ASMA MUHAMMED

Qamişlo – Suriye’nin geçirdiği hassas geçiş süreci ve ülkenin geleceği ile kurumlarının yeniden inşasına dair siyasi ve insan hakları tartışmalarının yoğunlaşmasıyla birlikte, adalet, eşitlik ve eşit vatandaşlık temelinde kapsayıcı bir siyasi ve anayasal sürecin yeniden şekillendirilmesi çağrıları artıyor. Bu kapsamda, toplumun tüm bileşenlerinin katılımını esas alan bir yapı talep ediliyor. Kadınların ise geçiş adaleti süreçlerine ve anayasa taslağının hazırlanmasına etkin biçimde dahil edilmesi gerektiği vurgulanırken, kadınlar, Suriye’nin geleceğinin inşasında temel ortaklar olarak görülmeyi talep ediyor.

Geçiş adaleti ve kadınların rolü

Demokratik Suriye Meclisi (MSD) Başkanlık Konseyi üyesi Şira Osi, ülkede yaşanan derin dönüşümlerin, hesap verebilirlik ve hukukun üstünlüğüne dayalı bir devlet inşası için geçiş dönemi adaletini ulusal önceliklerin merkezine taşıdığını belirtti. Ancak Şira Osi’ye göre, Suriyeli kadınlar bu sürecin şekillendirilmesinde gerçek ve aktif ortaklar olmadıkça, sağlanacak adalet eksik ve yetersiz kalacaktır.

Şira Osi, Baas rejiminin yıkılmasının ardından geçen yılların, Suriye devrimindeki öncü rollerine rağmen kadınların sürekli olarak ötekileştirilmesiyle kendini gösteren, geçiş dönemi adaletine yaklaşımda temel kusurları ortaya koyduğunu belirtti. Şira Osi, “Kadınlar halk ve insani hareketin ön saflarında yer aldılar ve çeşitli alanlarda etkili bir şekilde katkıda bulundular. Önceki anayasalar, 2012 Anayasası da dahil olmak üzere, kadınların özlemlerini yansıtmadı, aksine kadın haklarını kısıtlayan, kamusal yaşamda ve karar alma pozisyonlarında varlıklarını zayıflatan kişisel statü yasaları aracılığıyla ayrımcılık biçimleri benimsendi” diye belirtti.

Temsilde zayıflık ve sembolik katılım

Şira Osi, Suriyeli kadınların rejim sonrası döneme dair umutlarının, eşit vatandaşlık ve hakları güvence altına alan bir anayasa temelinde yeni bir sistem kurma beklentisinin hayal kırıklığına dönüştüğüne dikkat çekti. Şira Osi, “Bunun en önemli nedeni, kadınların ulusal konferanslardan sürekli dışlanması, yönetim kurumlarında zayıf temsil edilmesi ve gerçek bir ortaklık yerine sembolik bir varlıkla sınırlı tutulmasıdır. Ayrıca yürütme ve yasama organlarındaki sınırlı kadın temsili, kadınları güçlendirmeye yönelik ciddi bir siyasi irade eksikliğini açıkça ortaya koymaktadır” şeklinde konuştu.

Anayasa kadın haklarını güvence altına almalı

Suriye anayasasının sadece biçimsel bir çerçeve değil, kadın hakları için gerçek bir garanti olması gerektiğini vurgulayan Şira Osi, “Anayasa, her türlü cinsiyet ayrımcılığını ortadan kaldırmaya, kadınlara yönelik ihlalleri, şiddeti sona erdirmeye, kadınların siyasi, diplomatik hayata ve karar alma pozisyonlarına tam katılımını sağlamaya dayanmalıdır. Kadınları gerçekten sürece entegre etmeyen herhangi bir geçiş süreci, krizi yeniden üretmekten başka bir sonuç doğurmaz ve gelecekteki dengesizliklere zemin hazırlar” diye ekledi.

Rojava deneyimi örnek gösterildi

Kuzey ve Doğu Suriye deneyimine dikkat çeken Şiro Osi, “Rojava deneyimi, kadınların kurumsal eşit katılımını ve haklarını savunan aktif kadın yapılarıyla güçlendirilmesini sağlayan örgütsel ve kurumsal modellerin mümkün olduğunu göstermiştir. Bu kazanımlar geri döndürülemez bir temel oluşturmuştur ve Suriyeli kadınlar artık geçmişe dönüşü ya da dışlayıcı politikaların yeniden ortaya çıkmasını kabul etmeyecektir” ifadelerinde bulundu.

Kadınlar eşit ortaklık talep ediyor

Suriye geçici yönetimini kadınlara yönelik politikalarını gözden geçirmeye ve kadınların bir sonraki aşamayı şekillendirmede etkin biçimde yer almasını sağlamaya çağıran Şira Osi, demokratik ve çoğulcu bir Suriye inşa etmenin, kadınların toplum ve devlet inşasında marjinal veya sembolik bir unsur olarak değil, tam ortaklar olarak rolünü tanımayı gerektirdiğini vurguladı. Şira Osi sözlerinin sonunda, “Büyük fedakarlıklar yapan Suriyeli kadınlar, çoğulculuğa, adalete ve tüm bileşenlerin haklarının korunmasına dayalı demokratik bir devlet inşa etme mücadelesine devam ediyor” dedi.