Riha - Riha Barosu ve Adil Yargılanma Hakkına Erişim Derneği'nin (AYHED), Avrupa Birliği (AB) Türkiye Delegasyonu işbirliğiyle yürütülen "Riha bölgesinde insan hakları ihlallerine karşı hukuki mücadele kapasitesinin geliştirilmesi" projesi kapsamında yaptığı Kadın Hakları İhlalleri raporunu kamuoyu ile paylaştı.

Rapor, 1 Ocak 2024 ile 12 Aralık 2025 tarihleri arasında kayıt altına alınan hak ihlallerinin tespitini ortaya koyuyor.

Verilerin, Riha Barosu Kadın Hakları Merkezi/Kadın Hakları Komitesi kayıtları, Otomatik Ceza Muhakemesi Atama Sistemi (OCAS), Şiddet İzleme ve Önleme Merkezi (ŞÖNİM) ve ilgili kamu kurumlarından sınırlı ölçüde temin edildiği ve kadın alanında çalışan sivil toplum örgütlerinin danışan verileri ve medya taramaları üzerinden elde edildiği belirtildi.

Aile içinde şiddet

Raporda, kadına yönelik şiddetin ağırlıklı olarak yakın ilişkiler ve aile içi bağlamda gerçekleştiğine dikkat çekildi. Rapora göre, 2024’te 97, 2025’te ise 90 kadına karşı şiddet vakası tespit edildi. Yine 2024’te 19, 2025’te ise 17 cinsel taciz olayı tespit edildi. Cinsel saldırı suç türünde ise 2024’te 8, 2025’te 16 vakanın tespit edildiği raporda, 2024’te 7, 2025’te ise 9 kadın da intihar teşebbüsünde bulunduğu ifade edildi.

12 kadın katledildi

2024-2025 yılları arasında Riha’da 12 kadın katliamının tespit edildiği belirtilen raporda, 2 kadının ise şüpheli bir şekilde öldüğü belirtildi. Şüpheli ölümlerde, olayların kimi zaman “intihar/kaza” olarak hızlı biçimde nitelendirilmesi, delil toplama süreçlerinin sınırlı kalması ve toplumsal cinsiyet perspektifiyle derinleştirilmiş soruşturma yürütülmemesi gibi hususlardan dolayı etkili soruşturma yükümlülüğü bakımından ciddi kaygıları doğurduğu vurgulanan raporda, 6284 sayılı Kanun kapsamında öngörülen koruyucu ve önleyici tedbirlerin uygulanmasında; gecikmeler, risk değerlendirmesinin yeterince yapılmaması, denetim eksikliği, ihlallere karşı caydırıcı yaptırımların etkisizliğine dikkat çekildi.

Öneriler sıralandı, çağrı yapıldı

Bu eksikliklerden dolayı kadınların korunma hakkına zamanında ve etkin biçimde erişememesine yol açtığı kaydedilen raporda, öneri ve çağrısını şöyle sıraladı;

“*6284 sayılı Kanun’un risk temelli, hızlı ve denetlenebilir biçimde uygulanmasını,

* Şiddet ve ölüm vakalarında resen, derinleştirilmiş ve toplumsal cinsiyet duyarlı soruşturma yürütülmesini,

* Şüpheli kadın ölümlerinde “intihar/kaza” nitelendirmesiyle aceleci kapanışlardan kaçınılmasını ve etkin delil toplama süreçlerini,

* Koruma kararlarının ihlalinde caydırıcı yaptırımların işletilmesini,

* Kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesini; veri toplama, paylaşım ve şeffaflığın kurumsallaştırılmasını,

* Göçmen/mülteci kadınlar ve engelli kadınlar başta olmak üzere kırılgan grupların destek mekanizmalarına erişilebilirliğinin artırılmasını,

* Baroların ve kadın alanında çalışan STK’ların izleme, dava takibi ve savunuculuk kapasitesinin kurumsal olarak desteklenmesini talep ediyoruz.”