Amed - Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG), “Eylül 2026 Gazetecilere Yönelik Hak İhlalleri Raporu”nu açıkladı. Raporda gazetecilere yönelik gözaltı, tutuklama, tehdit ve haber takibini engelleme uygulamalarının yanı sıra dijital medyada yaygınlaşan erişim engellerine dikkat çekildi. Erişim engellerinin gazetecilerin kişisel hesaplarından haber kuruluşlarına, meslek örgütlerinden sivil toplum kuruluşlarına kadar uzanan bir sansür mekanizmasına dönüştüğü belirtildi.

15 gazeteci gözaltına alındı

Rapora göre Eylül ayında 15 gazeteci gözaltına alındı, 8 gazeteci tutuklandı. Dört gazetecinin evine baskın düzenlenirken, 3 gazeteci tehdit edildi, 2 gazeteci kötü muameleye maruz kaldı. Beş olayda ise gazetecilerin haber takibi engellendi. Düşünce ve ifade özgürlüğü kapsamında 2 gazeteci hakkında soruşturma, 10 gazeteci hakkında dava açıldı. Yargılaması devam eden 25 dosyada 80 gazetecinin bulunduğu kaydedildi. ETHA muhabiri Züleyha Müldür’e ise 6 yıl 3 ay hapis cezası verildi.

Haberler ve yayınlar tutuklama gerekçesi yapıldı

Gazetecilere yönelik müdahalelerin önemli bir bölümünün yaptıkları haberler ve dijital medya paylaşımları üzerinden gerçekleştiği belirtilen raporda, gazeteci Oya Lale Arslan’ın dijital medya paylaşımları ve YouTube yayınları gerekçe gösterilerek gözaltına alındığı ve tutuklandığı aktarıldı. Gazeteci Selahattin Günday’ın, Kaşif Kozinoğlu soruşturması kapsamında haberleştirdiği görüntüler nedeniyle tutuklandığı, ardından hakkında ikinci bir tutuklama kararı verildiği belirtildi. Gazeteci Tuğba Tekerek’in Kaos GL’ye yaptığı haber, Bolu Gündem Genel Yayın Yönetmeni Hüseyin Aykan’ın da yayımladığı bir haber nedeniyle tutuklandığı kaydedildi.

Eylül ayında 3 bin 492 dijital medya içeriğine erişim engeli getirildi. Ayrıca 15 habere erişim engellenirken, 4 internet sitesi kapatıldı. JINNEWS, Mezopotamya Ajansı (MA), Evrensel, Kısa Dalga ve T24 gibi medya kuruluşlarının hesapları veya internet siteleri erişim engelleri ve platform müdahaleleriyle karşı karşıya kaldı. Çok sayıda gazetecinin kişisel X hesabı da “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gibi gerekçelerle Türkiye’den görünmez kılındı.

Raporda, erişim engellerinin özellikle 24-30 Eylül tarihleri arasında yoğunlaştığına dikkat çekildi. 24 Eylül’de en az 250 X hesabının, 26 Eylül’de ise basın kuruluşları, gazeteciler, akademisyenler ve ekonomi-finans alanında çalışan isimlerin de bulunduğu 80 hesabın daha erişime engellendiği belirtildi. 28 Eylül’de en az 55 X hesabına erişim engeli getirildiği kaydedildi.

İfade Özgürlüğü Derneği’nin EngelliWeb projesinin, 30 Eylül’de fon krizi hakkında paylaşım yapan en az 147 X hesabının daha erişime engellendiğini tespit ettiği aktarıldı.

Haber siteleri de hedef alındı

Erişim engellerinin farklı konulardaki haber ve paylaşımları kapsadığı belirtilen raporda; Narin Güran katliamı, fon krizi, Manisa’da yaşanan okul saldırısı, LGBTİ+ hakları, siyasi gelişmeler, NATO Zirvesi öncesindeki gelişmeler ve çeşitli toplumsal olaylara ilişkin içeriklerin engellendiği ifade edildi. Narin Güran soruşturması kapsamında 99 X hesabının, Manisa’nın Turgutlu ilçesindeki okul saldırısının ardından ise 92 X hesabının erişime engellendiği kaydedildi. 18 Eylül’de Medya Radar’ın internet sitesinin tamamına erişim engeli getirildiği, itiraz üzerine kararın kaldırıldığı belirtildi. 30 Eylül’de ise T24’ün internet sitesi ile 1,9 milyon takipçili X hesabı hakkında kapatma kararı verildiği aktarıldı.

Raporda, müdahalelerin idari ve yargısal kararlarla sınırlı kalmadığına da dikkat çekildi. Çok sayıda hesabın ilgili kararların ardından X tarafından Türkiye’den görünmez kılındığı belirtildi. Instagram’ın Ajansa Welat ve MA’nın Türkçe hesabını “Topluluk kuralları” gerekçesiyle kapattığı, itiraz ve yeniden değerlendirme talebine izin vermediği aktarıldı. JINNEWS’in Türkçe Instagram hesabının da benzer biçimde askıya alındığı kaydedildi.

İçeriklerin ve hesapların “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması”, “dezenformasyon”, “provokasyon”, “toplumsal huzur”, “suç işlenmesinin önlenmesi”, “özel hayatın gizliliği”, “kişilik hakları” ve “topluluk kuralları” gibi gerekçelerle erişime kapatıldığı belirtildi.

‘Toplumun haber alma hakkına müdahaledir’

DFG, erişim engellerinin basın özgürlüğü alanında merkezi bir baskı aracına dönüştüğünü vurgulayarak, “Bir gazetecinin haberini yayımladığı mecraya erişimin engellenmesi, yalnızca gazetecinin ifade özgürlüğüne değil, toplumun haber alma hakkına da müdahaledir” dedi. Gazetecilerin hesaplarının toplu biçimde engellenmesinin, haber kuruluşlarının hesaplarının görünmez kılınmasının ve haber sitelerinin bütünüyle erişime kapatılmasının basın özgürlüğü açısından ayrı bir izleme başlığı olarak ele alınması gerektiği belirtildi.