HELEN AHMED

Silêmanî – Federal Kürdistan Bölgesi ve Irak genelinde gazeteciliğe yönelik kısıtlamalar sistematik bir biçimde artıyor. Cezasızlık ortamında gazeteciler suikastlar, saldırılar, kameralarının kırılması, medya kuruluşlarına baskınlar ve gazetecilik ekipmanlarına el konulması gibi ağır ihlallerle karşı karşıya kalıyor. Bu tablo, hukukun üstünlüğü ve halkın bilgi edinme hakkı açısından ciddi bir kriz yaratıyor. Federal Kürdistan Bölgesi’nde, 2007 tarihli 35 sayılı Gazetecilik Kanunu ile uygulamadaki pratikler arasında derin bir uçurum bulunuyor. Herkesin bilgi edinme hakkını güvence altına alan 2013 tarihli 11 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ise fiilen uygulanmıyor.

Gazetecilerin Haklarını Koruma Merkezi (MCJR), Federal Kürdistan Bölgesi’ndeki basın özgürlüğüne ilişkin 2025 yılı raporunu yayımladı. Rapora göre, yıl boyunca 252 gazeteci ve medya kuruluşuna yönelik toplam 315 ihlal kayda geçti. Bu ihlaller arasında bir gazetecinin vurulması, bir insansız hava aracıyla gerçekleştirilen suikast, 120 engelleme ve ayrımcılık vakası, 74 şiddet, tehdit ve taciz olayı ile 53 gazetecilik ekipmanının kırılması veya el konulması yer aldı. Raporda ayrıca, Federal Kürdistan Bölgesi’nde gazetecilere karşı 7 yasadışı ve siber saldırı gerçekleştirildiği belirtilirken, kadın gazeteciler de dahil olmak üzere gazetecilere yönelik şiddetin yaygınlığına dikkat çekildi. Üç ayrı medya kuruluşuna yönelik baskın vakası da raporda yer aldı. Buna göre, 31 Aralık 2024’te Silêmanî’de güvenlik güçleri, JIN TV için çalışan bir televizyon şirketi olan Gizngi Barabayan Şirketi’nin genel merkezine baskın düzenledi. Şirket, “lisanssız faaliyet” gerekçesiyle kapatıldı.

Kadın gazetecilerin çalıştığı medya kurumu kapatıldı

Metro Gazetecileri Koruma Merkezi'nin istatistiklerine göre, 315 ihlalden 18'i, 32 kadın gazeteciye karşı işlendi. Kadın gazetecilerin de çalıştığı iki medya kuruluşu kapatıldı.

Gazeteci Şino Osman, ajansımıza yaptığı değerlendirmede, kadın gazetecilerin karşılaştığı ihlaller ve engellere dikkat çekti. Şino Osman, Federal Kürdistan Bölgesi’nde basın özgürlüğünün ciddi biçimde kısıtlandığını belirterek, gazetecilerin gerçeği ortaya çıkarmak için zorlu koşullar altında çalıştığını, kadın gazetecilerin ise çok daha ağır baskılarla karşı karşıya kaldığını söyledi. Kürdistan’ın tüm parçalarında kadınların şiddete maruz kaldığını ifade eden Şino Osman, Rojava ve Rojhilat Kürdistan’da süregelen savaş ve çatışmaların haberleştirildiğini, Federal Kürdistan Bölgesi’nde ise kadın gazetecilerin eylem ve gösterileri takip ederken hayatlarının tehlikede olduğunu dile getiren mesajlar vermek zorunda kaldığını aktardı. Şino Osman, “Savaşın sürdüğü Rojava’da kadın gazetecilere nasıl sahip çıkılacak? Rojhilat’taki gösterileri izleyen kadın gazeteciler nasıl korunacak? Bakur’da demokrasi mücadelesi veren kadın gazetecilerin güvenliği nasıl sağlanacak?” sorularını sordu.

Kadın gazetecilerin karşılaştığı zorluklar

Kadın gazetecilerin katılımı konusunda tamamen karamsar olmadıklarını belirten Şino Osman, mevcut katılımın etkili olmadığına dikkat çekti. Şino Osman, “Katılım var gibi gösteriliyor ancak çoğu zaman yalnızca görsel düzeyde kalıyor. Kadınlar, strateji ve politikaların belirlenmesinde yer alamıyor” dedi. Bu durumun kadın gazetecilerin yetkinliğiyle ilgili olmadığını vurgulayan Şino Osman, “Kadınlara gerçek katılım imkanı tanındığında, çoğu zaman bu fırsatı elde eden erkeklerden daha fazla çalışıyor ve daha güçlü bir bilgi birikimi ortaya koyuyorlar” ifadelerini kullandı. Kürt toplumunda kadınların katılımının yalnızca Federal Kürdistan’da değil, tüm bölgelerde ikinci planda tutulduğunu kaydeden Şino Osman, “Bu yaklaşım, özellikle özgürlük alanı olarak görülen medya çalışmalarında kadınların başarısına verilen desteği zayıflatıyor” diye ekledi.

Konuşmasının sonunda Şino Osman, kadın gazetecilerin karşılaştığı engellere dikkat çekti. Şino Osman, “Kadın gazetecilere yönelik sınırlamaların kültürel nedenlere dayandığı sıkça ifade ediliyor ancak bu durum aynı zamanda siyasi yaklaşımlarla da doğrudan bağlantılı. Kadınların siyasi partilerdeki konumunun zayıf olması, karar alma mekanizmalarında erkeklerin güçlü bir konumda yer almasının sonucu. Bu yapı, kadınların katılımı ve başarısı için çizilen çerçeveyi belirliyor” diye konuştu.