Haber Merkezi - İran’da resmi işsizlik oranı yaklaşık yüzde 7 seviyesinde seyretse de ekonomistler ve sosyal politika uzmanları, bu oranın ülkedeki çalışma hayatının gerçek durumunu tek başına ortaya koymadığını belirtiyor. Uzmanlara göre ekonomik katılımın gerilemesi, sanayi sektöründeki istihdam kayıpları ve çalışanların kayıt dışı işlere yönelmesi, işsizlik verileriyle günlük yaşam arasındaki farkı büyütüyor.

İran İstatistik Merkezi’nin verilerine göre, yılın ilk üç ayında yaklaşık 630 bin sanayi işi ortadan kalktı. İran Ticaret Odası’ndan üst düzey bir yetkili ise ülkedeki net istihdamın yaklaşık 500 bin kişi azaldığını ve ekonomik katılım oranının da yaklaşık 1,5 puan gerilediğini açıkladı.

Kadınlar çalışma yaşamından çekiliyor

Kadınların işgücüne katılımında da belirgin bir düşüş yaşandı. Kadınların ekonomik katılım oranının bir önceki yıl yüzde 16 seviyesindeyken, bu yılın başında yüzde 11'e gerilediği bildirildi.

Razi Üniversitesi Ekonomi Fakültesi öğretim üyesi Sohrab Delangizan, savaşın ekonomik sonuçlarına ilişkin bir araştırmaya dayanarak, savaş nedeniyle doğrudan işini kaybedenlerin sayısının 450 bini aştığını belirtti.

Resmi işsizlik hesabı gerçek tabloyu gizliyor

Uzmanlar söz konusu verilerin mutlaka yanlış olduğu görüşünde değil. Asıl sorunun, işsizliğin nasıl tanımlandığı ve hesaplandığı olduğunu belirtiyorlar.

Çalışma ilişkileri ve sosyal güvenlik uzmanı Mehrdad Darani'ye göre, mevcut tanım kapsamında haftada yalnızca bir saat çalışan kişi bile istihdam edilmiş kabul ediliyor. Bu nedenle geçici, düşük gelirli, verimsiz veya kayıt dışı işler de istihdam rakamlarına dahil ediliyor. Mehrdad Darani, bu yöntemin işçilerin istikrarlı ve kayıtlı işlerden koparak güvencesiz çalışma biçimlerine yönelmesini görünmez hale getirdiğini belirtiyor. Bir fabrikadan ayrılarak internet üzerinden taksi şoförlüğü yapan, aracılık faaliyetlerine yönelen, kripto para alım satımıyla geçimini sağlamaya çalışan veya yarı zamanlı işlerde çalışan bir kişi resmi istatistiklerde hala “çalışan” olarak değerlendiriliyor.

Bir yılda yaklaşık 1 milyon sigortalı azaldı

Mehrdad Darani, son bir yılda İran Sosyal Güvenlik Kurumu'na prim ödeyenlerin sayısında yaklaşık 1 milyon kişilik düşüş yaşandığına da dikkat çekti. Bu durumun istihdam yapısında önemli bir değişime işaret ettiğini söyleyen Mehrdad Darani, söz konusu kişilerin bir bölümünün yeniden çalışmaya başlamış olsa bile önemli bir kısmının kayıt dışı, hizmet, aracılık veya yarı zamanlı işlere yönelmiş olabileceğini ifade etti.

Uzman, özellikle sanayi ve tarım sektörlerinde düzenli ve kayıtlı istihdamın gerilemesinin yalnızca işsizlik sorununa yol açmadığını, aynı zamanda çalışanların gelirlerini, iş güvencesini ve uzun vadede emeklilik fonlarının mali yapısını da etkileyebileceğini vurguladı.

Mehrdad Darani, istihdam, yoksulluk, refah ve ekonomik katılım alanlarında kullanılan göstergelerin güncellenmesi gerektiğini belirterek, mevcut tanımlar değiştirilmediği sürece resmi istatistiklerin İran’daki çalışma hayatının gerçek durumunu tam olarak ortaya koyamayacağını söyledi.