HELÎN EHMED

Silêmanî- Kürt kadınlarının tarihin farklı dönemlerinde yürüttüğü mücadele, ulusal ve toplumsal direnişin önemli bir parçasını oluşturuyor. Dağlarda mücadele ettikleri yıllarda eğitim, çocuk bakımı ve günlük yaşamın sorumluluklarını üstlenen kadınlar, aynı zamanda siyasi ve ulusal mücadelede de yer aldı. Günümüzde ise bu mücadele, değişen siyasi ve toplumsal koşullarla birlikte kentlerde, sivil toplum kuruluşlarında ve farklı alanlarda sürdürülüyor. Kadınlar, örgütlerde ve kurumlarda yer alarak haklarını kazanmak ve toplumdaki rollerini güçlendirmek için çaba gösteriyor. Dağlarda mücadele eden kadınların deneyimlerinin yeni kuşaklara aktarılması ve o yıllara ait anıların yaşatılması da tarihsel ve toplumsal açıdan önem taşıyor.

Eski peşmerge Gulzar Salih ve Silêmanî Evkaf Kütüphanesi Müdürü Kevser Muhammed Emin, Kürt kadınlarının dağlarda ve kentlerde yürüttüğü mücadeleyi, değişen mücadele biçimlerini, kadın haklarını korumak için mücadelenin sürdürülmesinin önemini ve geçmiş kuşakların deneyimlerinin yeni kuşaklara aktarılmasını ajansımıza değerlendirdi.

‘Toprağımızın özgürlüğü için mücadeleden vazgeçmedik’

Eskiden dağlarda peşmerge olarak kalan Gulzar Salih, kadınların tüm zorluklara rağmen dağlarda direniş gösterdiğine dikkat çekerek, “Dağlarda toprağımız ve haklarımız için savaşıyor, direniş gösteriyorduk. Annelik görevimizin yanı sıra yaşamın ve zorlukların koşullarına da uyum sağlamamız gerekiyordu. Ancak toprağımızın özgürlüğü için mücadeleden vazgeçmedik. Bugün mücadele dağlardan kentlere taşındı. Kentlerdeki kadınlar daha özgür bir şekilde mücadele edebiliyor ve seslerini duyurabiliyor. Biz peşmerge kadınlar birkaç dağ ve sınır arasında kısıtlanmıştık, ancak bugün kadınlar daha özgür çalışabiliyor. Kadınların dağlarda yürüttüğü direniş ve mücadeleyle kıyaslandığında, bugün kadınların daha fazla çaba göstermesi gerekiyor” ifadelerinde bulundu.

‘Kadınlar her dönemde büyük değişimler yaratmayı başardı’

Gulzar Salih, dağlarda bulunduğu dönemde altı çocuğu olduğunu, bunlardan yalnızca Huner Heme Ceza ve Rojgar Hemeceza’yı yanına aldığını belirterek, “Daha sonra Huner’i, eğitimine devam edebilmesi için kaçak yollarla kente götürdüm. Rojgar ise Navzeng’de komutanlıkta yürümeye başladı. Biz kadınlar için çok zor bir durumdu, ancak önümüzde aydınlık bir ufuk vardı. Peşmerge radyosunda Kak Rizgar tarafından peşmergelerin mesajları okunduğunda daha fazla moral buluyorduk. Sürekli geleceğimizin aydınlık olduğunu ve bir gün kente dönerek mücadelemizi sürdüreceğimizi söylüyorduk” diye belirtti.

Sözlerinin sonunda kadınların deneyimlerinin hafızalarda kalması ve kaybolmaması için yurttaşlara yönelik toplantı ve buluşmaların sürekli düzenlenmesi gerektiğini söyleyen Gulzar Salih, “Kadınların deneyimlerinin hafızalarda kalması ve kaybolmaması için sürekli toplantılar ve buluşmalar düzenlenmeli. Bugün mücadelenin tüm parçalarda kadınlar tarafından sürdürüldüğünü görüyoruz. Bu nedenle kadınlar her dönemde büyük değişimler yaratmayı başardı. Kadınlar dağlarda da kentlerde de mücadele ve direniş içinde oldu” şeklinde konuştu.

‘Dağ mücadelesi kent mücadelesine dönüştü’

Silêmanî Evkaf Kütüphanesi Müdürü Kevser Muhammed Emin ise, Kürt kadınlarının dağ ve kent dönemlerindeki mücadeleleri hakkında şunları söyledi:

“Kadınlar uzun zamandır toprakları ve kendi hakları için mücadele ediyor. Geçmişte kadınlar dağlarda direniş gösterdi. Kürt kimliğinin ve topraklarının haklarını korumak için savaştılar. Bugün ise kadınlar yeni adımlar atıyor. Dağ mücadelesi kent mücadelesine dönüştü. Kadın örgütleri ve kentlerdeki mücadele aracılığıyla haklarımızı kazanmak ve toprağımızı korumak için çaba gösteriyoruz. Kürdistan’ın dört parçasındaki Kürt kadınları, kadın hakları ve toprakları için mücadele etti. Güney Kürdistan’da kadınlar dağlarda halklarının meşru haklarını korumak için mücadelelerini sürdürdü. Dağlarda kadınlar öğretmen ve eğitimciydi. Silahlı direnişin yanı sıra öğretmen olarak ders veriyor, kadınların eğitiminde de önemli bir rol oynuyorlardı. Farklı alanlarda çalışarak kadınlara ve topraklarına hizmet ettiler. Kadın haklarını koruma mücadelesi dağlarda başladı, bugün bizler kentlerde bu mücadelenin sürdürücüleriyiz.”

Kadınların halklarının toprakları ve hakları için mücadelelerini hala sürdürdüğünü kaydeden Kevser Muhammed Emin, “Biz kadınların kentlerde onların direnişini sürdürmemiz, izledikleri yol ve yöntem doğrultusunda kadın hakları için mücadele etmemiz gerekiyor. Aynı zamanda diğer kadınların da güçlü bir eğitim alması için çaba göstermeliyiz” dedi.