Haber Merkezi- İran’daki genel halk ayaklanmasının üzerinden neredeyse dört hafta geçmesine rağmen, hükümet baskıyı daha da artırıyor. Protestocuların katledilmesi, kimyasal gaz kullanımı, internetin ülke genelinde kesilmesi ve zorla itirafların artırılmasıyla hükümet, protestoları bastırmaya ve halk direnişini kırmaya çalışıyor.

İnsan hakları örgütlerinin raporlarına göre, bir grup doktor ve adli tıp uzmanı, bu baskı sürecinde tıbbi uygulama, tarafsızlık ve otopsi standartlarının sistematik olarak ihlal edildiği konusunda uyarıda bulundu. Onlara göre yaralılar ve yaşamını yitirenlerin videoları ve görüntüleri, tekrarlayan tıbbi ihlallerin örüntüsünü gösteriyor. İnsanlara yaşamlarını yitirmeden önce müdahalelerin resmi merkezler dışında yapılması, vurulmuş kişilerin tedavisiz bırakılması, cenazelerde sıra dışı kesikler ve şiddet izlerinin tespit edilmesi ihlaller arasında sayılıyor.

Doğu bölgelerinde direniş ve baskı

Kürdistan İnsan Hakları Ağı, Kirmaşah, Tahran, Karac ve Abadan’daki halk protestoları sırasında hayatını kaybeden yedi kişinin kimliğinin doğrulandığını açıkladı. Bu açıklamayla birlikte, ağın şimdiye kadar kayıt altına aldığı Kürt halkından katledilenlerin sayısının 65’e ulaştığı, hayatını kaybedenlerden 6’sının çocuk olduğunu ortaya konuyor. Raporlara göre, bu kişiler çoğunlukla askeri ve güvenlik güçlerinin doğrudan ateşiyle hayatını kaybetti ve birçok kişi, doğu bölgelerinde veya İran’ın diğer yerlerinde acımasız şiddete maruz kaldı. Raporlara tespit edilen vakalar şöyle geçti:

“*26 yaşındaki bir Kirmaşanlı Kürt, savaş mermisiyle katledildi ve cenazesi 13 Ocak’ta defnedildi.

*Kirmaşah’da bir vatandaş dükkanını kapatırken vuruldu ve yaşamını yitirdi.

*21 yaşındaki Melika Dastyab, Devrim Muhafızları tarafından katledildi; cenazesi Dalaho’da defnedildi.

*Kirmaşah’da engelli kız kardeşine bakmakla yükümlü bir Kürt, protestolar sırasında vuruldu ve yaşamını yitirdi.

*33 yaşındaki Mehranlı bir kişi Abadan’da sırtından vuruldu; cenazesi 5 gün sonra ailesine teslim edildi.

*Selmaslı bir Kürt Tahran’da vuruldu ve gözaltında hayatını kaybetti; ailesi ölüm nedeninin işkence mi yoksa mermi yarası mı olduğunu hala bilmiyor.”

Zorla itiraf ve gözaltılar
Eş zamanlı olarak, son raporlar, Tahran Tıp Fakültesi öğretim üyesi ve adli tıp uzmanı Dr. Şemsi Abbasali-Zade’nin güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındığını ve ciddi beyin travması geçirdiğini gösteriyor. Şemsi Abbasali-Zade, 2022 protestolarına katıldığı ve halkın haklarını savunduğu için eğitim ve tedavi faaliyetlerinden uzaklaştırılmıştı.

Ayrıca, 8 Ocak 2026’da 38 yaşındaki Semira Bahrami ve 18 yaşındaki kızı Abrisham, Bam’daki evlerinde güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı ve halen akıbetleri bilinmiyor. Yerel kaynaklara göre tüm mal varlıkları, arabaları, evleri ve banka hesapları da el konuldu.

Yeni yayımlanan bir video, İran güvenlik güçlerinin Vekilabad Bulvarı’nda barışçıl protestoculara doğrudan savaş silahlarıyla ateş ettiğini gösteriyor. Aynı bölgede birçok kişi yaşamını yitirdi ve yaralandı. Son günlerde, Qom, Talesh, Sabzevar ve Shahrreza’da aralarında kadınların da bulunduğu en az 7 protestocu gözaltına alındı. Yaklaşık 200 kişi ise Kürdistan ve Rojhilat’ın çeşitli şehirlerinde güvenlik güçleri tarafından tutuklandı.

Hükümet medyası, bu kişileri cami, banka ve devlet binalarını yakmakla suçladı. Gözaltına alınanların bazılarının itiraf videoları yayımlandı.

İnfazlar ve bilgi akışının engellenmesi
Herana Haber Ajansı’na göre, ülke çapındaki protestolar ve internet kesintisi sırasında, 21 Ocak 2026’da cezaevlerinde 12 tutuklu idam edildi. BBC, İran’daki protestolarda yaşamını yitirenlerin yüzlerce fotoğrafına ulaştığını ve 326 kişinin kimliğini doğruladığını bildirdi. Yaşamını yitirenlerin 18’inin kadın olduğu belirtildi. Birçok cenaze, yaralanmaların şiddeti nedeniyle tanınamaz durumdaydı ve bazıları kodlandı. BBC, bu görüntülerin oldukça rahatsız edici olduğunu ve bu sayının yalnızca küçük bir kısmını gösterdiğini vurguladı.

Ülke genelinde internet kesintisi
İran rejimi, interneti keserek ülkeyi benzeri görülmemiş bir iletişim karanlığına sürükledi. Devlet yayın kuruluşu, 20 Ocak 2026’da 40.000 Starlink terminalinin bloke edildiğini duyurdu. İnternet 8 Ocak’tan beri büyük ölçüde kesildi; yalnızca sınırlı “beyaz SIM kartlar” üzerinden bazı dış kamuoyu yönetimleri sağlandı.