Haber Merkezi - Sudan’da Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (RSF), El Faşer kentini ele geçirmesi sırasında özel gereksinimli bireyleri doğrudan hedef aldığı; katliam, işkence ve kötü muamele dahil ağır ihlallerde bulunduğu bildirildi. Bu ihlallerin yaygınlaşarak toplu suçlar düzeyine ulaşabileceğine dair endişeler artıyor.

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), yaptığı açıklamada, RSF’nin Kuzey Darfur eyaletinin merkezi olan El Faşer’e saldırısı ve kenti ele geçirmesinin ardından özel gereksinimli bireyleri hedef aldığını, kötü muamelede bulunduğunu ve bazılarını katledildiğini duyurdu. Örgüt, bu türden ihlallerin ilk kez belgelendiğini vurguladı.

‘Saldırılar soykırım belirtileri taşıyor’

RSF, bir buçuk yıl boyunca El Faşer’i kuşatma altında tuttu; 26 Ekim 2025 tarihinde ise kente saldırdı. Saldırı sonrası toplu katliam, kaçırma, tecavüz ve yaygın yağma iddiaları gündeme geldi. Geçtiğimiz hafta Birleşmiş Milletler’in Sudan’a ilişkin Bağımsız Uluslararası Soruşturma Misyonu, El Faşer’e yönelik saldırının “soykırım belirtileri” taşıdığını açıkladı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü Engelli Hakları Bölümü Eş Direktörü İmina Serimoviç, örgütün on yılı aşkın süredir dünya genelinde silahlı çatışmalarda özel gereksinimli bireylere yönelik hak ihlallerini belgelediğini belirterek, Sudan’daki vakaların bu denli yaygın ve hedef gözetilerek işlenen şiddet içermesi bakımından bir ilk olduğunu ifade etti.

Özel gereksinimli bireyler hedef alındı

Örgütün El Faşer’den 22 tanık ve sağ kalanla yaptığı görüşmelere dayanan bulgulara göre, RSF güçleri, kaçmaya çalışan özel gereksinimli sivilleri hedef aldı. Bu durumun savaş hukuku ve insani normların açık ihlali olduğu belirtildi. Rapora göre RSF, engelli bireylere “şüpheli”, “yük” ya da “ortadan kaldırılabilir kişiler” gibi davrandı. Özellikle uzuv kaybı yaşayan bazı kişilerin yaralı savaşçı olmakla suçlanarak keyfi biçimde infaz edildiği aktarıldı. Diğer bazı özel gereksinimli bireylerin ise engelleri nedeniyle dövüldüğü, kötü muameleye maruz bırakıldığı, alay edildiği ve “deli” ya da “eksik” şeklinde aşağılayıcı ifadelerle hedef alındığı bildirildi.

En ağır insani krizlerden biri

Uluslararası tepkiler kapsamında BM, El Faşer’de işlenen suçlar nedeniyle RSF’den dört komutan hakkında yaptırım kararı aldı. Bu adım, ihlallerin kapsamı ve şiddeti konusundaki küresel kaygının arttığını gösteriyor.

Sudan’da 15 Nisan 2023’ten bu yana ordu ile RSF arasında süren çatışmalar, on binlerce kişinin ölümüne yol açtı; yaklaşık 12 milyon kişi ülke içinde yerinden edildi ya da komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldı. Çatışmalar ayrıca altyapıda büyük yıkıma neden olurken, Birleşmiş Milletler’e göre Sudan’ı dünyanın en ağır insani krizlerinden biriyle karşı karşıya bıraktı.