ASMA MUHAMMED

Qamişlo – Kuzey ve Doğu Suriye’de kadın hakları ve kazanımlarının geleceği tartışma konusu olmaya devam ediyor. Demokratik Suriye Güçleri (QSD) ile Suriye geçici yönetimi arasında imzalanan son anlaşma, açık hükümlerin ve bağlayıcı mekanizmaların eksikliği nedeniyle, kadın haklarının sahada ne ölçüde korunacağı ve siyasi ile sosyal karar alma süreçlerine katılımlarının ne kadar garanti edileceği konusunda endişelere yol açıyor.

Cizîr Kantonu Avukatlar Birliği’nden Avukat Jilan Hami, anlaşmanın kadın hakları için hem fırsatlar hem de riskler barındırdığını belirterek, açık yasal metinlerin ve etkili koruma mekanizmalarının yokluğunun kadınların karar alma süreçlerindeki rollerini azaltabileceğini veya sembolik bir düzeye indirebileceğini vurguladı. Jilan Hami, kadın haklarının sürdürülebilir şekilde korunabilmesi için yeni yasaların ve anayasal düzenlemelerin kadınların aktif katılımıyla hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

‘Önceki yönetimlerin eşbaşkanlık yaklaşımı yok’

Jilan Hami, insan hakları perspektifinden bakıldığında, hakların güvence altına alınmasının siyasi niyetlere değil, etkili izleme ve hesap verebilirlik mekanizmalarıyla desteklenmiş açık ve bağlayıcı yasal metinlere bağlı olduğunu vurguladı. Jilan Hami, “Herhangi bir hukuki konuda açık hükümler bulunmaması, hakkı pratikte güvencesiz hale getiriyor ve herhangi bir taahhüt veya anlaşma, yazılı, açık ve askıya alınamaz olmadığı sürece garanti edilemez” dedi. Mevcut anlaşmanın kadın hakları açısından ciddi eksiklikler taşıdığını belirten Jilan Hami, metinde kadınların korunmasına yönelik net bir madde veya mekanizma olmadığını, Özerk Yönetim sistemi içindeki aktif kurum ve merkezlerin rollerinin tanımlanmadığını ve önceki yönetimlerde kadınların güçlenmesine katkıda bulunan eşbaşkanlık yaklaşımının da bulunmadığını açıkladı.

Kadın haklarına yasal güvence

Jilan Hami, bu eksikliklerin kadınların aktif rolü için ciddi bir tehdit oluşturduğunu kaydederek, “Bu durum kadınları bölgedeki karar alma pozisyonlarında temel ortaklardan sınırlı, sembolik bir role dönüştürebilir ve yeni siyasi yöntemlerle ataerkil egemenliğin yeniden canlanmasına veya kadın sorunlarının yalnızca insani müzakere konusu haline gelmesine yol açabilir. Gerçek bir çözüm anlaşmasına geçiş için, üzerinde uzlaşılan tüm noktaların titizlikle belgelenmesi ve tüm kadın haklarının yeni bir anayasada ve açık koruma yasalarında güvence altına alınması gerekiyor. Aksi takdirde kadınlar, karar alma pozisyonlarından dışlanır ve Özerk Yönetim modelinin, diktatörlük ve faşist rejimlere karşı koyma işlevi de zayıflatılmış olur. Bu, ciddi siyasi ve sosyal riskler anlamına geliyor” sözlerine dikkat çekti.

‘Siyasi ve sosyal kazanımlarımızı yeni anayasaya dahil etmeliyiz’

Jilan Hami, sivil toplum örgütlerinin ve kadın hakları gruplarının, kadınların müzakerelerde sadece ikincil bir taraf değil, temel bir taraf olmasını sağlamak için somut yasal adımlar atması gerektiğini kaydetti. Jilan Hami, “Kadın sorunlarını siyasi sürecin ve yeni yasaların ayrılmaz bir parçası haline getirmeliyiz. Kadın haklarını korumak geçici bir mesele değil, bu, sürdürülebilir sosyal güvenliğin temelidir. Suriye genelinde kadınlar için ulusal konferanslar düzenlemeli ve tüm yasal, siyasi ve sosyal kazanımlarımızı yeni yasalar ve anayasalara dahil etmeliyiz” ifadelerinde bulundu.

Yeni slogan: Mücadele Eden Kadınların Örgüleri

Kadınlarla ilgili herhangi bir yasanın değiştirilmesinin veya yürürlükten kaldırılmasının, kadınlar temel ortaklar ve karar vericiler olmadıkça geçersiz olduğunu vurgulayan Jilan Hami, “Rojava Devrimi, ‘Jin, Jiyan, Azad’ sloganıyla kadınlar öncülüğünde gelişti. Kadınlar her zaman mücadelenin kalbi ve omurgası olmuştur ve biz bu mücadeleyi yeni bir sloganla sürdüreceğiz: 'Mücadele Eden Kadınların Örgüleri'. Bu, kadınların rolünün ve kazanımlarının devamlılığını garanti altına almak ve onları her düzeyde korumak için gerçek bir yasal ve hak temelli devrimi gerektirir" diyerek sözlerini tamamladı.