Haber Merkezi- Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıları ve ağır iş makineleri ile patlayıcılar kullanılarak gerçekleştirilen yıkım operasyonlarının bölgenin geniş kesimlerini yerle bir ettiğini belirterek, enkaz altında bulunan cenazelere yönelik arama ve çıkarma çalışmalarının da ciddi şekilde engellendiği uyarısında bulundu. Yüksek Komiser, devam eden hukuki süreçlerde kullanılmak üzere ihlallere ilişkin delillerin toplanması ve korunması amacıyla uluslararası soruşturmacıların Gazze’nin tüm bölgelerine girişine derhal izin verilmesini istedi.

Filistin Sivil Savunma ekipleri, Gazze kentinin güneydoğusundaki Zeytun Mahallesi’nde bu ay tek bir noktadan 96 cenaze ve insan kalıntısı çıkardı. Söz konusu bölgenin Kasım 2023’te bombalandığı düşünülüyor.

Çıkarılan cenaze ve insan kalıntıları arasında 58 çocuk ve 23 kadın bulunduğu belirtildi. Kalıntıların büyük bölümünün herhangi bir ekipman olmadan, çıplak ellerle çıkarıldığı, İsrail güçlerinin ise enkazın kaldırılması için gerekli ağır iş makinelerinin bölgeye girişine izin vermemeyi sürdürdüğü aktarıldı.

‘Gazze’nin geniş bölümleri yerle bir edildi’

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri, Gazze Şeridi’nin geniş bölümlerinin “İsrail bombardımanı veya ağır iş makineleri ve patlayıcılarla gerçekleştirilen yıkım ve kaldırma operasyonları sonucunda yerle bir edildiğini” belirtti.

Şimdiye kadar çıkarılan insan kalıntılarının “buzdağının yalnızca görünen kısmı” olabileceği uyarısında bulunan Yüksek Komiser, İsrail güçlerinin bugün konuşlandığı birçok bölgede enkaz altında bulunan ölülerin varlığına dahi saygı gösterilmeden, cenazelerin bulunduğu alanların buldozerlerle yerle bir edildiğini ifade etti.

Yüksek Komiser, Gazze’de yaşanan çatışmalara ilişkin devam eden hukuki süreçler açısından ihlallere dair delillerin korunmasının büyük önem taşıdığını vurgulayarak, uluslararası soruşturmacıların delil toplama çalışmalarına yardımcı olmak üzere Gazze’nin tüm bölgelerine girişine izin verilmesi çağrısında bulundu.

Cenazelerin çıkarılması yıllar sürebilir

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin Filistin topraklarındaki ofisi, Filistin Sivil Savunma ekiplerinin Ekim 2025’te ateşkesin ilan edilmesinden bu yana 800’den fazla cenaze çıkardığını bildirdi. Çalışmaların ekipman, yakıt ve insan gücündeki ciddi eksikliklere rağmen sürdürüldüğü belirtildi.

Ofis, mevcut hızın korunması halinde enkaz altında kalan diğer cenazelerin çıkarılmasının en az 10 yıl daha sürebileceğini, cenazelerin kimliklerinin belirlenmesi için gereken süre de hesaba katıldığında bu sürenin daha da uzayabileceğini kaydetti.

Uluslararası hukuk uyarınca İsrail’in, enkaz altında bulunan insan kalıntılarının bulunması, kimliklerinin belirlenmesi ve ailelerin dini, kültürel inançlarına uygun şekilde onurlu biçimde defnedilmesi için elinden geleni yapması gerektiği belirtildi.

Bunun yerine İsrail’in uygulamalarının, cenazelerin sistematik ve geniş kapsamlı biçimde aranması, çıkarılması ve kimliklerinin belirlenmesine yönelik çalışmaların yürütülmesini neredeyse imkânsız hale getirdiği ifade edildi.

‘Kimlik tespiti araçlarının girişine de engel’

Cenazeler çıkarıldığında dahi ailelerin çoğu zaman yakınlarının kimliğini belirleyemediğine dikkat çekildi. İsrail’in DNA test kitleri ve parmak izi ekipmanları gibi adli kimlik tespit araçlarının Gazze’ye girişini de engellediği belirtilirken, ailelerin kalıntıları fiziksel özelliklere ya da cenazenin bulunduğu bölgeye ilişkin tahminlere dayanarak teşhis etmek zorunda kaldığı aktarıldı.

BM İnsan Hakları Ofisi, bu durumun savaş suçları ve diğer ağır ihlallerden sorumlu kişilerin hesap vermesini sağlamak için gerekli delillerin kaybolması riskini beraberinde getirdiğini belirtti.

Bu durumun aynı zamanda yakınlarından haber alamayan binlerce ailenin zaten içinde bulunduğu korku ve güvensizlik halini daha da uzattığı vurgulandı. Ailelerin çocuklarının, anne ve babalarının, kardeşlerinin ve diğer yakınlarının akıbetini öğrenme, onları onurlu şekilde anma ve adalete ulaşma hakkına sahip olduğu ifade edildi.

BM İnsan Hakları Ofisi, cenazelerin enkazdan çıkarılması ve defnedilmesinin, ölümlerin koşullarının ortaya çıkarılması gerekliliğinin yerine geçmeyeceğini belirtti. Gazze’de etkili soruşturmalar yürütülerek gerçekleşen ihlallerin ortaya çıkarılması ve sorumluların hesap vermesinin sağlanması gerektiği vurgulandı.

Tüm devletlere, Gazze’nin tamamındaki cenazelerin onurlu ve insani koşullarda çıkarılmasını güvence altına almak amacıyla işbirliği ve koordinasyonun güçlendirilmesi için baskı yapma çağrısında bulunuldu.

Ateşkese rağmen saldırılar sürüyor

İsrail güçlerinin Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarını, Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını açık şekilde ihlal ederek sürdürdüğü belirtildi. Salı günü İsrail ateşi sonucu 4 Filistinlinin yaşamını yitirdiği aktarıldı.

Filistinli sağlık kaynakları ayrıca, Gazze kentinin güneyindeki Tel El Hava Mahallesi’nde 17 Kavşağı yakınlarında bir grup Filistinliyi hedef alan İsrail saldırısında yaralanan bir gencin, aldığı yaralar nedeniyle yaşamını yitirdiğini bildirdi.

Gazze Sağlık Bakanlığı, bugün yaptığı açıklamada 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’de 73 bin 789 kişinin yaşamını yitirdiğini, 174 bin 798 kişinin yaralandığını açıkladı.

Bakanlık, son 24 saatte hastanelere 3 cenaze ile 27 yaralının ulaştırıldığını, ateşkesin 11 Ekim 2025’te yürürlüğe girmesinden bu yana ise yaşamını yitirenlerin sayısının 1.375’e, yaralıların sayısının 4 bin 686’ya yükseldiğini belirtti.

Açıklamada ayrıca, sağlık ve kurtarma ekiplerinin ulaşamadığı bölgelerde hâlâ çok sayıda kişinin enkaz altında ve yollarda bulunduğu kaydedildi.