Haber Merkezi- Irak’ta toplumsal cinsiyete dayalı şiddetle mücadelede etkili çözümlerin hayata geçirilememesi, kadınların ve kız çocuklarının karşı karşıya kaldığı riskleri artırıyor. Uluslararası Af Örgütü, ülkedeki mevcut politikalar ile sahadaki uygulamalar arasındaki farkın giderek büyüdüğünü belirterek Irak hükümetine acil adımlar atma çağrısında bulundu.

Uluslararası Af Örgütü, Irak Başbakanı’na gönderdiği açık mektupta, cezasızlığın sona erdirilmesi ve kadınların ve kız çocuklarının haklarının korunması için kararlı adımlar atılmasını istedi.

Örgüt, Irak Başbakanı’nın yaklaşık üç ay önce göreve başlamasına rağmen hükümet programında yer alan taahhütlere karşın insan hakları alanında somut bir ilerleme kaydedilmediğini savundu. Kadınların güçlendirilmesi ve bağımsız sivil toplum kuruluşlarının desteklenmesine yönelik adımların da ülkedeki sorunların boyutuyla kıyaslandığında yetersiz kaldığı belirtildi.

Kadınlara yönelik şiddet ve ‘namus’ gerekçeli katliamlar

Açık mektupta, Irak’ta kadınlara yönelik şiddetin yaygın bir sorun olduğu ifade edildi. Toplumsal, aşiret temelli ve muhafazakar dini baskıların kadınların yaşamını etkilediğine dikkat çeken örgüt, resmi istatistiklerin yetersiz olmasının “namus” gerekçesiyle işlenen katliamların varlığını ortadan kaldırmadığını vurguladı.

Uluslararası Af Örgütü, kadına yönelik şiddet mağdurlarının haklarını zayıflattığını belirttiği mevcut yasal düzenlemeleri de eleştirdi. Kadınların ölüm tehditlerine karşı etkili koruma mekanizmalarından yoksun olduğunu belirten örgüt, yasama ve yürütme makamlarına toplumsal cinsiyete dayalı şiddetle mücadele eden kapsamlı bir yasanın kabul edilmesi ve tehdit altındaki kadınlar için güvenli sığınaklar oluşturulması çağrısında bulundu.

İfade ve toplanma özgürlüğüne yönelik baskı

Örgüt, Irak’ta ifade ve toplanma özgürlüğüne yönelik kısıtlamaların da sürdüğünü belirtti. Son yıllarda aktivistler, araştırmacılar ve gazetecilerin sistematik biçimde hedef alındığı ifade edilirken, insan hakları kaynaklarına göre kaçırma vakalarının yabancı uyruklu kişileri de kapsadığı kaydedildi.

Uluslararası Af Örgütü, bu durumun özellikle kamu yararına çalışan kişiler açısından ülkedeki güvenlik ve insan hakları ortamının kötüleştiğine işaret ettiğini belirtti.

Örgüt ayrıca Irak hükümetinden tüm ölüm cezalarının uygulanmasına yönelik resmi ve derhal geçerli bir moratoryum ilan etmesini ve işkence mağdurlarının etkili adalete erişimini sağlamasını istedi.

Elektrik kesintileri protestolarına müdahale

Açıklamada, güvenlik güçlerinin barışçıl göstericilere karşı hukuka aykırı güç kullandığına ilişkin vakaların belgelendiği, özellikle ülkenin doğusundaki Kut kentinde bu tür uygulamaların görüldüğü belirtildi.

Haziran ayından bu yana sık sık yaşanan elektrik kesintileri nedeniyle düzenlenen protestoların, hizmet ve siyasi haklarını talep eden yurttaşları sindirmeye yönelik keyfi gözaltı operasyonlarıyla karşılandığı ifade edildi.

Uluslararası Af Örgütü’nün Irak araştırmacısı Razaou Salihi, aktivistlere yönelik tüm saldırılar hakkında derhal ve tarafsız soruşturmalar yürütülmesi çağrısında bulundu. Razaou Salihi ayrıca medyanın denetleyici görevini korku, kovuşturma veya güvenlik baskısı olmadan yerine getirebilmesi için üzerindeki kısıtlamaların kaldırılmasının önemine dikkat çekti.

Ölüm cezaları ve işkence iddiaları

Uluslararası Af Örgütü, Irak Başbakanı’ndan yılda onlarca kez verilen ölüm cezalarının infazına ilişkin resmi ve derhal uygulanacak bir durdurma kararı alınmasını talep etti.

Örgüt, bu cezaların önemli bir bölümünün terör ve uyuşturucu ticareti suçlarıyla bağlantılı olduğunu, ancak birçok davada adil ve şeffaf yargılama standartlarına uyulmadığı yönünde ciddi endişeler bulunduğunu belirtti.

Irak cezaevlerinde sanıklardan fiziksel ve psikolojik işkence yoluyla itiraf alındığına ilişkin haberlerden de ciddi endişe duyduğunu açıklayan örgüt, Cumhurbaşkanlığı tarafından ölüm cezalarının onaylanmasının, tüm davalar kapsamlı biçimde incelenene ve olası hukuki ihlaller bulunmadığı kesinleşene kadar durdurulmasını istedi.

Hak örgütlerinin verilerine göre 2025 yılında infazların azalmasına rağmen, binlerce hükümlünün hala her an infaz edilme riski altında bulunduğuna dikkat çekildi.

Uluslararası Af Örgütü, açıklamasının sonunda işkence uygulamalarının tamamen sona erdirilmesi, mağdurlara adil tazminat sağlanması ve ihlallerden sorumlu kişilerin hesap vermesinin güvence altına alınması çağrısında bulundu.