NİYAN MEHRPERVER

Mahabad- İran’da bu yıl yeni bir savaşın başlamasının ardından, Rojhilat Kürdistan da ülkenin diğer kesimleri gibi farklı bir atmosfere büründü. İlk saldırıların başlamasıyla birlikte, Mayıs–Haziran 2025’te yaşanan gelişmelere benzer toplumsal refleksler birçok kentte yeniden gözlemlendi. Ancak bu kez sürece eşlik eden farklı bir gelişme vardı: Ali Hamaney’in ölümüne dair yayılan haberler, halkın bir kesiminde yeni bir sevinç ve umut duygusu yarattı.

Savaşın başlangıcı: Pahalılıktan savaş kaygısına

28 Şubat Cumartesi sabahından itibaren saldırı ve patlamaların yaşandığı bildirildi. Rojhilat semalarında savaş uçaklarının uçuş yaptığı ya da seslerinin duyulduğu aktarıldı. Urmiye, İlam, Ciwanro, Kirmanşah, Bane ve Kamyaran başta olmak üzere birçok kentte patlama seslerinin duyulması, savaş endişesini artırdı. Okulların öğleden sonraki vardiyaları tatil edildi.

Aynı gün saat 12.00 sularında internet ve mobil hatlarda ciddi kesintiler yaşandı. Uydu kanallarında görülen parazit ve erişim sorunları da bazı bölgelerde haber alma imkanını zorlaştırdı.

Kent genelinde benzin istasyonlarında uzun kuyruklar oluştu. Ekmek sıraları uzarken, temel gıda ürünlerine talep arttı. Yurttaşlar, bu kolektif refleksin geçmiş savaş dönemlerinde yaşanan deneyimlere benzediğini ve bunun temelinde yönetime duyulan güvensizliğin yattığını ifade ediyor.

‘Fiyatlar sürekli değişiyor’

Sümeyye K., “Acil durumlarda halkın yönetimden destek görmeyeceğinden eminiz. Pahalılık ve yoksulluk savaş ortamında daha da ağırlaşıyor. Marketlerde çoğunlukla en ucuz ve temel ürünler satılıyor. İnsanların çoğu bisküvi, makarna ya da birkaç konserve ürünü bile güçlükle alabiliyor. Meyve ve sebze fiyatları ise 28 Şubat sabahından bu yana sürekli değişiyor ve artıyor,” sözleriyle ekonomik tabloyu özetledi.

Hamaney’in ölümüne dair haberler ve sokaklara yansıyan sevinç

28 Şubat gecesi, İran İslam Cumhuriyeti lideri Ali Hamaney’in öldüğüne ilişkin henüz doğrulanmamış haberlerin yayılması üzerine, başta Sine olmak üzere bazı Rojhilat kentlerinde insanlar sokaklarda toplanarak havai fişekler eşliğinde kutlamalar yaptı. Mahabad, Serdeşt, Sakkız ve Bukan’da da araç konvoyları, havai fişek gösterileri ve aile içi buluşmalarla söz konusu haberin paylaşıldığı aktarıldı.

İnternet kesintileri ve uydu kanallarındaki yoğun parazite rağmen haberin hızla yayıldığı belirtilirken, güvenlik güçlerinin bazı bölgelerde müdahalede bulunduğu ve silah seslerinin duyulduğu yönünde iddialar da gündeme geldi.

1 Mart sabahından itibaren Rojhilat genelinde evlerde, öğrenci yurtlarında, pazar yerlerinde ve alışveriş merkezlerinde küçük gruplar halinde kutlamaların sürdüğü bildirildi. Bazı yurttaşlar ise “Jin, jiyan, azadî” protestolarında hayatını kaybedenlerin mezarlarını ziyaret ederek anma gerçekleştirdi.

Hamaney’in ölümünün ardından yedi günlük tatil ilan edildiği duyuruldu. Ancak Rojhilat kentlerinde bazı esnaf ve serbest meslek sahiplerinin, güvenlik kurumlarının işyerlerini kapatma yönündeki baskılarına rağmen kepenk indirmediği ifade ediliyor.

Belirsizlik ve umut arasında

Hamaney’in ölümüne dair haberler birçok kentte sevinçle karşılanmış olsa da, geleceğe dair belirsizlik sürüyor. Halkın bir kesimi 1979 Devrimi sonrasında yaşananları ve Rojhilat’ta uygulanan baskıları hatırlatarak, olası bir siyasi değişimin nasıl şekilleneceği konusunda kaygılarını dile getiriyor. Öte yandan mevcut sistemin tamamen sona ermeme ihtimali ve ABD’ye duyulan güvensizlik de endişe başlıkları arasında yer alıyor.

Buna rağmen, özellikle Kürt toplumunun bir kesimi Hamaney’in ölümünü yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriyor. Tüm belirsizliklere karşın umut ve değişim beklentisinin canlılığını koruduğu ifade ediliyor.