Haber Merkezi - ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran'da 28 Aralık 2025 tarihinde başlayan protestolara dair bir rapor yayımladı.

4 bin 251 kişi katledildi

Rapora göre, yaşamını yitirenlerin sayısı 4 bin 251’e ulaştı. Soruşturma altında öldürülenlerin de dahil edilmesiyle bu sayı 9 bin 49’a yükseliyor.

Ayrıca protestolar sırasında en az 5 bin 811 kişinin ağır yaralandığı, toplam 26 bin 314 kişinin ise tutuklandığı bildirildi. Raporda, paylaşılan rakamların sahadaki gerçekliğin yalnızca bir bölümünü yansıttığı vurgulandı.

Raporda, Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyi’nin acil oturum çağrısı ile Konseyin Özel Raportörü’nün, İran’da insanlığa karşı suçların işlenmiş olabileceğine dair uyarılarının, ülkedeki insan hakları krizinin yeni ve daha derin bir aşamaya girdiğini gösterdiği ifade edildi. İran genelinde devam eden protestoların, yaygın internet kesintileri ve ağır iletişim kısıtlamaları altında 24’üncü gününe girdiği belirtilirken, bu süreçte medya kuruluşları, kamuoyunda tanınan kişiler ve protestolara katılan yurttaşlar üzerindeki yargı ve güvenlik baskılarının giderek yoğunlaştığı vurgulandı.

‘Kimyasal bulgular var’

Hekimler ve adli tıp uzmanlarının açıklamalarına da yer verilen raporda, protestoların yirmi dördüncü gününde bir grup tıp doktoru, paramedik ve adli tıp uzmanının, yaralanan ve yaşamını yitiren kişilere ait kamuya açık görüntü ve videoları inceledikten sonra bir bildiri yayımladığı belirtildi. Bildiride, tıp ve adli tıp uygulamaları ile tıbbi tarafsızlığın temel ilkelerinin ihlal edildiğini gösteren ciddi ve endişe verici durumlara dikkat çekildi.

Raporda, bazı kişilerin ölümden önce tıbbi müdahaleye maruz kaldığını ortaya koyan kanıtlar bulunduğu ifade edildi. Tıbbi ortamlar dışında bulunan cenazelerde anjiyokateter hatları, idrar kateterleri, solunum tüpleri ve kalp izleme cihazları gibi ekipmanların tespit edilmesi, bazı yaralıların tedavi başladıktan sonra hayatını kaybettiği ya da ölüm teyit edilmeden tıbbi tesislerden çıkarılmış olabileceği ihtimalini güçlendirdi.

Bildirinin diğer bölümlerinde, kurşun yarası bulunan kişilerin triyaj veya tedavi yapılmadan terk edildiği, tanınmış adli tıp protokollerine aykırı biçimde kapsamlı karın kesilerinin uygulandığı, ağır fiziksel şiddet belirtileri, sakatlama, kafa kesme ve cenazelerin toplu şekilde yer değiştirmesi gibi vakalara yer verildi.

Ayrıca raporda, toksik kimyasal maddelere maruz kalmaya ve ciddi termal tahribat kalıntılarına işaret eden bulguların bulunduğu belirtildi. Bu durumların, bağımsız adli tıp incelemelerinin yapılabilmesini ciddi biçimde sınırlandırdığı vurgulandı.

 33 çocuk katledildi 

Raporda, kayda geçirilen protesto sayısının 629, protestolara katılımın gerçekleştiği kent sayısının ise 188 olduğu bildirildi. Protestoların 31 vilayete yayıldığı belirtilirken, doğrulanan ölüm sayısının 4 bin 519 olduğu kaydedildi. Bu ölümlerin 4 bin 251’inin protestocu olduğu, yaşamını yitirenler arasında 33 çocuğun bulunduğu aktarıldı.

Raporda ayrıca, rejim tarafından “itiraf” başlığıyla 167 video yayımlandığı bilgisine yer verildi.