Haber Merkezi- İran Meclisi, “Yabancı istihbarat servislerinin, devletlerinin veya kurumlarının nüfuzuna karşı mücadele” tasarısını görüşmeye devam ediyor. Meclis üyeleri, son oturumda tasarının 30 ve 31’inci maddelerini kabul etti. Milletvekilleri ayrıca tasarının 3’üncü maddesine eklenen bir fıkrayla, tasarıda tanımlanan suçları işlemek amacıyla anlaşan kişilere verilecek cezaların artırılmasını kararlaştırdı.

Kabul edilen 30’uncu maddeye göre, tasarı kapsamındaki suçların bir tüzel kişinin imkanları veya adı kullanılarak, o kuruluşun amaçları doğrultusunda ya da talimatı ve yararı çerçevesinde işlenmesi durumunda mahkeme, suçu işleyen kişiye verilecek cezaya ek olarak tüzel kişiyi de cezalandırabilecek. Gerekli görülmesi halinde kuruluşun feshedilmesine de hükmedilebilecek. Maddede ayrıca cezai sorumluluğu bulunmayan üçüncü kişilerin haklarının ve kuruluşun feshedilmesinin ardından işçilerin alacaklarının korunmasına ilişkin hükümler de yer alıyor.

Cezalar arttırılıyor

Tasarının 31’inci maddesi ise faillerin cezai sorumluluğunu, suçun niteliğini ve yabancı bir görevlinin bağlantısını, desteğini, eğitimini, yönlendirmesini veya denetimini bilip bilmediklerinin tespit edilmesine bağlıyor. Bununla birlikte madde, suç teşkil eden davranışın dikkatsizlik veya ihmalkarlık sonucu gerçekleşmesi ve güvenliğe ya da ulusal çıkarlara zarar vermesi durumunda beşinci veya altıncı derece ceza öngörüyor.

Tasarının 3’üncü maddesine eklenen fıkraya göre, iki veya daha fazla kişinin tasarı kapsamındaki suçları işlemek amacıyla anlaşması halinde, her birine verilecek ceza “toplumsal yaygınlık” ölçütü dikkate alınarak bir veya iki derece artırılacak. Ancak karar metninde bu yaygınlığın nasıl ölçüleceğine ilişkin açık bir tanım veya kriter bulunmuyor.

Kapsam ve uygulanmasında soru işaretleri var

Tüzel kişilerin cezai sorumluluk kapsamına alınması ve dikkatsizlik ya da ihmal sonucu ortaya çıkan davranışlara da ceza öngörülmesi, “toplumsal yaygınlık” gibi belirsiz ölçütlerle birlikte suç ve cezaların kapsamı ile öngörülebilirliği konusunda soru işaretlerine yol açıyor. Hukukçu Kambiz Norouzi de bu düzenlemelerin kabul edildiği gün yayımlanan değerlendirmesinde, “nüfuz” kavramının tanımındaki belirsizliği ve tasarının kapsamına giren faaliyetlerin genişliğini temel sorunlar arasında gösterdi.

Yabancı nüfuzuyla mücadele tasarısının önceki maddelerinde de medya alanındaki işbirlikleri, bilgi paylaşımı, bilimsel ve kültürel faaliyetler ile yabancı kişi ve kurumlarla iletişim, önerilen kısıtlama ve cezaların kapsamına alınmıştı.

Hak savunucularından uyarı

İran İnsan Hakları Merkezi daha önce yaptığı açıklamada, düzenlemelerin geniş kapsamının ifade özgürlüğünü, bilgi dolaşımını ve sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerini etkileyebileceği uyarısında bulunmuştu.

Son kabul edilen maddeler, tasarının Meclis’teki görüşme sürecinin bir parçasını oluşturuyor. Maddelerin kabul edilmesi, düzenlemenin henüz yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Meclis’teki görüşmeler tamamlandıktan sonra tasarının nihai metni, görüş bildirmesi için Anayasayı Koruyucular Konseyi’ne gönderilecek.