Haber Merkezi – İran'ın Kerec kentindeki Qêzêlhêsar (Kızılhisar) Cezaevi'nde idamların durdurulması talebiyle 13 Temmuz'da başlatılan ve 16 gün süren açlık grevi, cezaevi yönetimi ile yargı makamlarının infazların geçici olarak durdurulacağı yönünde taahhütte bulunmasının ardından sona erdi. Ancak yıllardır idamlar, hak ihlalleri ve protestolarla gündeme gelen cezaevinde tutuklular, taleplerin yerine getirilmemesi halinde eylemlerine yeniden başlayacaklarını duyurdu.

Qêzêlhêsar Cezaevi'nin 2 No'lu Koğuşu'nda bulunan bin 500'ü aşkın tutuklu, Behruz Ehsan ve Mehdi Hasani'nin idamlarının ardından 13 Temmuz'da açlık grevine başladı. Tutuklular, tek kişilik hücre uygulamasının sonlandırılmasını, idamların durdurulmasını ve cezaevindeki hak ihlallerine son verilmesini talep etti. Yaklaşık 16 gün süren eylem, cezaevi yetkilileri ile yargı temsilcileriyle yapılan görüşmeler sonrasında askıya alındı.

İran'ın en kötü şöhretli cezaevlerinden biri

İran'ın en ağır güvenlikli cezaevlerinden biri olarak bilinen Qêzêlhêsar, özellikle idam cezasına çarptırılan tutukluların tutulduğu ve infazların gerçekleştirildiği cezaevlerinden biri olarak öne çıkıyor. Cezaevi, yıllardır hak ihlalleri, kötü muamele ve kitlesel protestolarla gündeme geliyor.

Mart 2011'de uyuşturucu suçlarından hüküm giyen çok sayıda tutuklunun idamının hızlandırılması üzerine cezaevinde geniş çaplı protestolar başladı. İnfazların durdurulmasını isteyen tutukluların eylemi kısa sürede isyana dönüştü. İran güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu resmi rakamlara göre 14 tutuklu yaşamını yitirirken, 150 kişi yaralandı. Görgü tanıkları ise ölü ve yaralı sayısının açıklanandan daha yüksek olduğunu aktardı.

‘Salı Günleri İdama Hayır’ kampanyası

Cezaevinde idamların yeniden hız kazanması üzerine siyasi tutsaklar Mart 2024'te “Salı Günleri İdama Hayır” kampanyasını başlattı. Her salı düzenlenen açlık grevleri ve protestolar kısa sürede İran'daki diğer cezaevlerine de yayıldı.

Temmuz 2025'te Halkın Mücahitleri Örgütü (MEK) ile bağlantılı oldukları iddiasıyla idam edilen Behruz Ehsan ve Mehdi Hasani'nin infazı, Qêzêlhêsar'da yeni protestoların fitilini ateşledi. Birleşmiş Milletler raportörlerinin raporlarına göre iki tutuklu, infaz öncesinde gardiyanlar tarafından darbedilerek gözleri bağlı şekilde tek kişilik hücrelere götürüldü ve aileleriyle son görüşme yapmalarına izin verilmedi.

Tutuklular dudaklarını dikti

2026 yılında idamların yeniden hız kazanması üzerine binlerce tutuklu 13 Temmuz'da yeniden açlık grevi başlattı. “İdamlara hayır” sloganlarıyla oturma eylemi düzenleyen tutuklular, sağlık hizmetlerine erişemediklerini ve cezaevindeki haklarının giderek daha fazla kısıtlandığını belirtti. Eylem sırasında bazı tutukluların protesto amacıyla dudaklarını diktiği bildirildi.

Açlık grevi askıya alındı

İnsan hakları örgütü HRANA'nın aktardığına göre, cezaevi yönetimi ve yargı makamları, uyuşturucu suçlarından idama mahkum edilen tutukluların dosyalarının inceleneceği ve bu süreçte infazların durdurulacağı yönünde taahhütte bulundu. Bunun üzerine tutuklular 28 Temmuz'da açlık grevini sonlandırdı.

HRANA, grevin tamamen sona ermediğini, tutukluların eylemi askıya aldığını ve yetkililerin verdikleri sözleri yerine getirip getirmeyeceğine göre yeniden karar alacaklarını aktardı.