Fas’tan Tunus’a ‘Z Kuşağı’: Dijitalden gerçek dünyaya yeni toplumsal hareket
Tunus’ta düzenlenen Ulusal Sosyal Hareketler Konferansı’nı değerlendiren Mariam Al-Sanousi, gençlerin dijital dünyadan gerçek hayata uzanan örgütlenmesini vurgularken, Khuloud Al-Zaidi ise, Gabes’teki çevre hareketinin etkilerini anlattı.
Tunus- Tunus Ekonomik ve Sosyal Haklar Forumu tarafından düzenlenen Ulusal Sosyal Hareketler Konferansı, dün ikinci gün etkinlikleriyle devam etti. Konferansın ikinci gününde, bölgede ve dünyada yeni bir gençlik devrimi olarak değerlendirilen “Z Kuşağı”nın mesajları ele alındı. Bu mesajlar, Tunus, Mağrip ve Arap dünyasındaki deneyimlerle birlikte, yerel ve küresel mücadeleler açısından gerçek bir dönüşümün işareti olarak yorumlandı.
Sivil aktivist Mariam Al-Sanousi, protestoların ve toplumsal sürecin başarısının, kimliğin doğru anlaşılmasıyla başlayıp, uygun protesto eylemi ve alanının seçilmesiyle devam eden ve düşmanın doğasının kavranmasıyla tamamlanan bazı temel koşullara bağlı olduğunu vurguladı. Mariam Al-Sanousi, düşmanın her zaman iktidarı ve siyaseti tekeline alan hükümet olmak zorunda olmadığını belirtti. Mariam Al-Sanousi, ayrıca, toplumsal hareketleri baltalayan, bireyleri yalnızca birer ölçü ve sayı haline indirgeyen, zihni özgürleşme alanı olmaktan çıkarıp boyun eğmeye iten yapı ve aktörlerin rolünün de göz ardı edilmemesi gerektiğini ifade etti.
‘Organize bir şekilde yayılıyor’
Mariam Al-Sanousi, Z kuşağının tartışmalı ve etnik açıdan çeşitlilik gösteren bir yapı sergilediğini, aynı zamanda memnuniyetsiz ancak kültürel ve sosyal açıdan son derece aktif bir kuşak olduğunu dile getirdi. Mariam Al-Sanousi, dijital medyanın sanal dünyasında şekillenen bu kuşağın, herhangi bir siyasi aidiyete, partiye ya da kendisini temsil eden bir örgüte sahip olmaksızın, organize bir biçimde gerçek dünyaya yayıldığını belirtti. Mariam Al-Sanousi, bu durumun Z kuşağına özgü, önceki kuşaklarda görülmeyen benzersiz bir toplumsal etkileşim biçimi ortaya çıkardığını vurguladı.
‘Z kuşağı internetin yerli nüfusudur’
Z kuşağının dijital alandaki mücadelesini ekranlarla sınırlı bir alandan çıkararak gerçek dünya arenasına başarıyla taşıdığını kaydeden Mariam Al-Sanousi, “Bu yeni hareketin başarısı, Nepal’de 48 saat içinde somut ve pratik çözümler üretilmesiyle açıkça görüldü. Gençlerin tek ve kolay anlaşılır bir slogan etrafında birleştiği Fas deneyimi de bunu doğruluyor. Burada slogan sağlık ve eğitimdi. Z kuşağı internetin yerli nüfusudur ve bu kuşağın ortaya koyduğu haklar ve talepler, ilk olarak doğduğu ve şekillendiği dijital alanda kök salmıştır” dedi.
‘Farkındalığın sonucu’
Sosyolog Khuloud Al-Zaidi ise, yerel ve bölgesel düzeyde yayılarak geniş yankı uyandıran “Gabes’te Kirliliğe Son Verin” hareketinin yalnızca Z kuşağının ürünü olmadığını, aksine farklı yaş gruplarını kapsayan bir toplumsal hareket olduğunu ifade etti. Khuloud Al-Zaidi, bu hareketin, 2012 yılında Gabes Valiliği halkının, sakinleri boğan, kadın ve çocukları zor durumda bırakan ve kansere yol açan çevre kirliliğine karşı düzenlediği protestolarla başlayan, zaman içinde biriken bir farkındalığın sonucu olduğunu belirtti.
Khuloud Al-Zaidi, Afrika’da ve bölgede çevre kirliliğine karşı yürütülen en büyük barışçıl hareketlerden biri olarak değerlendirilen bu mücadelenin gençler tarafından kurgulandığını ve Z kuşağının yayılma ve etkileme konusundaki en güçlü aracı olan dijital medya platformlarının etkin biçimde kullanıldığını vurguladı. “Kirliliği Durdurun” hareketinin 2012 devriminin ardından ortaya çıktığını kaydeden Khuloud Al-Zaidi, hareketin şekillenmesinde siyasi fırsatların yapısı, dijital iletişim araçlarının yaygınlığı, kamusal alandaki tartışmalar ve ifade özgürlüğü gibi birçok etkenin rol oynadığını dile getirdi.
Eylemlere dijital medyanın etkisi
Khuloud Al-Zaidi, sözlerine şöyle devam etti: “Bu güdüler hareketin ortaya çıkışını destekledi ve kirlilik sorununa sembolik bir boyut kazandırdı. Gabes’teki kirlilik krizi ve kimya kompleksi sorunu devrimden önce yaygın olarak bilinmiyordu, ancak sosyal hareketlerin ortaya çıkmasıyla birlikte herkes, eyalet halkının yaşamını tehdit eden bu sorunun farkına vardı. Hareketin devamlılığı, dijital medya sitelerinin bilgiye erişimi kolaylaştırması ve sorunu sunarak, analiz ederek ve betimleyerek bilmeyenlere ulaştırmasının yanı sıra, örgütlerin çalışmalarına ve faaliyetlerine karşı hoşgörülü hale gelen siyasi iklimin bir sonucudur.”
‘Hareketin etkisini derinleştiren örgütlenme’
Medyanın "Gabes'te Kirliliği Durdurun" hareketinin devamlılığını desteklemede çok önemli bir rol oynadığını vurgulayan Khuloud Al-Zaidi, hareketin varlığını güçlendiren ve etkisini derinleştiren şeyin örgütlenme olduğunu söyledi. Khuloud Al-Zaidi, “Hareket örgütlü bir çerçeveye dönüştüğünde, Gabes'teki çevre kirliliği sorunu yerel sınırları aşan ulusal bir sorun haline geldi ve geniş destek gördü. Bu ivme anlık bir olay değil, 2012'de başlayan ve bugüne kadar devam eden birikimli farkındalığın bir sonucuydu" şeklinde konuştu.