BÊRÎTAN MAZLÛM

Qamişlo – Kuzey ve Doğu Suriye’de 2012’den bu yana süren devrimle birlikte, toplum komünler etrafında örgütleniyor. Komünler hem toplumsal yaşamı inşa etmek hem de sağlık, eğitim ve sosyal refah konularında çözüm üretmek için bir araya geliyor. Böylece halk, yaşamın her alanında aktif bir rol oynayabiliyor. Bölgede Özerk Yönetim modeli olarak öne çıkan komünler, karar alma süreçlerinde halkın kendi iradesini kullanabilmesini sağlıyor ve tüm kararların yalnızca merkezi otorite tarafından alınmasını engelliyor. Komünlerin bir diğer önemli özelliği ise eşbaşkanlık sistemiyle kadın ve erkeğin yönetime katılması. Bu uygulama, kadınların toplumsal karar alma süreçlerinde aktif rol almasını ve cinsiyet eşitliğinin güçlenmesini amaçlıyor. Qamişlo’da 7 mahallede faaliyet gösteren toplam 86 komün, bölgedeki toplumsal yaşamın yapı taşlarını oluşturuyor.

‘Komün, toplumun kendisidir’

Xerbî Mahallesi’nde komün üyesi Şeha Emîn Hesarî, 1982’den bu yana farklı çalışmalar ve görevlerde yer alıyor. Aynı mahallede Kongra Star bünyesindeki Uzlaşma Komitesi’nde de aktif olarak görev alan Şeha Emîn Hesarî, komünlerin kuruluşundan bu yana yürüttüğü faaliyetleri anlatarak, “Komün, toplumun kendisidir. Komünler 2012 yılında kuruldu. Kuruluş döneminde, halk olarak birbirimize yardımcı olalım dedik. Komünler halk için ne yaptı? Ev ve mülk izinlerini düzenlemek, belediyenin yapması gereken işleri yapmak gibi konularda halkı bilgilendirdi. Halk da kendi komününü bilgilendiriyordu. Böylece ihtiyaçlara göre halkla birlikte hareket ederek destek sağlıyordu” dedi.

‘Komiteler, toplumun sorunlarını diyalog yoluyla çözmeyi hedefliyor’

Komünler, genellikle aynı mahalle veya köyde yaşayan ailelerden oluşuyor. Komün üyeleri, günlük yaşamla ilgili güvenlik, eğitim, temizlik, ekonomi ve genel toplumsal ihtiyaçlar gibi konuları tartışıyor ve çözüm yolları üretiyor. Komünlerin kurulmasının ardından farklı komiteler de hayata geçirildi. Bunlar arasında kadın, gençlik, ekonomi ve uzlaşma komiteleri yer alıyor. Bu komiteler, toplumun sorunlarını diyalog yoluyla çözmeyi hedefliyor.

Şeha Emîn Hesarî, komünlerin aynı zamanda dayanışma ve koordinasyon merkezi olduğunu belirterek, “Toplumun mazot, ekmek, gaz gibi ihtiyaçlarını komün karşılıyor. Aynı zamanda aileler arasındaki anlaşmazlıklar da komünler aracılığıyla çözülüyor. Komünler yalnızca toplumsal sorunlarla ilgilenmiyor, aile içi sorunları da tartışıyor ve çözüyor. Önceden bu tür sorunlar, aşiret büyükleri veya köy ileri gelenleri tarafından çözülürdü. Komünlerin kurulmasıyla birlikte halk, özellikle kadınlar, aile içi sorunlarını kendi komünleri aracılığıyla çözebiliyor” ifadelerinde bulundu.

‘Şiddet gören kadınlar, sorunlarına çözüm bulabiliyor’

Komünlerin aile içi sorunların çözümünde özellikle kadınların rolünü güçlendirdiğini kaydeden Şeha Emîn Hesarî, aile içi anlaşmazlıkların çoğunlukla kadın ve erkek arasında ortaya çıktığını belirterek, “Kadınlar çoğu zaman şiddet görüyor. Komünler kurulmadan önce, şiddete maruz kalan kadınlar ailelerine dönüyor, sorunlar çözülmüyordu ve damgalanma nedeniyle anlaşmazlıklar gizleniyordu. Komünlerin kurulmasıyla, özellikle şiddet gören kadınlar, sorunlarını komünlerine taşıyabiliyor ve çözüm bulabiliyor” sözlerine dikkat çekti.

