MEMİHAN HİLBİN ZEYDAN 

Wan- Kadına yönelik çok boyutlu şiddet, her geçen gün daha sert ve görünür bir hal alıyor. Çok boyutlu şiddette en çok göz ardı edilen ise kadınlara dayatılan güzellik ve estetik algılar. Kapitalizmin getirisi ile kadınlara her gün yeni bir fiziki görünüş dayatılıyor. Yeterince “güzel” ve “estetik” görünmeyen kadınlara şiddet neredeyse hak görülüyor. Bunların yanı sıra şiddeti normalleştiren dil; erkeğin dönüşümünün konuşulması gerektiği yerde, şiddeti erkeğin normali olarak servis ediyor. Şiddet normalleştirilerek, sıradanlaştırılarak sistemin ve erkeğin bir parçası haline getiriliyor. Çünkü “sistem erkek ve erkek olmanın gereği şiddet” gibi bir anlayış pompalanıyor topluma. Bu anlayışın getirisi ise ardı arkası kesilmeyen kadın katliamları, kadınların fuhşa sürüklenmesi, sistematik şiddet ve cinsel saldırıların çocuk yaşlara kadar varması.

Jineoloji Dergisi Yayın Kurulu Üyesi Rojda Yıldız, şiddetin bir cinse ait olmayacağını vurgulayarak erkeğin değiştirilip, dönüştürülmesi gerektiğine dikkat çekti. Rojda Yıldız, 25 Kasım öncesi kadına yönelik şiddetin vardığı noktalara işaret ederek değerlendirmelerde bulundu.

‘Her sistem önce kadın erkek ilişkisini düzenliyor’

Rojda Yıldız, kadına yönelik şiddetin yeni bir durum olmadığını belirterek bin yıllara dayanan bir sistem örgüsünden bahsedildiğini kaydetti. Rojda Yıldız, “İnsanlığın birlikte yaşamaya başladığı zamanlardan günümüze kadar gelen 15 bin yılı bulan bir zaman diliminden bahsediyoruz. Bu yüzden zor, çözmesi karmaşık ve çok derinlere işlemiş bir olgu. O kadar derine işlemiş bir olgu ki hatta kadınların yedikleri tokatı dayak olarak görmedikleri, bunu çok normal, basit, sıradan bir şeymiş gibi gördükleri bir mekanizmaya evrilmiş. Tabii her gelen yeni sistem kendi ideolojik örüntüsüne göre şiddeti, kadın erkek ilişkilerini yeniden dizayn etmek için kullanmış. Mitolojik dönemler bunu gösteriyor. Dinin kadın erkek ilişkilerini en ince ayrıntısına kadar düzenlediği ayetleri var, uygulama alanları var. Felsefenin, bilimin yine öyle. Her yeni gelen dünya sistemi, toplumsal sistem önce kadın erkek ilişkisini düzenlemiş. Önce kadının nasıl olması gerektiğini, erkeğin nasıl olması gerektiğini söylemiş” dedi.

‘Her yıl 100 bine yakın kadın katlediliyor’

Günümüzün en büyük handikaplarından birinin özgürlük söyleminin içinin boşaltılması olduğuna değinen Rojda Yıldız, kapitalist sisteme göre kadınların, erkeklerin ve çocukların özgür olduğunu ifade ederek şunları söyledi:

“Çünkü sınırsız eylem alanın var. Kişiye öyle söyleniyor. Başkasının hakkına zarar vermediğin sürece istediğini yapabileceğin söyleniyor. Ama bu kapitalizmin kendisini örtbas etmesi için, gizli şiddet mekanizmalarını örtmek için uyguladığı bir süs, aranje. Bugün dünyada korkunç bir şiddet uygulanıyor. Her yıl 100 bine yakın kadın, erkek şiddetiyle öldürülüyor. Bu dünya savaş bilançolarının üstünde bir rakam. Bu kadına karşı yürütülen bir savaş şu anda. 40 milyona yakın fuhşa sürüklenmiş kadından bahsediliyor. Bunların yaklaşık yüzde 80'i 13 ile 23 yaş arası. Öte yandan korkunç bir şekilde porno denilen sektörde patlama var. Fuhuş, uyuşturucu sektöründe bütün o şiddet meselesini kapitalizm şu an kendisine bir sermayeye çevirmiş durumda. Bugün bu kadar bu sektörlerin alıcısının olması ya da insanların kaçırılarak bu işlerde zorla sürükleniyor olması, o sözde huzurlu, güvenli, sevgi dolu aileler yalanının arka planında neler döndüğünü gizlemek için yaratılmış bir panele dönüştürülmüş durumda."

