Haber Merkezi- İran’ın Sistan ve Belucistan eyaletinde eğitim alanındaki derin eşitsizlikleri gözler önüne seren görüntüler, kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Cezmuriyan Sulak Alanı çevresindeki kırsal bir bölgede bulunan Şehit İbrahim Hadi İlkokulu’nda öğrencilerin, bir çadır altında ve kendi topladıkları odunlarla ısınarak ders görmek zorunda kalması, ülkede yıllardır süren yapısal yoksunlukları ve sınır bölgelerinin ihmalini bir kez daha gündeme taşıdı. Sosyal medyada yayılan fotoğraf ve videolar, çocukların en temel eğitim hakkına dahi güvenli ve sağlıklı koşullarda erişemediğini ortaya koyarken, devletin eğitim politikaları, bütçe öncelikleri ve kamu kaynaklarının dağılımı konusunda ciddi soru işaretlerine yol açtı.

Bölgedeki yerel kaynaklara göre bu durum, çocukların sağlık ve güvenliği açısından ciddi riskler barındırıyor. Çadır ortamında yangın çıkma ihtimali ve soğuk mevsimde solunum yolu hastalıklarının artması bu riskler arasında yer alıyor. Yaşananlar, dezavantajlı bölgelerde temel eğitimin sağlanması konusunda bütçe öncelikleri ve devlet kurumlarının sorumluluklarına dair soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.

Okul terk oranları endişe verici boyutta

İran’ın sınır kentlerinde eğitim krizi yeni değil. Bağımsız örgütlere ait analizler, Sistan ve Belucistan ile çevre bölgelerde okul terk oranlarının ve eğitimden mahrumiyetin oldukça yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Çok sayıda çocuğun standart bir okul binasına, hatta uygun bir çatıya dahi erişimi bulunmuyor. Raporlar, bazı bölgelerde okul terk oranlarının kaygı verici düzeyde arttığını; öğretmen, standart sınıf ve temel eğitim ekipmanı eksikliği nedeniyle ailelerin çocuklarını okuldan almak zorunda kaldığını ya da öğrencilerin mecburen standart dışı mekanlarda eğitim gördüğünü gösteriyor.

1 milyon çocuk eğitimden uzak

Resmi ve bağımsız verilerin incelenmesi, eğitim krizinin ülke genelinde de derinleştiğine işaret ediyor. Raporlara göre, son yıllarda yaklaşık bir milyon çocuk ya eğitimden tamamen mahrum kaldı ya da okulu bıraktı. Bu durum özellikle Sistan ve Belucistan gibi kentlerde daha ağır biçimde hissediliyor. Eğitimciler, kayıt dışı masraflar, okula olan uzun mesafeler ve temel imkanların yokluğunu başlıca nedenler arasında sayıyor.

Hak örgütleri bu görüntülerin gelecek yılın bütçesinin görüşülüp onaylandığı bir dönemde yayımlanmasının, kamu harcamalarının öncelikleri ve kaynak dağılımı konusunda ciddi sorular doğurduğunu belirtiyor. Aktivistler, bütçenin önemli bir bölümünün ideolojik ve propaganda amaçlı kurumlara ayrılırken, yoksun ve kırsal bölgelerin en temel eğitim olanaklarından dahi mahrum bırakılmasını eleştiriyor.

Halk okul istiyor

Saha araştırmaları ve yerel raporlar, sınır bölgelerinde sağlık ve eğitim altyapısının uzun süredir çökmüş durumda olduğuna da dikkat çekiyor. Yakın sağlık merkezlerinin yokluğu, temiz suya erişim sorunu ve güvenli sınıf alanlarının bulunmaması, çadırlarda eğitim gören çocuklar için ek riskler yaratıyor. Sivil toplum kuruluşları, bu koşulların devam etmesinin çocukların fiziksel ve ruhsal sağlığı ile eğitim olanakları üzerinde uzun vadeli ve ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Bölgedeki yerel komiteler ve öğretmenler, halkın yakacak ve ısınma malzemeleri sağlamak için gösterdiği geçici çabaların “takdire değer” olduğunu, ancak kalıcı çözümün eğitim altyapısına uzun vadeli yatırım ve temel hizmet ağlarının güçlendirilmesiyle mümkün olacağını vurguluyor. Eğitim alanında faaliyet yürüten sivil toplum kuruluşları, acil insani yardım tahsisi yapılmasını ve soğuk ile yağmura dayanıklı okul binalarının inşasına başlanmasını talep ediyor.