Haber Merkezi- İran’da 30 siyasi ve sivil aktivist, ortak bir bildiri yayımlayarak ülkede idamların derhal ve koşulsuz durdurulmasını talep etti. Bildiride, Ocak 2026 protestoları sırasında gözaltına alınan bazı kişilerin adil yargılanma hakkından mahrum bırakılarak idam edildiği belirtilirken, son aylarda siyasi ve inanç temelli idamların artmasının kaygı verici olduğu ifade edildi.

Bildiride, protestolar sırasında gözaltına alınan kişiler arasında en fazla idamın, İsfahan'daki “Alihani Meydanı” olarak bilinen davayla bağlantılı dosyalarda gerçekleştiği kaydedildi. İran İslam Cumhuriyeti yargı sisteminin işleyişini eleştiren imzacılar, verilen kararların bağımsızlıktan ve adalet ilkelerinden yoksun mahkemelerin ürünü olduğunu belirtti.

Güvenlik davalarında geçmişte zorla itiraflara başvurulduğunu hatırlatan aktivistler, tutsaklara ait görüntü ve açıklamaların güvenilirliğini sorguladı. Bu itirafların ve ifadelerin hangi koşullarda alındığının bilinmediğine dikkat çekildi.

Bildiride ayrıca yargılamaların büyük ölçüde kapalı kapılar ardında, toplumun ve medyanın erişimine kapalı biçimde yürütüldüğü, buna karşın idam cezalarının kimi zaman kamuya açık alanlarda infaz edildiği belirtildi. Tutsakların kimliklerinin ise bazı durumlarda infazdan yalnızca birkaç saat önce açıklandığı ifade edildi.

İdamlar toplumsal korku ve güvensizliği derinleştiriyor

Bildiride aynı zamanda idamın yalnızca hükümlüye yönelik bir ceza olmadığı, aynı zamanda toplumda korku, kaygı ve güvensizlik duygusunu yaygınlaştıran bir araç haline geldiği vurgulandı. İdam cezasının özellikle siyasi ve inanç temelli çatışmalarda kullanılmasının şiddet döngüsünü beslediğini belirten imzacılar, bu uygulamanın yaslı ailelerin sayısını artırarak toplumsal ve siyasi ayrışmaları derinleştirdiğine dikkat çekti.

Aktivistler, güvenlik davaları ve casusluk suçlamalarında idam cezasının etkili bir yöntem olmadığını da kaydetti. Bu cezanın ne sorunları çözdüğü ne de güvenlik suçlarını önlemede etkili bir caydırıcılık sağladığı ifade edildi. Yoksulluk ve hayat pahalılığının arttığı, siyasi katılımın sınırlandırıldığı ve yurttaşlık haklarının ihlal edildiği koşullarda idamların sürmesinin toplumda kin, intikam ve şiddet ortamını güçlendirebileceği uyarısı yapıldı.

Kalıcı güvenlik için şiddetten uzaklaşma çağrısı

Bildiride devlet şiddeti ile savaşın birbirini besleyen olgular olduğu belirtildi. Geçmiş on yılların deneyimlerinin, idam ve katliamların ne toplumsal protestoları durdurabildiğini ne de dış müdahale ve tehditleri engelleyebildiğini gösterdiği vurgulandı. İmzacılar, kalıcı güvenliğin sağlanması ve halkın haklarının güvence altına alınması için hoşgörünün ve şiddetin bir siyaset aracı olarak kullanılmasından vazgeçilmesinin zorunlu olduğuna dikkat çekti.

Bildirinin sonunda, yaşam hakkının, yurttaşlık haklarının ve ülkede kalıcı güvenliğin korunması için idamların derhal ve koşulsuz durdurulması istendi. Bu talebin, tüm siyasi ve kültürel eğilimleriyle İran halkının yararına olduğu belirtildi.