Kadının cezalandırılması

Dünyada her yıl çok fazla kadın ve çocuğun kaçırıldığına dikkat çeken Rojda Yıldız, Epstein adası dosyasını hatırlatarak, “Epstein sadece bulabildiğimiz ya da ortaya çıkanı. Kadınlar ve çocuklar, erkek egemen sistemin hazzı, zenginlerin korkunç kışkırtılmış cinsellik tutkularını, daha büyük kapitalistlerin kendi erkekliklerini tatmin edecekleri nesnelere dönüştürülüyorlar. Bunu görmek lazım. Şiddet çözülmüş ya da 21’inci yüzyılda kapitalizmle, modern dünyayla birlikte ortadan kalkmış bir olgu değil. Sadece çok makyajlanmış, dışarıdan görünmüyor. Hammurabi yasaları vardı, tarihte bilinen ilk yasalardandır. Hammurabi yasalarında ‘kadın evinin birkaç metre ötesine gittiğinde kocasından dayak yemeye hakkı var’ maddesi vardır. Onun bir cezasıdır. Ya da dini kimi şeylerde öyle yorumlanan kısımlarında kadın bir suç işlediğinde erkeğin onu cezalandırma hakkı var. Ceza ilişkisinde kadın çıplak bir özne olarak ortada. Yeni sistemimizde, dünyanın yeni, modern son 150 yıllık halinde ‘kadın ve erkek eşittir’ diyor bütün anayasalar. Bütün hukuk sistemleri bunu söylüyor. Peki bu eşit sistem içerisinde nasıl oluyor da hala bir cinse yönelik bu kadar yoğun bir şekilde cinayet işlenebiliyor? Tepki gösterdiğimiz şey biraz da bu olmalı. Cinsin kendisi, bedeni, duygusu, düşüncesi çok büyük bir saldırı altında” şeklinde konuştu.

Kadınlar üzerinden var olan kapitalizm

Rojda Yıldız, 1980 ve 1990’lı yılların kadın hareketlerinin çok yükselişe geçtiği dönemler olduğuna işaret ederek 2000'li yıllarla birlikte sistemin hemen bir karşı atak geliştirdiğini aktardı. Kadınların gelişen haklarını sistemin içine almaya çalıştığını vurgulayan Rojda Yıldız, “Uluslararası anlaşmalar, sözleşmeler, fon girişimleri ile o radikal çıkışları yasanın içerisine dahil ederek pasifize etmeye çalıştı. Ama bugün o girişimlere rağmen, sesi daha sönük çıkan, daha sindirilmiş kadınlar profiline karşı ortaya koydukları şey ise kadının gözünün bir santim çevresinin bile paraya dönüştürüldüğü bir sistem. Bugün dünyada kapitalist sermayeye en fazla para kazandıran şey kozmetik, fuhuş, porno ve moda sektörü. Bunların hepsi kadın bedeni üzerinden işleyen sektörler. Fuhuş, porno öyle, sürekli kışkırtılmış bir cinsellik anlayışı. Dünyanın birçok yerinden kadınlar kaçırılıyorlar, pasaportlarına el konuluyor. Kaçırılan kadınlara zorla fuhuş yaptırılıyor, kameraya alınıyorlar ve bir daha ailelerinin yanına gidemeyecek duruma getiriliyor. Ve sürekli bunun üzerinden bir piyasa, bir para döngüsü var” diye konuştu.

Örgütlü mücadele şart

Kadın bedeninin doğrudan, çıplak bir şekilde hedefe alındığı bir durum olduğunun altını çizen Rojda Yıldız, bedeninin yanı sıra kadının iç dünyasına, maneviyatına, anlam dünyasına doğru yönelen bir saldırının da söz konusu olduğunu kaydetti. Rojda Yıldız, sözlerini şu şekilde sürdürdü:

