NEXEM ÇAÇAN

Qamişlo – Rojava Kürdistan’ın en önemli kentlerinden biri olan Qamişlo, Kuzey Kürdistan’ın Nisêbîn (Nusaybin) ilçesi sınırında, Cexcex Nehri üzerinde yer alıyor. Qamişlo, günümüzde Kuzey ve Doğu Suriye’nin önemli ekonomik ve kültürel merkezlerinden biri konumunda yer alıyor.

Kent, Suriye’deki Fransız Mandası döneminde kuruldu. Kuruluş planlaması 1925’te başladı ve 1926’da askeri karargahların inşa edilmesi ve düzenli kentsel gelişimin başlamasıyla birlikte bu tarih, kentin gerçek kuruluş yılı olarak kabul ediliyor. Birkaç yıl sonra, 1928’de tren istasyonunun açılması da kentin hızlı büyümesine katkı sağladı.

Sınır kenti olarak doğdu

Kentin kurulmasının temel nedeni, I. Dünya Savaşı’nın ardından Suriye ile Türkiye arasındaki sınırın belirlenmesi ve Nisêbîn’in Türkiye topraklarında kalmasıydı. Dönemin Fransız yetkilileri, sınırdaki konumundan ve Bağdat demiryolu hattından yararlanarak Suriye tarafında yeni bir idari ve ticari merkez oluşturmak amacıyla Qamişlo’yu kurdu.

Farklı halkların ortak yaşam alanı

Qamişlo’nun gelişimi şöyle oldu: Kent, ilk dönemlerinde tarım arazileriyle çevrili küçük bir yerleşim yeriydi. Daha sonra göçmen ve mülteci dalgalarını kendine çekti. Özellikle bölgenin 1920’li yıllarda karşı karşıya kaldığı gelişmelerin ardından Qamişlo’ya yönelik göç arttı. Qamişlo’da tren istasyonunun açılması, ticaret ve tarımın gelişmesine katkı sağladı ve kentin Hesekê Vilayeti’nin en önemli kentlerinden birine dönüşmesini sağladı. Qamişlo, farklı toplulukların bir arada yaşadığı yapısıyla da tanınıyor. Kentte Kürtler, Araplar, Süryaniler, Asuriler, Ermeniler, Keldaniler ve Aramiler başta olmak üzere, daha küçük nüfuslara sahip farklı topluluklar da yaşıyor.

Tarım ve ticaret kentin ekonomisini şekillendirdi

Qamişlo’nun dayandığı ekonomik kaynaklar tarım, özellikle buğday, pamuk, arpa ve mercimeğin yanı sıra sınırdaki konumu ve sunduğu hizmetler nedeniyle ticarettir. Aynı zamanda yakınlardaki petrol sahaları da 1970’li yıllardan bu yana bölge ekonomisinin canlanmasına katkı sağlıyor. Qamişlo isminin kökeni de buradan geliyor. “Qamişlo” adının, qamîş anlamına gelen “Qamişlî” kelimesinden geldiğine ve daha önce Cexcex Nehri’nin kıyılarında yoğun şekilde yetişen qamîşlara işaret ettiğine inanılıyor.

‘Hiçbir yer bizim Qamişlo’muz kadar güzel olamaz’

 

Şaha Hesarî, Qamişlo’ya bağlı Elî Feroyê köyünde doğdu. 60 yaşın üzerindeki Şaha Hesarî, yaklaşık 50 yıldır Qamişlo’da yaşıyor. Qamişlo’nun tarihine ilişkin anılarını paylaşan Şaha Hesarî, “Elî Feroyê olarak bilinen vatansever bir köyde doğdum ve gençliğimi burada geçirdim. Evlendikten sonra Qamişlo’da yaşadım. Yaklaşık 50 yıldır Qamişlo’da normal bir yaşam sürdürüyorum. Bu hayattan memnunum ve hayatımın sonuna kadar Qamişlo’da yaşayacağım. Dört çocuk annesiyim. Birçok kişi yurt dışına gitti ve bize de gelmemizi söylediler, ancak biz buradaki yaşamımızdan memnunuz. ‘Şam şekir e lê welat jê şêrîntir e’ diye bir söz vardır. Hiçbir yer bizim Qamişlo’muz kadar güzel olamaz” dedi.

Şaha Hesarî, Qamişlo’nun genişleyen bir kent olduğunu, günümüzdeki gelişmelere açık yapısıyla yurttaşlara birçok iş imkanı sunduğunu belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Qamişlo’da birçok farklı topluluk yaşıyor. Evet, tüm topluluklar halkların kardeşliği içinde birlikte yaşıyor. Bir kentin, Qamişlo gibi bir kentin, tüm zorluklara rağmen yüz yıl boyunca ayakta kalması önemli. Qamişlo her geçen gün gelişen ve büyüyen bir kent. Geçmişte Qamişlo bir köy gibiydi, çevresi bahçelerle çevriliydi. Köy görünümünde olduğu için birçok kişi buraya kent demezdi. Köylerde evleri olmayan birçok kişi Qamişlo’ya yöneldi. Burada çalışabilmek ve çocuklarına daha iyi bir yaşam sağlayabilmek için geldiler. Kent küçük adımlarla kuruldu, bugün ise Qamişlo büyüyüp gelişerek büyük bir kent haline geldi.”

100 yıllık tarih görünür kılınacak

 

Qamişlo Belediyesi, yaptığı açıklamayla Qamişlo’nun kuruluşunun 100’üncü yıl dönümü dolayısıyla bir kutlama hazırlığı yaptığını duyurdu. Qamişlo Belediyesi Eşbaşkanı Bêrîvan Omer, yapılacak kutlama programı hakkında ajansımıza konuştu.

Bêrîvan Omer, Qamişlo’nun kuruluşunun 100’üncü yılı dolayısıyla bu günü bir kutlamayla anmak istediklerini belirterek, “2026 yılında Qamişlo’nun kuruluşunun 100’üncü yılı tamamlanıyor. Bu vesileyle kentin tarihini görünür kılmak istedik. Aynı zamanda hep birlikte bu 100 yılı kutlamak ve birkaç evden oluşan bir köyden bugün yüz binlerce hanenin bulunduğu büyük bir kente dönüşen Qamişlo’yu dünyaya tanıtmak istiyoruz” ifadelerinde bulundu.

Qamişlo halkıyla birlikte kutlanacak

Kutlama hazırlıklarına ilişkin bilgi veren Bêrîvan Omer, “Kentin tarihini anlatan bir film hazırladık. Filmde Qamişlo’nun önde gelen isimleri, kentte yaşayan yaşlılar ve Qamişlo’nun kuruluşundan bu yana varlığını sürdüren tarihi mekanlar ele alınacak. Qamişlo halkıyla birlikte büyük bir kutlama gerçekleştireceğiz” dedi.