RAJA KHAYRAT

Fas- Marakeş’te yaşayan sanatçı Hayat Ghafri, çocukların kültürel kimlikle bağ kurmasını sağlamak için yıllardır gönüllü bir kültür projesi yürütüyor. “Semsama” adıyla tanınan Ghafri, tiyatro, atölye ve sokak etkinlikleriyle çocukların yaratıcılıklarını geliştirirken Fas’ın zengin halk mirasını yeni kuşaklara aktarmayı amaçlıyor.

Samimiyeti ve çocuklara duyduğu sevgi sayesinde Hayat Ghafri, halk hikayelerini canlı tiyatro ve sahne performanslarına dönüştürmeyi başardı. Çocuklar bu gösterileri Marakeş’in farklı kültür mekânlarında sahneliyor; Hayat Ghafri ise küçük yetenekleri sözlü mirasın hazinelerini keşfetmeye teşvik ederek modern teknolojinin cazibesine meydan okuyor.

Okul tiyatrosu aracılığıyla yeteneğini geliştiren sanatçı, zamanla bu birikimini çocukların ruhunda halk mirasını yeniden canlandırmayı ve Fas’ın Amazigh, Arap, Endülüs ve Sahra bileşenlerinden oluşan çok kültürlü kimliğini güçlendirmeyi amaçlayan kapsamlı bir kültürel projeye dönüştürdü.

Eletronik oyunlara karşı kültürel yaratıcılık

Marakeş’in eski kentindeki Mellah Mahallesi’nde “Semsama”, mahalle çocuklarını bir kültür merkezinde ağırlıyor; kapılarını açmadan önce kalbini açarak onların yaratıcılıklarını ve tiyatro alanındaki yeteneklerini geliştirmelerine destek oluyor.

Mellah mahallesini seçme nedenini şöyle anlatıyor: “Mellah sakinleri çok iyi insanlar ve buradaki çocukların elektronik oyunlar ve akıllı telefonlardan uzak, yeteneklerini geliştirebilecekleri bir alana ihtiyacı var. Bu mekana onlarca çocuk alternatif bir kültür ve yaratıcılıklarını geliştirecek etkinlikler için geliyor.”

Tiyatro bir iletişim köprüsü

Hayat Ghafri, tiyatrodan beslenen bir sanatçı olarak halk hikayelerini çocukların oynadığı tiyatro metinlerine dönüştürüyor ve bunlar Marakeş’in farklı kültürel mekanlarında sahneleniyor.

Hayat Ghafri bu deneyim hakkında şöyle diyor: “Okul tiyatrosu ve gençlik merkezlerindeki kültürel etkinliklerde geçirdiğim yıllar bana tiyatronun çocuklar için önemini gösterdi. Tiyatro onların iletişim becerilerini güçlendiriyor, duygularını cesaretle ifade etmelerini sağlıyor ve geleneksel eğitimle zihinlerine yerleşen kalıpları kırıyor. Provalarda kız ve erkek çocuklar arasında fark yok; hepsi eşit. Onlara eşitlik ve fırsat eşitliği ilkelerini öğretmeye çalışıyorum.”

‘Marakeş’in tüm mahallelerine ulaşmak istiyorum’

Hayat Ghafri, eski kentin sokaklarında çocuklarla özel bir deneyim inşa ediyor. Özel tiyatro projelerinden gelen teklifleri geri çevirerek hayatını çocuklarla kurduğu hikayelere adıyor: “Hayatımı çocuklardan ayrı düşünemiyorum. Onlar benim ikinci nefesim. Hiçbir kurumdan destek almıyorum; çocuklara sunduğum her şey kendi emeğimdir. Çalışmalarım şehrin bazı kenar mahalleleriyle sınırlı ama hayalim büyük; Marakeş’in tüm mahallelerine ulaşmak istiyorum.”

Amaç halk mirasını canlandırmak

Hayat Ghafri, mahallelerde ve sokaklarda çocuklar için atölyeler ve gösteriler düzenleyerek kamusal alanı sokak tiyatrosuna dönüştürüyor. Çocuklar geleneksel Fas yemekleri hazırlıyor ya da tiyatro gösterileri sahneliyor. Amacı çocukları mutlu etmek ve onların ruhunda kültür ve miras bilincini güçlendirmek.

Bu atölyeler hakkında şöyle diyor: “Çocukların birlikte yemek hazırlamasını sağlayarak iş birliği ve takım ruhunu güçlendiriyorum. Aynı zamanda onları Fas kültürüne yaklaştırmak istiyorum; küçük ekranların hayatımıza dayattığı kültürel yabancılaşmadan uzaklaştırmak istiyorum.”

Kendini çocuklara adayan Hayat Ghafri, onların eğitim süreçlerini de yakından takip ediyor. Öğretmenler, tiyatro sayesinde çocukların okul başarılarının arttığını belirtiyor.

‘Değerler ve ahlak olmadan medeniyet kurulamaz’

Hayat Ghafri’nin hayali, kültürel projesinin Marakeş’in tüm mahallelerine ulaşması. Son tiyatro oyunu “Humn Nisa”da küçük kızlar, Faslı kadınların günlük yaşam sorunlarını sahneye taşıdı.

Sözlerini şöyle tamamlıyor: “Yolum uzun ve zor, teknolojiyle her gün mücadele ediyorum. Ama çocukları kurtarmaya ve onlara Fas kimliğini aşılamaya devam edeceğim. Çünkü değerler ve ahlak olmadan medeniyet kurulamaz.”