“Korkunç bir modda, kozmetik çılgınlığı var. Kadınlar sürekli daha da nesneleştirildikleri bir tüketim pazarının içerisine sokulmak isteniyor. Korkunç yapılan estetik operasyonlar, botokslar... Bunların insan sağlığına olan zararlarından kimse bahsetmiyor. İnsan bedenini psikolojik olarak etkilediği yönlerinden kimse bahsetmiyor. Ama 14, 15 yaşındaki çocukların estetik olmak istediği bir dünyada oturup herkesin düşünmesi gerekiyor. Gerçekten kadınlar özgür mü, kadınlar mutlu mu bedenleriyle, kadınlar kendilerini iyi hissettikleri bir dünyada yaşıyorlar mı? Çok krizli bir sürecin içerisinde olduğumuzu görmek gerekiyor. Bütün bunlar elbette ki birbiriyle çok ilişkisel gelişiyor. Son 10 yıl içerisinde dünyada Avrupa ülkeleri dahil kadınların siyasette temsil oranlarında çok ciddi bir düşüş var. Kadınların kazanılmış haklarının karşısında gardına alan ve her alanda kadınları geri plana düşürmeye çalışan bir erkek egemen, kapitalist sistem söz konusu. Buna karşı da şiddeti daha görünür yapmak gerekiyor. Ama artık hepimiz şiddete karşı mücadelenin örgütsel olmak zorunda olduğunu kavramak zorundayız.”

Rojda Yıldız, tek başına şiddete karşı söz söylemenin, şiddeti reddetmenin çok kıymetli bir duruş olduğunu ama yaşanan vahşetin karşısında çok eksik kaldığına değindi. Bu sebepten en fazla kadınların kazanılmış haklarına son yıllarda çok ciddi bir saldırının söz konusu olduğunu yineleyen Rojda Yıldız, “Bu 25 Kasım'da da hem saklanan arka plandaki şiddeti görünür hale getirmek hem de buna karşı mücadele yöntemlerini tartışmak lazım” dedi.

‘En büyük özsavunma örgütlülük’

Özsavunmanın kadınların yıllardır tartıştığı meselelerden biri olduğuna değinen Rojda Yıldız, özsavunmayı hiçbir zaman karşıdaki insanı dövmek ya da başka bir dayak geliştirmek olarak nitelendirmediklerini ifade etti. Rojda Yıldız, “Özsavunmayı ilk başta öz farkındalık olarak nitelendirdik. O yüzden hep xwebûn ile birlikte tartıştık. Kadın kimdir, kadın nedir, kadın nasıl yaşamak istiyor, kadının nasıl bir duygu, düşünce dünyası var? Bunu algılamanın çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Elbette ki bu farkındalığın kendisiyle birlikte getireceği şey de örgütlülüktür. Kadın örgütlülüğünün, kadın dayanışmasının en büyük özsavunma olduğunu görmek gerekiyor. Elbette ki kadınların bireysel çıkışları, kendilerini savunma mekanizmaları, şiddetin bu kadar arttığı bir dönemde çok önemli. Ama bunları örgütlü bir kadın mücadelesine çevirmediğimiz sürece münferit başarılar olarak kalmaya devam ederler. Şimdi gidelim sokaklara, her kadın şiddet görüyor. Bir kişi, iki kişi münferit bir mesele değil. Kimi psikolojik şiddet görüyor, kimi evlilik içi tecavüze maruz kalıyor, kimi dayağa maruz kalıyor. Bu ancak örgütlü bir güçle değiştirilebilir, örgütlü bir güçle karşısında durulabilir. O yüzden özsavunma meselesini öncelikle öz bilinç, kadını tanımlamak, kadını anlamak, tarihiyle, kültürüyle, varoluşuyla bunu açığa çıkarabilmek gerekir. Sonrasında bunu bir örgütlülüğe dönüştürmek gerekir” sözlerini kaydetti.

‘Kadınlar için şiddet artık normal değil’