Aile içi sorunların çözümü konusunda izledikleri yolu anlatan Şeha Emîn Hesarî, “Önce kadınları dinliyoruz, sonra erkekleri, ardından her iki tarafı bir araya getiriyoruz. Çocukların zarar görmesini istemiyoruz. Sorun çözüldüğünde taraflar tekrar bir araya getiriliyor. Eğer komünde çözüm sağlanamazsa, durum hakkında bir rapor hazırlanıyor ve Mala Jin’e iletiliyor ve orada kadınların sorunları çözülüyor” diye belirtti.

‘Komünlerin en temel işlevlerinden biri de öz savunma ve güvenlik’

Komünler, halkın kendi yaşamını doğrudan yönetmesine imkan tanıyarak, temelde demokrasiyi güçlendirebiliyor. Komünlerin en temel işlevlerinden biri de öz savunma ve güvenlik alanında halkı örgütlemek. Konuyla ilgili olarak Şeha Emîn Hesarî, “2012’de komünler kurulduğunda, herkes mahallelerini korumak için bir araya geldi ve IŞİD’e karşı birlikte savunma yaptı. Komünler, hem kadın hem erkek üyelerini hazır tutuyor ve her noktada kendi güvenliklerini sağlıyordu. Mahallelerde zarar vermek isteyen kişiler yakalanıyor ve güvenlik birimlerine teslim ediliyordu. Yani komünlerin rolü her alanda çok büyük ve önemli. Yaşanan tüm sorunlar komünlerde ele alınıyor ve çözüme kavuşturuluyor” sözlerine dikkat çekti.

‘Sorun komün, komite ve Mala Jin’de çözülmediği takdirde mahkemeye iletiliyor’

Komünler, yeni bir toplumsal deneyim olarak demokratik yaşamı halkla en yakın düzeyde inşa etmeyi hedefliyor. Komün, komite, Mala Jin ve mahkeme arasındaki koordinasyondan bahseden Şeha Emîn Hesarî, sözlerine şöyle devam etti:

“Bir sorun komüne geldiğinde, öncelikle komün çözüm üretmeye çalışıyor. Eğer komün çözemezse, ilgili anlaşmazlık Uzlaşma Komitesi’ne iletiliyor. Kimi zaman bazı sorunlar burada da çözülemiyor ve biz mevcut tüm yapılarımızı devreye sokuyoruz. Komite de çözemezse, durum Mala Jin’e yönlendiriliyor. Tüm bu mekanizmalar başarısız olursa, en son olarak dava mahkemeye taşınıyor. Kısaca, mevcut sistem şu şekilde işliyor; önce komün, ardından komite ve sonrasında Mala Jin. Sorun komün, komite ve Mala Jin’de çözülmediği takdirde son olarak mahkemeye iletiliyor. Her yapı kendi yetki alanında sorunu çözmeye çalışıyor ve dayanışmayı sağlıyor. Komünler, toplumun kendi sorunlarını çözmede asli bir rol üstleniyor.”

‘Her sokak kendi komününü tanıyor’

Şeha Emîn Hesarî, yalnızca Xerbî Mahallesi’nde 7 komünün bulunduğunu ve bu komünlerin tüm imkanlarıyla çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti. Mahalledeki her sokağın kendi komününü tanıdığını ifade eden Şeha Emîn Hesarî, ihtiyaçlar ve sorunların mahalle komünleri aracılığıyla çözüldüğünü söyledi. Şeha Emîn Hesarî, komünlerin toplumun sorunlarına sahip çıktığını ve mahallelerin korunmasında da önemli bir rol oynadığını vurguladı.

Komünlere sahip çıkma çağrısı

Şeha Emîn Hesarî, topluma komünlere sahip çıkma çağrısı yaparak, “Her sokak kendi komününü tanıyor ve ihtiyaçlar ile sorunlar mahalle komünlerinde ele alınıp çözülüyor. Komünler toplumun sorunlarına sahip çıkıyor ve mahallelerini koruyor. Bu nedenle toplum da komünlere sahip çıkıyor. Son olarak halka şunu söylemek istiyorum: Aile içinde ya da komşular arasında bir sorun yaşandığında, herkes kendi komününe başvursun. Komünler toplumun komünleridir, sizi dinler ve sorunlarınıza çözüm bulur. Bu yüzden toplumun kendi komünlerine sahip çıkması gerekiyor” diye belirtti.