ASMA MUHAMMED

Qamişlo – Suriye ve Kuzey-Doğu Suriye’de siyasi, sosyal ve askeri dönüşümler sürerken, kadın hakları ve kazanımları kamuoyunda öncelikli bir konu haline geldi. Bu durum yalnızca savaş ve çatışmalardan değil, aynı zamanda yasa ve siyasi anlaşmalardaki olası değişikliklerden de kaynaklanıyor.

Demokratik Birlik Partisi (PYD) Sözcüsü Sema Bekdaş, Kuzey ve Doğu Suriye’de kadınların tarihsel kazanımlarının sayısız siyasi, yasal ve askeri zorlukla karşı karşıya olduğunu belirterek, bu hakların korunması için sürekli çaba gerektiğini vurguladı. Sema Bekdaş, kadın haklarının gelecekteki herhangi bir gerilemeden korunabilmesi için anayasaya açık ve net bir şekilde dahil edilmesi gerektiğini ifade etti.

‘Ortadoğu’da kadınlara karşı tarihsel bir adaletsizlik var’

Sema Bekdaş, Suriye ve Ortadoğu’daki kadınların yaşadığı acıların, adaletsiz yasalar ile devam eden savaşlar arasındaki karmaşık etkileşimin bir sonucu olduğunu belirtti. Sema Bekdaş, Ortadoğu’da kadınlara karşı tarihsel bir adaletsizlik bulunduğunu ve bunun bazı ülkelerde, örneğin Suriye ve Irak’taki kişisel statü yasalarında, erkeklere eşitsiz yetkiler tanıyarak kadınların miras, evlilik ve boşanma haklarını kısıtladığını, onları sürekli ayrımcılığa karşı savunmasız bıraktığını söyledi.

Sema Bekdaş, “Savaşlar ve silahlı çatışmalar nedeniyle kadınlar yerinden edilme, cinsel şiddet, tecavüz ve katliam gibi ciddi risklerle karşı karşıya kalıyor, çocuklar da bu krizlerin doğrudan ve dolaylı etkilerinden etkileniyor. Bu iki faktörün birleşimi, kadınların yaşadığı acıyı daha da yoğunlaştırıyor. Ancak Rojava Devrimi’nde gördüğümüz gibi, kadınlar kendilerini örgütleyip haklarını savunarak bu zorluklarla başa çıkabilir, olumsuz etkileri azaltabilir ve zor koşulları güç kazanımına, etkili siyasi ve sosyal katılıma dönüştürebilir” dedi.

‘Suriyeli kadınlar temel haklar için mücadele etti’

Suriye’deki kadın mücadelesinin on yıllara yayıldığını belirten Sema Bekdaş, sözlerine şöyle devam etti:

“Bugün elde ettiğimiz kazanımlar, uzun süreli fedakarlıklar olmadan mümkün olamazdı. Suriyeli kadınlar binlerce yıldır eğitim hakkı, oy hakkı, göreve aday olma hakkı ve karar alma merkezlerine katılma hakkı gibi temel haklar için mücadele etti. Bu haklar bize verilmedi, aksine sivil, siyasi ve askeri direniş yoluyla, sayısız fedakarlıkla kazanıldı. Rojava’daki kadın devrimi, kadınların demokratik projelere öncülük ettiği, komünler kurduğu, konseyleri yönettiği ve eşbaşkanlık ilkesini uygulayarak cinsiyet eşitliğini garanti altına aldığı tarihi bir dönüm noktasıydı. Bu devrim sadece sembolik değil, Ortadoğu ve dünyadaki kadın hareketleri için küresel bir model oldu. Bugün elde ettiğimiz kazanımlar tüm kadınlar için umut kaynağı ve bunların devamlılığını sağlamak, herhangi bir gerilemeyi önlemek için yaklaşan Suriye anayasasında korunup güvence altına alınmalı.”

