Haber Merkezi- Afganistan'da 2026 üniversite giriş sınavı (Kankur) sonuçlarının açıklanmasının ardından binlerce erkek aday devlet üniversitelerine yerleşme hakkı kazandı. Son dört yıldır eğitim ve üniversite sınavına erişimi engellenen binlerce kız öğrenci ise temel eğitim haklarından bir kez daha mahrum bırakıldı.

Taliban'ın Ulusal Sınavlar İdaresi, bu yıl 74 bin 500 adayın yükseköğretim kurumlarına yerleştiğini duyurdu. Ancak önceki üç yılda olduğu gibi bu yıl da hiçbir kız öğrencinin Kankur sınavına katılmasına izin verilmedi. Karar, kız çocuklarının ortaöğretim ve üniversite eğitimine yönelik yasağın sürdürülmesiyle birlikte uygulanmaya devam ediyor.

Dört yıldır eğitim hakkından mahrumlar

Taliban'ın 2021'de yönetime el koymasının ardından altıncı sınıfın üzerindeki kız öğrencilerin okula devam etmesi yasaklandı. Daha sonra üniversitelerin kapıları da kadınlara kapatıldı ve kız öğrencilerin üniversite giriş sınavına katılması engellendi.

Böylece yıllarca üniversiteye hazırlanarak emek veren binlerce genç kadın, sınava girme fırsatı dahi bulamadan yükseköğretimden dışlanmış oldu.

Eğitim alanında çalışan aktivistler, bunun yalnızca eğitim hakkının ihlali olmadığını, aynı zamanda Afganistan nüfusunun yarısının bilim, uzmanlık ve ülkenin kalkınma süreçlerinden sistematik biçimde dışlanması anlamına geldiğini belirtiyor.

Uzun vadeli sonuçlar uyarısı

Kadın hakları savunucuları, uygulanan politikaların Afganistan'ın geleceği üzerinde ciddi sonuçlar doğuracağı uyarısında bulunuyor.

Aktivistlere göre kadınların yükseköğretimden uzaklaştırılması eğitim, sağlık, tıp ve kamu yönetimi gibi alanlarda nitelikli insan gücünü azaltacak, ekonomik ve toplumsal eşitsizlikleri ise daha da derinleştirecek.

Ayrıca yıllarca üniversite hayali kuran genç kızların geleceklerine ilişkin belirsizlik yaşamasının ruh sağlıkları üzerinde de ağır etkiler bıraktığına dikkat çekiliyor.

Uluslararası topluma eleştiri

Üniversite sınavı sonuçlarının açıklanmasının ardından kadın hakları savunucuları uluslararası toplumun tutumunu da eleştirdi.

Aktivistler, son dört yılda uluslararası tepkilerin büyük ölçüde açıklamalar ve endişe mesajlarıyla sınırlı kaldığını, Afgan kız çocuklarının eğitim hakkını güvence altına alacak somut adımların atılmadığını ifade etti.

Onlara göre Taliban üzerindeki uluslararası baskının yetersiz kalması, kız çocuklarının eğitimden dışlanmasının kalıcı bir politikaya dönüşmesine yol açtı.

Cumhuriyetçi Kadınlar Ağı'ndan tepki

Afganistan Cumhuriyetçi Kadınlar Ağı da sınav sonuçlarının açıklanmasının ardından yayımladığı açıklamada, kız öğrencilerin üniversite giriş sınavından dışlanmasını kınadı ve bunu kadınların temel insan haklarından sistematik biçimde mahrum bırakılmasının bir örneği olarak değerlendirdi.

Açıklamada, kız çocuklarının yükseköğretimden uzak tutulmasının yalnızca bireysel geleceklerini değil, Afganistan'ın bilimsel, ekonomik ve toplumsal kapasitesini de onarılması güç biçimde zayıflatacağı vurgulandı.

Ağ, uluslararası topluma, insan hakları örgütlerine, medya kuruluşlarına ve Afganistan halkına kız çocuklarının eğitim hakkının korunması için somut ve etkili adımlar atma çağrısı yaptı.

Erkek öğrencilerin isimleri üniversiteye yerleşenler listesinde yer alırken, sınava katılma hakkı dahi tanınmayan binlerce kız öğrencinin adı bu yıl da listelerde yer almadı. Gözlemcilere göre bu durum, günümüz Afganistan'ında cinsiyete dayalı ayrımcılığın en açık örneklerinden biri olmayı sürdürüyor.