Haber Merkezi - İklim krizi artık yalnızca buzulların erimesi ya da sıcaklık artışı gibi çevresel bir olgu olmaktan çıkarak, cinsiyetler açısından tarafsız olmayan insani ve toplumsal bir krize dönüştü. Kadınlar ve kız çocukları, iklim değişikliğinin yarattığı yıkımın en ön safında yer alıyor.

BM Kadın Birimi’nin (UN Women) son verilerine göre dünya genelinde en az 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu -yani dünyadaki tüm kadın ve kız çocuklarının üçte birinden fazlası- yüksek iklim krizi riski, ekonomik güvencesizlik ve cinsiyet eşitsizliğinin iç içe geçtiği bölgelerde yaşıyor.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP 31) ile eş zamanlı yayımlanan "İklim Krizi Çağında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği" başlıklı raporda; krizin ortaya çıkmasında en az paya sahip olan ülkelerdeki kadın ve kız çocuklarının, bu krizin bedelini en ağır ödeyen kesimlerin başında geldiği vurgulandı.

Yoksulluk ve gelir kaybı derinleşiyor

Rapora göre mevcut gidişatın sürmesi halinde, en kötü senaryoda iklim değişikliği 2050 yılına kadar 141 milyon kadın ve kız çocuğunu daha derin yoksulluğa sürükleyebilir. 24 ülkenin verilerine dayanan inceleme, sıcaklıktaki her 1 derecelik artışın kadınların gelirinde erkeklere oranla yüzde 34 daha fazla düşüşe yol açtığını ortaya koyuyor. Rapor bu uçurumu, ürün kayıplarının ardından kadınların tarım dışı alanlara yönelme ya da göç etme imkanlarının kısıtlı olmasına bağlıyor.

Kuraklık cinsel şiddet riskini artırıyor

İklim krizinin etkileri yalnızca geçim kaynakları ve gelirle sınırlı kalmıyor. 14 ülkedeki verileri değerlendiren BM Kadın Birimi, şiddetli ve uzun süreli kuraklığa maruz kalmanın genç kadın ve kız çocuklarının cinsel şiddete maruz kalma olasılığını yüzde 21 oranında artırdığını açıkladı. Kaynak kıtlığı, zorunlu göç ve geçim kaynaklarının yok olmasının, cinsiyete dayalı şiddeti besleyen temel dinamikleri daha da ağırlaştırdığı uyarısı yapıldı.

Görünmeyen emek ve su krizi

Ücretsiz bakım emeğinin katlanarak artması da krizin kadınlar üzerindeki bir diğer ağır faturası. Rapora göre evinde suya erişimi olmayan 1,8 milyar insanın üçte ikisinde su teminini kadınlar sırtlıyor. Kuraklık, su kıtlığı ve doğal afetlerin yarattığı tahribat; kadınların hem ev içi ihtiyaçları karşılamak hem de krizden etkilenen aile bireylerine bakmak için harcadığı zamanı ve üzerindeki baskıyı artırıyor.

Toplumsal cinsiyet duyarlı iklim finansmanı

Politika metinlerinde bu eşitsizliklere yer verilse de söylem ile eylem arasındaki derin uçurum sürüyor. Ülkelerin yüzde 73’ü ulusal iklim planlarında cinsiyete dayalı risklerden söz etse de bu planların yalnızca üçte birinden biraz fazlası konuyu bütüncül bir yaklaşımla ele alıyor. Öte yandan iklim politikalarının belirlendiği karar alma mekanizmalarında kadınların temsiliyeti oldukça sınırlı; dünya genelinde enerji sektöründeki bakanlık koltuklarının yalnızca yüzde 12’sinde kadınlar yer alıyor.

BM Kadın Birimi; kadınların ekonomik kaynaklara ve fırsatlara eşit erişimini güvence altına alan, karar alma süreçlerine etkin katılımını sağlayan ve çevre hakkı savunucularını destekleyen "toplumsal cinsiyet duyarlı iklim finansmanı" çağrısında bulundu.

Kurum, iklim politikalarında kadınların ve kız çocuklarının yalnızca "kırılgan ve savunmasız gruplar" olarak kodlanmaması gerektiğini vurgulayarak; krizle mücadele stratejilerinin tasarımından uygulanmasına kadar her aşamada kadınların söz ve yetki sahibi özneler olarak yer alması gerektiğinin altını çizdi.