HANAN HARITE

Fas – Yasal başvurular, şikayetler veya prosedürlerden önce, şiddet ve sosyal dışlanmaya maruz kalan birçok kadın için en temel ihtiyaç, çoğu zaman fark edilmeyen ancak derin etkisi olan şey, dinlenilmek. Yıllarca süren sessizlik, damgalanma korkusu ve sosyal ile kurumsal çevrelerine duydukları güvensizlik, konuşmayı hem cesur hem de maliyetli bir eylem haline getiriyor. Fas’ta kültürel ve ekonomik engellerin sosyal korumanın kırılganlığıyla kesiştiği bir bağlamda, kadınların dinlenme ve kendilerini ifade etme fırsatı bulması, yaşamlarının seyrini değiştirebilecek bir dönüm noktası olabiliyor. Topluluk destek alanları, psikolojik seanslar veya dinleme grupları, kadınların öz güvenlerini yeniden kazanmalarını ve yıllarca süren sessizliği kırmalarını sağlayan farkındalık anları sunuyor.

‘Gruba katıldığımda duyulduğumu hissettim’

Bu desteklerden birini deneyimleyen 34 yaşındaki Soumaya A., iki yıl önce boşanmış ve iki çocuk annesi olarak sert sosyal yargılarla karşılaştığını söyledi. “Boşanmamdan beri hayatım değişti. Her bakışın bir yargılama olduğunu, sanki affedilmez bir günah işlemişim gibi hissettim. Bu sessiz yargılamalar yüzünden günlük yaşamım ve ruh sağlığım ciddi şekilde etkilendi. Ta ki çevrimiçi bir kadın destek grubuna katılana kadar. Gruba katıldığımda duyulduğumu hissettim, korkmadan konuştum ve deneyimlerimin utanç verici olmadığını keşfettim" diyen Soumaya A., dinlemenin kendisi üzerindeki güçlendirici etkisini vurgu yaptı.

‘Yapılandırılmamış dinleme kötüleştirebilir’

Eşitlik ve Vatandaşlık Mücadelesi Derneği'nde dinleme merkezleri koordinatörü olarak beş yıldır çalışan Amina Bajja, merkezde günde dört ila on kadını telefonla veya yüz yüze görüşmelerle dinlediğini kaydetti. Dinlemenin sadece empati veya iyi niyet meselesi olmadığını söyleyen Amina Bajja, özel eğitim, saha deneyimi ve cinsiyete dayalı şiddetin karmaşıklığına dair derin bir anlayış gerektiren hassas bir profesyonel uygulama olduğunu vurguladı. Amina Bajja’ya göre, herkes dinleyici rolünü üstlenemez, çünkü yapılandırılmamış dinleme, zararı azaltmak yerine daha da kötüleştirebilir.

Yargılamadan dinlemenin iyileştirici etkisi

Amina Bajja, "Birçok kadın ilk kez bir dinleme alanına geldiğinde savunmasız, korku içinde ve özgüven eksikliği yaşıyor. Sözlerinin nasıl karşılanacağını veya sosyal yargıya maruz kalıp kalmayacaklarını bilmiyorlar. Bu yüzden, sessizliği kırmak ve güveni sağlamak için gizlilik ve saygıya dayalı güvenli bir alan oluşturmak çok önemli. Dinlemenin ilk anı, şiddet mağduru kadınlar için çok önemli bir dönüm noktasıdır. Bu sadece anlık çözümler sunmakla kalmıyor, aynı zamanda kadınların sosyal çevrelerinde eksik olan insani bir tanımayı da sağlıyor. Bir kadının, onu yargılamadan dinleyen, durumunu birlikte değerlendiren ve yalnız olmadığını garanti eden birini bulması, özgüvenini ve karar verme yeteneğini yeniden kazanmasının başlangıcını işaret eder" diye belirtti.

‘Dinleme, kadın haklarını savunmak için de temel bir adım’

Dinlemenin kadınların psikolojik, yasal veya sosyal durumlarının karmaşıklığını daha iyi anlamalarını sağladığını söyleyen Amina Bajja, "Bu süreç, kadınlara hazır ve gerçekliğe uymayan çözümler dayatmak yerine, koşullarına en uygun yolları bulmalarında rehberlik ediyor. Aynı zamanda dinleme, kadın haklarını savunmak için de temel bir adım. Çünkü bu sayede kadınların karşılaştığı şiddet ve ihlallerin kalıplarını anlamak ve doğru müdahaleler planlamak mümkün oluyor" şeklinde konuştu.

Sosyal, ekonomik ve psikolojik korkular

Kadınların yardım aramasını engelleyen faktörlerin sadece psikolojik korkularla sınırlı olmadığına işaret eden Amina Bajja, "Sosyal ve ekonomik baskılar, özellikle mali kırılganlık ve bağımsızlık eksikliği de büyük rol oynuyor. Birçok kadın, barınma veya geçim kaynaklarını kaybetme korkusuyla ya da yasal ve psikolojik destekten yoksun oldukları için adım atmaktan çekiniyor. Bu durum, çoğu zaman şiddete boyun eğmelerine ve yıllarca tehlikeli koşullarda yaşamaya devam etmelerine yol açıyor" dedi.

Amina Bajja, dinlemenin yalnızca destek sağlamak için bir başlangıç değil, sonraki tüm müdahalelerin temelini oluşturduğunu söyleyerek, "Dinlemeyi profesyonel bir uygulama ve kadınlar için bir insan hakkı olarak kabul etmek, şiddetle mücadele ve onurlu bir yaşam sağlamak için temel bir koşul olmaya devam ediyor" diye kaydetti.