Haber Merkezi- İnsan Hakları Derneği (İHD), Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin kalıcı barışa dönüşmesi için atılması gereken adımlara dair basın toplantısı düzenledi. Taleplerin beş adım şeklinde açıklandığı basın metnini İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy okudu.

Kanunun eksikliklerine rağmen çözüm sürecinde önemli bir adım olduğunu dile getiren Oya Ersoy “İfade özgürlüğü ve protesto hakkı, medya özgürlüğü, muhalefete ve sivil topluma yönelik siyasi operasyonlar ve daha pek çok alanda yaşanan ihlaller, adaletsizliği derinleştirmekte, toplumda güvensizlik yaratmaktadır” dedi.  7595 sayılı Kanun’un şeffaf, denetlenebilir ve hukuki güvencelere bağlı biçimde uygulanması gerektiğini ifade eden Oya Ersoy, kanunun 1, 3 ve 6’ncı maddeleri uyarınca silahların teslim edildiğinin ve örgütün fiilî varlığının sona erdiğinin tespit edilmesi, bu tespitin Millî Güvenlik Kurulu (MGK) kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanması gerektiğini hatırlattı.

Hükümete çağrı

İHD, açıklamasında hükümete şu çağrılarda bulundu:

"*Silahsızlanma ve tasfiye sürecinde izlenecek kriterler kamuoyuna açıklanmalı.

*Tespit ve teyit sonuçları, güvenlik açısından sakınca oluşturmayacak ölçüde düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmalı.

*Kanunun uygulanmasındaki belirsizlikler giderilmeli.

*TBMM denetimi etkili biçimde işletilmeli.

*Kanunun kapsamındaki belirsizlikler giderilmeli."

Kanunun belirli suçları ve PKK-KCK ile bağlantılı faaliyetleri kapsayan, özel koşullara bağlı bir geçiş dönemi yasası olduğunu ve genel bir infaz reformu niteliği taşımadığını söyleyen Oya Ersoy, soruşturma ve kovuşturmalar için beş veya on yıllık erteleme süreleri öngörüldüğünü dile getirdi ve şu talepleri sıraladı:

"*Kanundan yararlanma koşulları ve başvuru usulleri açık ve nesnel ölçütlere göre belirlenmeli.

*Benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamalar önlenmeli ve kararlar hukuki güvencelere dayanmalı.

*Geri dönenlerin barınma ve sağlık hizmetlerine erişimi ile ekonomik, sosyal ve siyasal yaşama katılımı için gerekli düzenlemeler yapılmalı ve güvenceler sağlanmalı."

‘Reformlar demokratikleşme adımlarıyla desteklenmeli’

Oya Ersoy, açıklamanın üçüncü başlığında demokratikleşme adımlarının silahsızlanma sürecinin ilerlemesi beklenmeden hayata geçirilmesini isteyerek “Silahsızlanma, hukuki reformlar ve demokratikleşme adımlarıyla desteklenmese kalıcı bir barış üretemez” dedi. Oya Ersoy, talepleri şu sözlerle açıkladı:

“*Kayyum uygulamalarına son verilmeli ve seçilmiş belediye başkanları görevlerine iade edilmeli. Göreve iadenin yasal koşulları bulunmuyorsa belediye meclisi bir başkan vekili seçmeli.

*AİHM ve AYM kararları derhal ve eksiksiz uygulanmalı.

*İnfaz Kanunu, infazda eşitlik ilkesi, umut hakkı ve uluslararası standartlar gözetilerek yeniden düzenlenmeli.

*Hasta mahpuslar derhal serbest bırakılmalı.

*İfade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlükleri güvence altına alınmalı.

*Kürt kimliği, dili ve kültürü ile eşit yurttaşlığa ilişkin sorunlar demokratik siyaset içinde ele alınmalı.

*İzleme mekanizması bağımsız olmalı."

‘Sivil toplumun katılımı sağlanmalı’

Dördüncü başlıkta kanunun 7’nci maddesinde düzenlenen izleme mekanizmasının bağımsızlık, çoğulculuk ve hesap verebilirlik temelinde güçlendirilmesi gerektiği belirtildi. Sürecin yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmesine bırakılamayacağını söyleyen Oya Ersoy, “Meclis’in etkin denetimi ve sivil toplum katılımı sağlanmalıdır” şeklinde konuştu. Bu kapsamda TBMM İzleme Komisyonunun düzenli olarak bilgi almasını, değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşmasını ve sürece ilişkin dönemsel raporların yayımlanmasını isterken insan hakları örgütlerinin, akademisyenlerin, uzmanların, baroların ve diğer sivil toplum kuruluşlarının da sürece katılması gerektiğini vurguladı.

Hakikat ve toplumsal onarım

Oya Ersoy, beşinci başlıkta ise geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlallerinin aydınlatılması, zorla kaybetmelerin araştırılması ve mağdur ailelerinin hakikate erişiminin sağlanması gerektiğine dikkat çekti. Oya Ersoy, “Böylesi bir yaklaşım, silahsızlanma ve geçiş dönemi yasalarının toplumsal barışa dönüşmesini destekleyecektir” ifadelerini kullandı. İHD’nin bu başlıktaki çağrısında şu ifadelere yer verildi:

“Zorla kaybetmelerin ve faili meçhul cinayetlerin etkili biçimde soruşturulması ve hakikate erişimin sağlanması için mekanizmalar oluşturulmalı. Çatışmadan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programları geliştirilmeli. Kadınların, gençlerin, mağdur ailelerinin ve sivil toplumun sürece katılımı sağlanmalı. Ağır insan hakları ihlallerinin tekrarlanmasını önleyecek kurumsal güvenceler oluşturulmalı.”

Sorumluluk çağrısı

“Kanunun yürürlüğe girmesi ile kalıcı barışın kurulması aynı şey değildir” tespitinde bulunulan açıklamanın sonunda Oya Ersoy, silahsızlanma ve tasfiye süreciyle eş zamanlı olarak siyasi katılımı, temel hakları, yerel demokrasiyi ve eşit yurttaşlığı esas alan bir demokratikleşme programı hazırlanmasını istedi.  

Oya Ersoy, “İHD, bu konuda hükümeti daha fazla cesarete ve sorumluluk almaya davet etmektedir” dedi.