Haber Merkezi- İran ilaç piyasası son bir yılda en zorlu dönemlerinden birini yaşıyor. Genel ve uzmanlık ilaçlarının fiyatlarında yaşanan sürekli artış, hastalar, sağlık çalışanları ve sektör temsilcileri arasında endişeleri artırırken, birçok aileyi daha önce öngörülmesi güç tedavi masraflarıyla karşı karşıya bıraktı.

İran basınında yer alan değerlendirmelere göre, zamlar yalnızca ithal veya özel ilaçlarla sınırlı kalmadı. Ağrı kesiciler, antibiyotikler ve en yaygın kullanılan enjeksiyonluk ilaçlar da ciddi fiyat artışlarından etkilendi. Bu süreçte hane gelirlerinin enflasyon ve sağlık harcamalarındaki yükselişe paralel artmaması, sigorta sisteminin de oluşan maliyet farkını karşılayamaması nedeniyle ilaç giderleri büyük ölçüde vatandaşların omuzlarına yüklendi.

Üretim maliyetleri ve döviz politikası etkili oldu

Dünya-yı İktisad (Donya-ye Eghtesad) gazetesinin haberine göre, ekonomi uzmanları ve ilaç sektörü temsilcileri, ilaç fiyatlarındaki artışın temel nedenleri arasında sübvansiyonlu döviz uygulamasının kaldırılması, döviz kurundaki yükseliş, hammadde maliyetlerinin artması, ambalaj, lojistik, finansman, işletme sermayesi ve işçilik giderlerindeki yükselişi gösteriyor.

Uzmanlar, üretim maliyetlerinin hızla artmasına karşın sağlık sigortası sisteminin bu değişime uyum sağlayamadığını, bunun sonucunda oluşan ek maliyetlerin büyük bölümünün doğrudan hastalar tarafından karşılandığını belirtiyor. Bu durumun özellikle kronik hastalar, ağır hastalıklarla mücadele edenler ve yaşlılar üzerinde ciddi ekonomik baskı oluşturduğu ifade ediliyor.

Yaygın kullanılan ilaçlarda yüzde 200'e varan zam

Yayımlanan verilere göre, birçok yaygın kullanılan ilacın fiyatı son bir yılda dikkat çekici oranlarda arttı. 500 miligram parasetamolün fiyatı 2025 yılının ortalarında yaklaşık 15 bin tümen iken, Haziran 2026 itibarıyla 27 bin tümene yükseldi. Bu artış yaklaşık yüzde 80 olarak hesaplandı. 300/20 miligram parasetamol/kodein ise 13 bin 700 tümenden 40 bin tümene çıkarak yaklaşık yüzde 192 oranında zamlandı. 400 miligram ibuprofenin fiyatı da 20 bin tümenden 42 bin tümene yükselirken, artış oranı yüzde 110'u aştı. Antibiyotikler arasında 100 miligram azitromisinin fiyatı 160 bin tümenden 300 bin tümene çıkarak yüzde 87,5 oranında arttı. Bin mililitrelik deksametazon sodyum klorür flakonunun fiyatı ise 600 bin tümenden 1 milyon 200 bin tümene yükselerek bir yıl içinde iki katına çıktı.

Veriler, her gün milyonlarca kişinin ihtiyaç duyduğu temel ilaçların artık birçok aile için karşılanması güç maliyetlere ulaştığını ortaya koyuyor.

İlaç Sektörü: Fiyat güncellemesi olmadan üretim sürdürülemez

İlaç sanayisi temsilcileri, fiyat artışlarının hastaları zor durumda bıraktığını kabul etmekle birlikte, mevcut maliyetlerle üretimin sürdürülebilmesi için fiyat düzenlemesinin kaçınılmaz olduğunu savunuyor.

Tahran Ticaret Odası Sağlık Ekonomisi Komisyonu Başkanı, üretim maliyetlerindeki keskin yükselişe dikkat çekerek, ilaç sektörünün de diğer üretim alanları gibi enflasyon ve maliyet artışlarından etkilendiğini, ekonomik gerçeklerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini söyledi. Yetkili, geçen yıl mart ayından itibaren ilaçların büyük bölümünün sübvansiyonlu döviz kapsamından çıkarıldığını ve üretimde yeni döviz kuru üzerinden işlem yapıldığını belirtti. Bu değişikliğin hammadde, ambalaj ve diğer üretim girdilerinin maliyetini önemli ölçüde artırdığı ifade edildi.

Açıklamaya göre hükümet, geçen yılın ocak ayında döviz kurunu tekleştirme politikasını uygulamaya koydu. Bunun sonucunda ilaç sektörünün hammadde ithalatında kullandığı döviz kuru 28 bin 500 tümenden yaklaşık 144-145 bin tümene yükseldi. Bu artışın ilaç fiyatlarına doğrudan yansıdığı kaydedildi.

Sektör temsilcileri ayrıca fiyat artışlarının yalnızca döviz kurundan kaynaklanmadığını; nakliye, finansman, işletme sermayesi, iş gücü maliyetleri ile savaşın ve tedarik zincirindeki aksaklıkların da bu süreçte etkili olduğunu vurguladı.

Sağlık sistemine yönelik uyarı

Uzmanlara göre ilaç üretiminin devamı için fiyat düzenlemeleri gerekli olsa da etkin bir sigorta sistemi ve kamu desteğinin bulunmaması nedeniyle bu maliyetlerin tamamına yakını hastalar tarafından karşılanıyor. Uzmanlar, mevcut tablonun devam etmesi halinde sağlık hizmetlerine erişimde eşitsizliklerin artabileceği, vatandaşların gerekli ilaçları daha az kullanmak zorunda kalabileceği, bunun da hastalıkların ağırlaşmasına ve uzun vadede sağlık sisteminin daha büyük maliyetlerle karşı karşıya kalmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.