Fas- Rif Hareketi sonrasında gerçekleştirilen tutuklamaların üzerinden yıllar geçmesine rağmen, çok sayıda tutuklunun annesi çocuklarının evlerine dönmesi için mücadele etmeyi sürdürüyor. Aileler, yıllara yayılan bekleyişin kalıcı bir duruma dönüşmesini kabul etmediklerini vurguluyor.

Bu kapsamda, Fas’ın kuzeyindeki El-Hoceima kenti, dün ülkenin farklı şehirlerinden gelen kadın hakları savunucuları ve sivil toplum aktivistlerinden oluşan bir kadın dayanışma kafilesine ev sahipliği yaptı. Girişim, Rif tutuklularının ailelerine, özellikle de yıllardır çocuklarının yokluğunun yarattığı psikolojik ve sosyal yükü taşıyan annelere destek vermeyi amaçladı.

Katılımcılar, ziyaretin ailelerin yalnız olmadığını göstermeyi ve tutukluların serbest bırakılmasına yönelik taleplerin Fas’ın farklı bölgelerinde de karşılık bulduğunu ortaya koymayı hedeflediğini belirtti.

Annelerin bekleyişi sürüyor

Tutuklu aileleriyle gerçekleştirilen görüşmelerde, dosyanın en dikkat çekici insani yönlerinden birinin annelerin yaşadığı zorluklar olduğu vurgulandı. Birçok anne için tutukluluk süreci yalnızca geçmişte yaşanmış bir olay değil; yıllardır devam eden bir bekleyiş, düzenli cezaevi ziyaretleri ve çocuklarının durumuna ilişkin gelişmeleri takip etme mücadelesi anlamına geliyor.

Ziyaret sırasında konuşan avukat Suad Brahma, dayanışma kafilesinin temel amacının annelere ve ailelere yalnız olmadıkları mesajını vermek olduğunu söyledi. Suad Brahma, annelerin taleplerinin son derece açık olduğunu belirterek, “Anneler artık acıların sona ermesini istiyor. Çocuklarının yeniden yanlarında olmasını ve aileleriyle birlikte yaşamalarını talep ediyorlar” dedi.

Tutukluların tahliye veya af gibi imkanların dışında bırakılmasının ailelerin yaşadığı sıkıntıları daha da artırdığını ifade eden Suad Brahma, annelerin yıllardır çocuklarının evlerine dönmesini beklediğini dile getirdi.

Kadınlar mücadelenin ön saflarında yer aldı

Kafileye katılan kadın hakları savunucularına göre, Rif bölgesindeki kadınlar 2016 yılında başlayan protestolardan bu yana önemli roller üstlendi. Kadınlar yalnızca gösterilere katılmakla kalmadı; tutuklamalar ve mahkeme kararlarının ardından da tutukluların haklarını savunmaya devam etti. Zaman içinde birçok anne, eş ve kız kardeş, davanın görünür yüzlerinden biri haline gelerek adalet ve hak arayışının sembol isimleri oldu.

Katılımcılar, kadın dayanışmasının yalnızca sembolik bir destekten ibaret olmadığını, yıllar içinde annelerin yaşadığı mağduriyet etrafında oluşan güçlü bir dayanışma ağına dönüştüğünü ifade etti.

Rif Hareketi’nin ardından

Rif Hareketi, 2016 yılında Fas’ın kuzeyindeki Rif bölgesinde ekonomik koşulların iyileştirilmesi ve kamu hizmetlerinin geliştirilmesi talepleriyle başlayan geniş çaplı protestolarla gündeme gelmişti. Gösterilerin ardından çok sayıda aktivist gözaltına alınmış ve çeşitli hapis cezalarına çarptırılmıştı. Aradan geçen yıllara rağmen aileler ve insan hakları örgütleri, hala cezaevinde bulunan tutukluların serbest bırakılması çağrılarını sürdürüyor.

El-Hoceima’da bir araya gelen anneler için ise mesele yalnızca siyasi ya da hukuki bir dosya değil. Onlar için asıl anlam, yıllardır süren ayrılığın sona erdiği ve çocuklarının yeniden evlerine döndüğü günü görebilmek.