DERÎN RAHİM

Silêmanî - Federal Kürdistan cezaevlerinde bulunan kadınlar, haksız yere tutuklanmış veya bir suç nedeniyle ceza almış olsalar da cezaevindeki zorlu koşulların yanı sıra, tahliye olduktan sonra toplumun baskısı ve dışlanmasıyla karşı karşıya kalıyor.

Kadınlar cezaevinden çıktıktan sonra toplum tarafından dışlanmaktan korkuyor. Aileleri tarafından da kabul edilmeyen kadınlar, evli olmaları halinde boşanma riskiyle karşı karşıya kalabiliyor. Toplumdaki önyargılar nedeniyle cezaevinden çıkan kadınların yeniden topluma dahil olması ve normal yaşamlarına dönmesi de zorlaşıyor.

‘Bazı kadınlara davalarını mahkeme dışında çözmeleri gerektiği söyleniyor’

Jaf Kültür Merkezi Kadın Birimi Sorumlusu Kevser Hasan, “Cezaevlerini ve yetişkinlere yönelik rehabilitasyon merkezlerini düzenli olarak ziyaret ediyor, kadınların durumunu yakından takip ediyoruz. Kadınlar için çeşitli etkinlik ve festivaller düzenliyoruz. Ziyaretlerimiz sırasında kadınlarla birebir görüşerek sorunlarını dinliyoruz. Kadınların çoğunun özel avukatı var, bazı kadınlara ise biz avukat desteği sağlıyoruz. Ancak kadınların davaları Federal Kürdistan Bölgesi mahkemelerinde çözüme kavuşmuyor ve çeşitli engellerle karşılaşıyorlar. Bazı kadınlara davalarını mahkeme dışında çözmeleri gerektiği söyleniyor. Şiddete karşı öz savunmada bulunan bazı kadınlara ise aşiret uzlaşması yapmaları yönünde baskı uygulanıyor. Bazı kadınlar idam cezasına çarptırılıyor ve bizden bu kadınlara destek olarak cezalarının müebbet hapse çevrilmesi için yardım etmemiz isteniyor. Cezaevlerinde farklı türlerde cezalar uygulanıyor. Biz kadın örgütleri olarak kadınların haklarını savunmaya ve bu konuda mücadele etmeye devam ediyoruz.”

Rehabilitasyon merkezlerinde bulunan kadınların çocuklarının da yanlarında kaldığını dile getiren Kevser Hasan, “Bazılarını ise çocukları haftalık olarak ziyaret ediyor. Bu durum anneler için oldukça zor. Aileler çocuklarını cezaevine getirmek istemiyor. Bu nedenle çocuklar annelerini göremiyor. Cezaevinden çıkan kadınların yaşadıklarından ders çıkararak başkalarının da suçtan uzak durmasına yardımcı olması gerekiyor. Sosyal hizmet uzmanları cezaevindeki kadınlara sürekli destek oluyor, karşılaştıkları sorunların çözümü için çalışıyor ve sorunların dışarıya yansımasını önlemeye gayret ediyor” sözlerine yer verdi.

Kadınlar tahliye sonrası yaşayacaklarına dair kaygılı

Kadın örgütleri olarak çeşitli panel ve seminerler düzenleyerek toplumsal farkındalığı artırmaya çalıştıklarını aktaran Kevser Hasan, şöyle konuştu:

“Rehabilitasyon merkezlerindeki bazı kadınlar, cezaevinden çıktıktan sonra toplumun kendilerine eskisi gibi yaklaşmayacağını, alay ve dışlanmayla karşı karşıya kalacaklarını söylüyor. Cezaevinden çıkan kadınların yeniden topluma kazandırılması, psikolojik olarak toparlanmalarına destek olunması ve iş sahibi olmalarının sağlanması gerekiyor. Bu kadınlara diğer insanlardan farklı davranılmamalı. Cezaevi, bazı insanlar için bir ders niteliğinde olmalı ve onların topluma daha iyi bireyler olarak dönmelerine katkı sunmalı. Kadınların hakları ihlal edilmemeli. Cezaevinden çıkan kadınlar, yeniden bir cezaevine dönüşecek şekilde aile içinde baskı ve sansüre maruz bırakılmamalı. Toplumun her kesiminde sosyal ve hukuki farkındalık artırılmalı. Bireyler, kadın örgütleri ve sivil toplum kuruluşları bu konuda daha fazla çalışma yürütmeli.”

Kevser Hasan, “Aile içinde sorun yaşayan ve psikolojik olarak zorlanan kişiler, güvendikleri bir arkadaşından veya yakınından yardım istemeli. Psikolojik baskı altında sorunları şiddet yoluyla çözmek yerine oturup konuşarak ortak bir çözüm bulmalıyız. Kadın örgütleri ve sivil toplum kuruluşları, kadınların haklarını güvence altına alacak ve özellikle kadın katliamlarını önleyecek yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi için çalışmalarını sürdürüyor” sözleriyle şiddetin ve kadın katliamlarının son bulmasını istedi.