BAHARİN LEHİB

Afganistan- Afganistan’da kadınlar son yıllarda aile içi şiddet ve katliamdan eğitim, çalışma ve toplumsal yaşama katılım haklarından mahrum bırakılmaya kadar çok sayıda şiddet ve kısıtlamayla karşı karşıya kalıyor. Taliban’ın yeniden iktidara gelmesinin ardından kadınları koruyan birçok yasal ve kurumsal mekanizmanın zayıflatıldığı veya ortadan kaldırıldığı, getirilen kısıtlamalar ve cezalandırılma korkusunun da kadınların özgürlüğü ve güvenliği üzerinde etkili olduğu belirtiliyor.

Kadınlara yönelik şiddet ve katliam vakalarının korku, aile ve toplumsal baskılar, koruyucu kurumların bulunmaması ve adalete erişimde yaşanan zorluklar nedeniyle tam olarak raporlanamadığı ifade ediliyor. Bu nedenle mevcut verilerin eksik olması, Afganistan’da kadınlara yönelik şiddetin boyutunun tam olarak ortaya konulmasını zorlaştırıyor.

Kadınların ruhsal durumunun da kaygı verici olduğu belirtiliyor. Birleşmiş Milletler’in verilerine göre 2025 yılında araştırmaya katılan kadınların yaklaşık yüzde 75’i ruh sağlığını kötü veya çok kötü olarak değerlendirdi. Raporlarda aile içi şiddet, yoksulluk, toplumsal izolasyon ve şüpheli kadın ölümleri arasındaki bağlantıya da dikkat çekildi.

En az 20 kadın ve 5 çocuk katledildi

Bununla birlikte güvenilir verilerin yetersizliği ve bazı vakaların kayıt altına alınmaması nedeniyle Afganistan’da kadın katliamları ve şüpheli ölümlerin gerçek sayısının bilinmediği belirtildi. Basına yansıyan haberlere göre üç aylık dönemde en az 20 kadın ve 5 çocuk katledildi. Aynı dönemde 5 kadın şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi.

28 Haziran: Belh vilayetinin merkezi Mezar-ı Şerif kentinde genç bir çift, gece saatlerinde kadının boşandığı erkek tarafından katledildi.

29 Haziran : Pakistan’ın Kunar, Paktia ve Paktika vilayetlerine yönelik askeri saldırılarında kadın ve çocukların da aralarında bulunduğu 36 sivil hayatını kaybetti.

29 Haziran: Faryab vilayetinin Hoca Namusa ilçesindeki bir kadın evli olduğu erkek tarafından katledildi.

29 Haziran: 25 yaşındaki bir kadının, Herat vilayetindeki Taliban hapishanesinde zehirli madde içerek intihara sürüklendi.

4 Temmuz: Badgis vilayetinin Zaranj kentinde 8 yaşındaki bir kız çocuğu dini okulda tecavüze uğradıktan sonra yaşamını yitirdi.

23 Temmuz: Daykundi vilayetinin Sangtahte Bandar ilçesinde 21 yaşındaki Halime, babası olan erkek tarafından katledildi.

7 Ağustos: Gazni vilayetinin Andar ilçesinde yeni evlenmiş bir kadın, evli olduğu erkek tarafından darp edilerek katledildi. Olayda kadının erkek kardeşi de yaşamını yitirdi.

7 Ağustos: Herat’ta bir kız çocuğu evinde katledildi.

11 Ağustos: Paktika vilayetinin Bermel ilçesinde orta yaşlı bir kadının cenazesi bulundu. Kadının vücudunda taş darbelerine bağlı izler olduğu bildirildi.

12 Ağustos: Kandahar kentinde bir kadın ve eşi evlerinde katledildi.

21 Ağustos: Bir kadının iki ay önce bir Taliban mensubu tarafından kaçırıldığı ve zorla bu kişiyle evlendirildiği bildirildi. Kadın, Sar-e Pol vilayetinin Gosfandi ilçesinde aynı Taliban mensubu tarafından darp edilerek katledildi.

22 Ağustos: 18 yaşındaki Sünni bir genç kadın, Şii bir erkekle yaptığı evliliğin feshedilmesi için Taliban’ın “İyiliği Emretme ve Kötülükten Sakındırma” birimine bağlı kişiler tarafından baskı gördükten sonra Herat’ta şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi.

25 Ağustos: Host vilayetinin İsmail Hêl ilçesinde hamile bir kadının, aile içi şiddet nedeniyle şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdiği belirtildi.

25 Ağustos: Daykundi vilayetinin Miramor ilçesinde 25 yaşındaki bir kadın, boşandığı erkekle mehir ödemesi konusunda yaşadığı anlaşmazlığın ardından katledildi.

26 Ağustos: Host vilayetinde bir kadın, evli olduğu erkek tarafından katledildi.

27 Ağustos: Helmand vilayetinin Sangin ilçesinde görevinden alınan kadın bir ebe, şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi.

29 Ağustos: Herat kentinin 12. bölgesinde 6 yaşındaki Meryem’in cenazesi bulundu.

31 Ağustos: 5 yaşındaki Fatıma’nın kaybolmasının ardından cenazesine Kabil’de ulaşıldı.

3 Eylül: Nuristan vilayetinin Nurgram ilçesinde 17 yaşındaki bir genç kadın, aile üyelerinden bir erkek tarafından katledildi.

3 Eylül: Badgis vilayetinin Kale-i Nev ilçesinde 15 yaşındaki bir kız çocuğu, aile içi şiddet nedeniyle şüpheli bir şekilde yaşamını yitirdi.

17 Eylül: Logar vilayetinin Abçekan bölgesinde 20 yaşındaki bir kadının cenazesi bulundu.

18 Eylül: Faryab vilayetinde genç bir kadının cenazesi bulundu.

21 Eylül: Kapisa vilayetinin Tagab ilçesinde üç kadın ve bir çocuğun bulunduğu dört kişilik bir aile, evlerinde katledildi.

Kadınların güvenliği konusunda kaygılar

Afganistan’da kadınların maruz kaldığı şiddetin önemli bir bölümünün aile içi ve toplumsal baskılar nedeniyle görünür hale gelmediği belirtilirken, Taliban yönetimi altında kadınların adalete ve koruyucu mekanizmalara erişiminin de ciddi biçimde kısıtlandığı ifade ediliyor.

Kadınların eğitim, çalışma ve toplumsal yaşama katılımına yönelik kısıtlamaların yanı sıra aile içi şiddet, zorla evlendirme, cinayet ve intihar vakalarının devam etmesi, ülkede kadınların güvenliği konusundaki endişeleri artırıyor.