Kadınların bireysel olarak kendilerini savunabilecek duruma gelmelerinin de çok önemli olduğu bir zaman içerisinde olduğumuzun altını çizen Rojda Yıldız, kadınların sokakta rahat yürüyemediği, evde ve dışarıda güvende olmadıklarından bahsetti. Rojda Yıldız, kadınların özsavunmalarını kullanmalarının hak olduğunu bilmesi gerektiğini belirtti ve şöyle konuştu: “Şiddet gördüğü için eşini öldüren kadınların davaları var. Herhangi birinin herhangi birini öldürdüğü bir davaymış gibi yaklaşıyorlar bu davalara. Halbuki bu kadınlar hayatta kalabilmek için yapıyor. Pozitif hukuk sistemi içerisinde meşru müdafaa olarak bunu gerçekleştiriyorlar. Ama meşru müdafaa olabilmesi için o anda, tartıştığınız anda karşı tarafın size bir can tehlikesi yönlendirmesi gerekiyor. Bu kadın 30 yıldır can tehlikesiyle yaşıyor. Bunun bir anı yok. O yüzden öncelikle farkındalık ama kendimizi de savunmamız, savunmamızı yaşamın her alanında örgütlememiz gerekiyor. Erkek egemen sistemin ürettiği bu algıdan çıkması gerekiyor. Kadınlar için şiddet normal değil artık. Tokat dayaktan bile sayılmıyor, buraya vurdu hadi öbür yanağını da çevirsin gibi bir anlayışta olmamak gerekiyor. Bu şiddet insanın kendisine, doğasına, özgürlüğüne, varlığına tezat bir kavram. Yan yana gelebilecek kavramlar değil. O yüzden şiddetin her türlüsüne karşı bir farkındalık ve örgütlenme olarak ele alıyoruz.”

‘Şiddet ve Direniş’

Rojda Yıldız, Jineoloji Dergisi'nin Kasım ayı sayısında “şiddet ve direniş” konusunu ele alırken esas aldıkları noktaları şu şekilde açıkladı:

“Biz Jineoloji Dergisi'nin ‘şiddet ve direniş’ dosyasını oluştururken şiddeti doğrudan bir erkek şiddeti tanımlaması içerisinde ele almadık. Şiddeti doğadaki şiddet, doğa insan arasındaki şiddet, insanın birinci doğası ve ikinci doğasında şiddetin yeri gibi insan varlığını algılamaya çalıştığımız bir dosya yapmaya çalıştık. Çünkü temelde şiddet bir cinse özgü olamaz. Şiddet erkeğe özgü bir olgu olamaz. Bugün inşa edilmiş haliyle erkeklerin daha meylettikleri bir şeydir. Ama bu onların karakterlerinin, kişiliklerinin, varoluşlarının bir parçası değil. O yüzden temelde bizim kendi toplumsal ilişkilerimizi şiddetsiz bir forma kavuşturmamız gerekiyor. O kadar alıştırılmışız ki şiddetle bir şeyleri çözmeye. İnsanların birbirine hemen bağırması, sinirlenmesi... Rıza kavramı artık kalmamış, tolerans kalmamış, insanların birbirleriyle iletişim kurma biçimleri kapitalist sistem tarafından horlanmış, örselenmiş meseleler. O yüzden temelde insan ilişkilerinden başladığını düşünüyoruz.”

‘Var olan sistemden çıkış her iki cinsin problemi’

Rojda Yıldız, şiddeti toplumsal yaşamın içerisinde basit, sıradan bir olgu olmaktan çıkarmak gerektiğine değinerek bunu yapabilmek için kurumsal yapılara ihtiyaç olduğunu belirtti. Rojda Yıldız, “Evet bireyleri dönüştürmek, bireylerin bu konudaki daha fazla adım atmasını sağlamak lazım. Ama elbette ki yerel yönetimlerin, siyasi partilerin, bağımsız kadın hareketlerinin bu konuda yapabileceği çok fazla şey var. Bugün özellikle Bakur'da ve Kürdistan'ın diğer parçalarında bir komün tartışması yürüyor. Biz esasta komünü şiddetsiz bir yaşam biçimi olarak nitelendirdik dergi boyunca da. Komün dediğimiz şey şiddetten arınmış bir ortak yaşam formu olabilir mi? Bu çocuk için de, hayvan için de, kadın için de, erkek için de geçerli bir şey. Ve elbette ki temel meselemiz erkeğin dönüşümü. Değişimi, dönüşümü zor bir mesele. Ama ben bütün erkeklerin Jineoloji Dergisi'ndeki şiddet meselesinde erkekliğe dair yapılan tartışmaları okumaları gerektiğini düşünüyorum. Özgür erkek kimdir, özgür erkeklik yolunda ne yapmak gerekir, buna dair nereden başlayabiliriz? Bu tartışmaları da yaptık dergide. Çünkü biz hiçbir zaman şiddeti bir cinsiyetin benliğine yapıştırmadık. Bir sistem sorunu olarak nitelendirdik. Doğal olarak bu sistemden çıkış her iki cinsiyetin de problemi, sorunsallığı olmalı. Biraz bu meseleler etrafında tartıştık” diye belirtti.