüşmüş durumda; bu da acil koruma ve kurtarma müdahalelerini zorunlu kılıyor.

Turizm Bakanlığı’nda çalışan Vela Ömer İssavi, çatışmanın birçok sektörü etkilediğini, bunların başında da turizm sektörünün geldiğini belirterek, eserler ve müzelerin yağmalanmasının turizm hareketliliğini sekteye uğrattığını, Sudan’ın güvenli bir ülke olarak görülmemesine yol açtığını ve oteller gibi turistik tesislerin tahrip edildiğini ifade etti.

Yağmalanan müzeler, kayıp eserler

Vela Ömer İssavi, turistik potansiyelin ve doğal cazibe merkezlerinin büyük zarar gördüğünü, bunun da turizm gelirlerinin ekonomik büyümeye doğrudan katkı sağlaması nedeniyle ülke ekonomisine olumsuz yansıdığını söyledi. Çatışmanın seyahat maliyetlerini artırdığını, turist sayısının azaldığını ve gelirlerin düştüğünü vurguladı.

Ayrıca turistik tesislerin yeniden inşa edilmesi, net bir tanıtım planı hazırlanması ve Sudan’ın güvenli bir ülke olduğu yönünde uluslararası kamuoyunun ikna edilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Sudan’daki çatışma, turizm ve arkeoloji sektörlerinde geniş çaplı yıkıma yol açtı. Meroe ve Naga gibi tarihi alanlar ile başkent Hartum’daki Ulusal Müze büyük ölçüde yağmalandı ve tahrip edildi. Ulusal Müze’den altın eserler ve taş heykeller çalındı; nadir arkeolojik parçalar ülke dışına kaçırıldı.

Turistik konumun yeniden kazanılması için ortak çalışma çağrısı

Yüksek Kültür ve Enformasyon Konseyi yetkilisi Gade Osman Caviş, çatışmanın turistik ve arkeolojik alanları ciddi şekilde etkilediğini, bazı alanların tamamen yıkıldığını belirtti. Büyük müzenin tahrip edildiğini ve içindeki yüksek değere sahip eserlerin yağmalandığını ifade eden Gade Osman Caviş, çatışmanın oteller gibi önemli turizm altyapılarını da yok ettiğini söyledi.

Gade Osman Caviş, Sudan’ın turizmdeki eski konumunu yeniden kazanabilmesi için turistik alanların restore edilmesi ve yeniden faaliyete geçirilmesi gerektiğini belirterek, bunun için herkesin birlikte hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca turistik bölgelere girişte düzenleyici önlemler alınması çağrısında bulundu.

Çatışmanın ağır etkilerine rağmen, gazeteci ve turizm–kültürel miras alanında ilgili olan Ceyda Ahmed El Sahip’e göre Sudan’ın kültürel mirası ve tarihi, halkın hafızasında ve vicdanında korunmaya devam ediyor.

‘Festival turizmin geri dönüşü açısından olumlu bir adım’

Ceyda Ahmed El Sahip, 2026 yılı için Dongola’nın turizm başkenti seçilmesinin, yetkililer tarafından hayata geçirilmesi gereken çok sayıda programı beraberinde getirdiğini ve bunun ülkenin turizm ve arkeoloji alanında yeniden ayağa kalkmasına katkı sağlayacağını ifade etti. Festivalin turizmin geri dönüşü açısından olumlu bir adım olduğunu belirterek, herkesi ülkenin eski günlerine dönmesi için katkı sunmaya ve turistik ile arkeolojik alanların yeniden tanıtımını yaparak turist çekmeye çağırdı.

Tahrip edilen alanlar arasında UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Naga ve Musavvarat sit alanları ile Sai Adası’ndaki tarihi mezarlıklar bulunuyor. Ayrıca eser kaçakçılığı faaliyetleri tespit edildi. Hartum’daki Eski Eserler İdaresi ofisleri yağmalandı; bu durum önemli merkezi belge ve kayıtların kaybına yol açtı. Bazı arkeolojik alanlarda izinsiz yapılaşma ve tarımsal faaliyetler gözlemlendi, kimi alanlar ise çatışma sahasına dönüştü.