Haber Merkezi- Son bir hafta içerisinde İran’da idam cezalarının infazı, ağır hapis ve idam cezalarının verilmesi, yurttaşların gözaltına alınması ve akıbetlerinden haber alınamaması, iş yerlerinin mühürlenmesi ile sivil ve siyasi aktivistler üzerindeki baskılara ilişkin çok sayıda rapor yayımlandı.

İdamlar ve idam cezaları

18 yaşındayken gözaltına alınan ve tutuklanan, İvan-ı Garb kentinden 20 yaşındaki Kürt kadın Dünya Muhammedi, İlam Merkez Cezaevi’nde idam edildi. Bunun yanı sıra Arif Kerimiyan, Peyam Pakzad, Kavih Refuşe, Kaim Hüseyni, Ümidrıza Guberyan, Emir Ferhadi, Abdülbasit Berahui ve Muhsin Darabi hakkındaki idam cezaları infaz edildi.

Aynı dönemde tıp öğrencisi ve siyasi tutuklu Sepehr Emirzade, “muharebe” suçlamasıyla idama mahkûm edildi. Porya Hüseyni-Müfred ve Resul Rızai de Ocak ayındaki protestolar sırasında gözaltına alınan kişiler arasında yer alırken, idam cezasına çarptırıldı. Resul Rızai hakkında verilen karar Yüksek Mahkeme tarafından onandı. 60’tan fazla tutuklunun adı da idam cezasının infaz edilmesi riski bulunan kişilerin listesinde yer aldı.

‘İdama hayır’ talebi

26 akademisyen, yazar, siyasi ve insan hakları aktivisti yayımladıkları bir mektupla idamların durdurulmasını ve siyasi tutukluların serbest bırakılmasını talep etti. İran’daki 7 farklı üniversiteden bir grup öğrenci de son bir yıl içerisinde 2 binden fazla idam kararının verilmesi ve infaz edilmesine dikkat çekerek idam cezasının kaldırılmasını ve şiddet döngüsünün sona erdirilmesini istedi.

Gözaltılar ve haber alınamayan yurttaşlar

Zehra Pirdihkan yaklaşık 50 gündür, Pervin Rasıg Kızılbaş 45 gündür ve Nazanin Hüseyinpur ise gözaltına alınmasının üzerinden 5 gün geçmesine rağmen durumları ve nerede tutuldukları hakkında bilgi edinilemedi.

Aso Abdullahî, Ferzin Hıdıripur, Metin Resuli, Hadi Hızri, Arş İmamcuma, Eyyub Hamza, Daniyal Muhammedi ve Abid Alizade de gözaltına alındı.

Şehriyar Şems, Muhammed Said Erbabi, Faruk Dehgani, Avat Keremi ile Cihad, Bakır ve Fuad Şaverdi adlı üç kardeş de bu süre içerisinde gözaltına alındı.

Tutuklular üzerindeki baskı ve belirsizlik

Şehab Muhammedi, 191 günün ardından hâlâ Ahvaz’daki Şiban Cezaevi’nde tutuklu bulunuyor ve dosyası sonuçlandırılmadı. Mehdi Ruşeni, “muharebe” ve “yeryüzünde fesat” suçlamalarıyla karşı karşıya bulunurken, Muhammedrıza Mecidi-Asl, Behruz Zamaninejad ve Kuroş Zamaninejad Kızılhisar Cezaevi’ne sevk edildi.

İş yerleri mühürleniyor

11 Temmuz-1 Ağustos tarihleri arasında İran’ın farklı kentlerinde en az 23 iş yeri mühürlendi. “Yin Yang”, “Mezon Şebnem”, “Hermoso” ve “Vanwood” da mühürlenen işletmeler arasında yer aldı. Vanwood adlı işletmenin kadın sorumlusu da gözaltına alındı.

Tahliyeler ve ifadeye çağrılmalar

Meryem Aferin ve Şekila Kasemi serbest bırakıldı. Milad Balsini ve Rukiyye Alizade ise ifadeye çağrıldı.

Mecid Kerimi ve Giyas Nimetî görevden alınma kapsamında yeniden hizmet satın alma cezasına, Cihangir Behnami ise 6 ay süreyle kamu görevinden uzaklaştırma cezasına çarptırıldı.

Tara Ferhadiyan bir yıl hapis, kırbaç, para cezası ve sürgün cezasına mahkûm edildi. Ayrıca Mahmud Kumbari-Rad, Mehdi Mahmudian, Homa Teymuri, Yaser Azade ve Hüseyin Enbaz hakkında hapis ve sürgün cezaları verildi.

Kolberlere yönelik sınır ateşi sürüyor

Musa Zibapur, Yusuf Mamepur ve Milad Tebbed, sınır güçlerinin açtığı ateş ve ağır yaralanmaları nedeniyle yaşamını yitirdi.

Bir hafta boyunca yayımlanan tüm bu raporlar; idamların ve ağır cezaların sürdürülmesi, yurttaşların gözaltına alınması ve belirsizlik içinde tutulması, işletmeler ve aktivistler üzerindeki baskı ile kolberlere yönelik sınır ateşinin devam ettiğini ortaya koyuyor. Bu süreç, idam cezasının sona erdirilmesine yönelik kamuoyundan ve üniversitelerden gelen taleplerin arttığı bir dönemde devam ediyor.