‘Rojava’da Kadın ve Aile Yasası’

Anayasanın veya toplumsal sözleşmenin, tüm yasaların ve politikaların temelini oluşturduğunu aktaran Sema Bekdaş, “Bu nedenle, anayasanın kadınlar, gençler ve dini-kültürel gruplar da dahil olmak üzere toplumun tüm bileşenleri için adil ve eşitlikçi olması gerekir. Yargı ve mahkemeler, kadın haklarını koruyan ve bu hakların ihlalini kanunla cezalandırılabilir bir suç olarak kabul eden bir anayasa olmadan adil olamazlar. Rojava’da, kadın katliamlarını sona erdiren ve kadınların katledilmesini kanunla cezalandırılabilir bir suç haline getiren Kadın ve Aile Yasası gibi yerel yasaların çıkarılması için önemli bir fırsat oluştu. Bu yasalar aynı zamanda kadınların ekonomik ve sosyal şiddetten korunmasını da güvence altına aldı. Kadınların ordu, parlamento ve yerel meclisler dahil olmak üzere tüm devlet kurumlarında aktif rol oynamaya devam edebilmesi için bu kazanımların, yakında yürürlüğe girecek Suriye anayasasına mutlaka dahil edilmesi gerekiyor” ifadelerine yer verdi.

‘Kadınlar demokratik örgütlerle stratejik ittifaklar kurmaya hazır olmalı’

Bir sonraki aşamanın siyasi, askeri ve hukuki alanlarda birden fazla zorlukla başa çıkmayı gerektirdiğini aktaran Sema Bekdaş, “Kadınlar, elde ettikleri kazanımları savunmak ve haklarının anayasada güvence altına alınmasını sağlamak için kadın ve demokratik örgütlerle stratejik ittifaklar kurmaya hazır olmalıdır. Uluslararası baskı önemlidir, ancak yerel siyasi uzlaşma hakların korunması için temel olduğundan, iç mücadelenin gerekliliğini ortadan kaldırmaz. Bu aşamayı ihmal etmek, kadınlar ve bir bütün olarak toplum için önemli risklere yol açacaktır" diye ekledi.

Kuzey ve Doğu Suriye’deki Özerk Yönetim deneyiminin önemine işaret eden Sema Bekdaş, “Bu deneyimi koruyabilirsek, Ortadoğu’daki tüm kadın hareketleri için etkili bir model ve kadın haklarını ile demokrasiyi teşvik etmeye çalışan herkes için entelektüel bir referans noktası olacaktır. Bugün dünya çapındaki kadınların desteği ve ittifaklarında buna tanık oluyoruz. Siyasi ve diplomatik mücadele, bu kazanımlara yönelik olası saldırılara, ister askeri ister siyasi, karşı koyma hazırlığından ayrı düşünülemez” dedi. Sema Bekdaş, Kuzey ve Doğu Suriye’deki Özerk Yönetim deneyimin tüm bölgeyi etkilediğini ve kadınların toplumsal işleri yönetebilecek ve eşitliği sağlayabilecek kapasiteye sahip olduğunu kanıtladığını vurgulayarak, “Partiler, kurum kuruluş ve örgütlerdeki kadınlar birleşmeli ve kazanımlarına yönelik her türlü saldırıya karşı hazırlıklı olmalıdır” uyarısında bulundu.

‘Hakları korumanın tek yolu birleşmek’

Kadınların ulusal ve bölgesel düzeydeki çabalarını birleştirmenin haklarını korumanın tek yolu olduğunu vurgulayan Sema Bekdaş, Suriyeli kadınların bugün öncü bir deneyime liderlik ettiğini söyleyerek, bu kazanımların devamı için siyasi ve diplomatik mücadele gerektiğini söyledi. Sema Bekdaş, ayrıca, demokratik kadın partileriyle ittifaklar kurulması, Suriye geçici yönetiminin anayasaya kadın haklarını dahil etmesi ve hiçbir oluşumun kadınları başlangıç noktasına geri döndürmemesi için baskı yapılması gerektiğini ifade etti. Sema Bekdaş, “Kadın sorunu tek bir sorundur ve hakları garanti altına almak ve korumak için Suriye içinde veya dışında sesimizin birleşmesi gerekir” dedi.

Sema Bekdaş, Suriye ve Ortadoğu’daki tüm kadınların çabalarını birleştirerek mücadele etmeleri, kazanımlarını güvence altına almak için çalışmaları ve karşılaşacakları siyasi, askeri ve hukuki zorluklarla yüzleşmeleri gerektiğini dile getirdi. Sema Bekdaş, “Mevcut aşama, tüm Suriyeli kadınlar için adil ve demokratik bir geleceği garanti altına almak için tam hazırlık, kolektif farkındalık ve sürekli çalışma gerektiriyor” diyerek sözlerini noktaladı.