Cezayir- Cezayir Bağımsız Seçim Otoritesi, belediye meclisi seçimlerinde aday listelerinin oluşturulmasına ilişkin şartları açıkladı. Buna göre nüfusu 20 binden fazla olan belediyelerde seçimlere katılacak listelerde adayların üçte birinin kadınlardan oluşması gerekiyor.

Otoritenin, belediye ve vilayet halk meclislerinin üyelerinin seçimi kapsamında adaylarda aranacak şartlar, aday listelerinin oluşturulması ve adaylıkların onaylanmasına ilişkin yayımladığı açıklamada, seçimlere katılan listelerin belirlenen kriterlere uymaması halinde reddedilebileceği belirtildi.

Açıklamaya göre listelerin üçte birinin kadın adaylara ayrılması gerekiyor. Ancak bu zorunluluk yalnızca nüfusu 20 binin üzerinde olan belediyelerde uygulanacak. Bunun yanı sıra adaylıkların en az yarısının, seçim günü itibarıyla 40 yaşını doldurmamış kişilere ayrılması şartı bulunuyor.

Kadın kotasında istisna tartışması

Kadın adaylara ayrılan kontenjan konusunda ise listelere istisnai bir imkan tanındı. Buna göre aday listeleri, bazı belediyelerin yerel özelliklerini gerekçe göstererek yüzde 33'lük kadın kotasından muaf tutulmak için Bağımsız Seçim Otoritesi'ne başvurabilecek.

Bu düzenleme, Cezayir siyasi arenasında kadınların siyasi temsiline ilişkin yeni bir tartışma başlattı. Analistler ve aktivistler, uygulamanın sonuçları konusunda iki farklı görüşte birleşiyor.

Bazı çevreler, muafiyet imkanını siyasi partiler ve bağımsız aday listeleri açısından yerel koşullara uyum sağlayan gerçekçi ve pratik bir kolaylık olarak değerlendirirken, diğerleri uygulamanın kadınların elde ettiği siyasi kazanımları geriye götürebileceği görüşünde.

‘Muafiyet kolay bir seçeneğe dönüşebilir’ endişesi

Gözlemciler, istisnanın kapsamının genişlemesinin seçilmiş meclislerde ve yasama kurumlarında kadınların temsil oranının zaman içerisinde azalmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Endişeler yalnızca kadın adayların sayısıyla sınırlı kalmıyor. Uygulamanın siyasi partiler ve bağımsız listelerin kadınların siyasete dahil edilmesine yönelik çabalarını da etkileyebileceği belirtiliyor.

Bu çerçevede, muafiyet talebinin siyasi oluşumlar açısından “kolay bir seçenek” haline gelmesinden ve kadın aday bulma, yetiştirme ve siyasi yapılara dahil etme yükümlülüğünden kaçınmak için yasal bir gerekçe olarak kullanılmasından endişe ediliyor.

Hak savunucularına göre böyle bir durum, kadınların seçim süreçlerine ve parti örgütlenmelerine gerçek anlamda dahil edilmesini zayıflatabilir ve kadınların siyasi katılımını teşvik etmek amacıyla oluşturulan yasal düzenlemelerin etkisini azaltabilir.

Uygulama daha önce de kullanıldı

Söz konusu istisnai düzenleme, Cezayir’in seçim tarihinde ilk kez uygulanmıyor. Yetkililer daha önce de benzer bir yönteme başvurdu. Özellikle 2021'de parlamento seçimlerine ilişkin seçim yasasında yapılan değişiklikler sırasında, siyasi partilerin ve bağımsız aday listelerinin zorunlu kadın kotasıyla ilgili engeli aşabilmelerine yönelik izin mekanizması oluşturulmuştu.

Yeni düzenleme, bu geçmiş uygulamayla birlikte değerlendirildiğinde Cezayir’de kadınların siyasi temsili konusunda kota ve istisna mekanizmalarının nasıl uygulanacağına ilişkin tartışmaların önümüzdeki dönemde de devam edeceğine işaret ediyor.