BERÇEM CÛDÎ

Kobanê – Toplumlar, tarihsel hafızaları kadar varlıklarını sürdürebilir. Bu tespit, tarih boyunca maruz kaldığı her türlü katliam ve inkar politikasına rağmen toplumsal hafızası sayesinde varlığını günümüze taşıyan Kürt halkı için daha da anlamlıdır.

Rojava Kürdistanı'nın Kobanê kenti, Kürt halkının yakın tarihinde önemli ve belirleyici bir yere sahip olmasının yanı sıra, uzun yıllar asimilasyon ve inkar politikalarının hedefi oldu. Özellikle Baas rejimi, demografik ve kimlik yapısını değiştirmeye yönelik birçok uygulamayı hayata geçirerek kentin kadim adı olan Kobanê’yi Ayn El Ereb olarak değiştirmeye çalıştı. Bugün ise Suriye'nin geçici yönetimi, aynı anlayışı sürdürerek Kobanê'nin gerçek kimliğini ve adını inkar etmeye yönelik yeni girişimlerde bulunuyor.

Til Xezal köyünden, Xizênî köyüne gelin giden 80 yaşındaki Hewşan Mustefa, Kobanê toplumunda tanınan bir kadın. Dijital medya aracılığıyla uzun yıllardır Kobanê'nin kültürünü, folklorunu, dilini, kimliğini ve halkın tarihsel varlığını görünür kılıyor. Bu nedenle Kobanê'nin toplumsal hafızasını temsil eden kadınlardan biri olarak görülüyor.

Ajansımız, Kobanê'nin güneydoğusundaki Xizênî köyüne giderek Hewşan Mustefa ile Kobanê'nin tarihi, kültürü ve kimliği üzerine görüştü.

18 yaşında, dönemin geleneksel evlilik anlayışı nedeniyle evlendirilen Hewşan'ın 14 çocuğu bulunuyor. Cesur ve güçlü kişiliğiyle tanınan Hewşan, kadınların doğal liderlik özelliklerini taşıyan biri olarak biliniyor. İleri yaşına rağmen sağlığı ve hafızası oldukça güçlü olan Hewşan, ev işlerini yürütmeye, küçükbaş hayvanlarıyla ilgilenmeye, bahçesini ekmeye ve buğday ile arpa ticareti yapmaya devam ediyor.

‘Kobanê yüreğimizin bir parçasıdır’

Hewşan Mustefa, Kobanê ile kurduğu bağı şu sözlerle anlattı:

“Kobanê, kuruluşundan bu yana Kürtlerin kentidir. O dönem aramızda Araplar yaşamıyordu; yalnızca birkaç Ermeni aile bizimle birlikteydi. Bu nedenle Kobanê bütünüyle Kürtlerin yaşadığı bir kenttir ve hiç kimse bu gerçeği inkar edemez. Burası bizim yurdumuzdur. Çocukluğumuz, gençliğimiz ve yaşlılığımız burada geçti. Bu yüzden kentimize yönelik her saldırı, yüreğimize düşen bir ateş oluyor.”

‘Kobanê'nin Araplaştırılmasına karşı hep mücadele ettik’

80 yaşındaki Hewşan Mustefa, Kobanê'nin Kürt kimliğinin uzun yıllardır hedef alındığını belirterek şunları söyledi:

“Devlet sürekli kentimizin adını değiştirmeye çalıştı. Ancak biz Kobanê halkı olarak bunu hiçbir zaman kabul etmedik. Mücadelemiz her zaman kentimizin adının Araplaştırılmasına karşı oldu. Bugün de biz, çocuklarımız ve torunlarımız devletin denetimindeki bölgelere gittiğimizde 'Biz Ayn El-Ereb'den değil, Kobanê'den geliyoruz' diyoruz. Bu tutum bizim kuşağımızdan beri var ve bugün de devam ediyor.”

‘Burası sonsuza kadar Kobanê olarak kalacak’

Hewşan Mustefa, Kobanê'nin tarihsel kimliğinin korunacağını vurgulayarak sözlerini şöyle tamamladı:

“Kobanê önce sınır hattında küçük bir yerleşim olarak kuruldu, zamanla büyüyerek çevresindeki köyleri de kapsayan bir kente dönüştü. Ben 80 yıldır bu kentin adını Kobanê olarak biliyorum. Babamın döneminde de adı Kobanê'ydi. Babam da dedelerinden ve onların atalarından beri bu yerin adının Kobanê olduğunu anlatırdı. Bu yüzden Kobanê, adıyla, kimliğiyle, tarihiyle ve varlığıyla her zaman Kobanê olarak kalacak; Kurmancaların kenti olmaya devam edecek.”